Ngày 14/7 vừa qua, tập đoàn tài chính  Mỹ Goldman Sachs đã đưa ra một bản phân tích  và đánh giá  về kinh tế  VN, trong đó nêu rõ: Hãy còn quá sớm để chấm dứt nỗi lo bất ổn kinh tế  vĩ mô. Lạm phát  sẽ còn tiếp tục, bởi lẽ đơn giản là nó chưa tới đỉnh. Và điều đáng nói là nếu muốn kiểm soát lạm phát, VN lại phải hy sinh tăng trưởng.

Lạm phát vẫn chưa tới đỉnh

Người dân mua hàng tiêu dùng trong cơn bão giá (Ảnh nguồn: timnhanh.com)

Trong rổ hàng hóa tính CPI của Việt Nam, gạo là một mặt hàng chủ đạo của nhóm lương thực - thực phẩm. Giá gạo hiện cao hơn rất nhiều so với cùng kỳ năm trước, tuy không còn ở mức cao nhất như hồi tháng 5. Có khả năng giá gạo sẽ duy trì như hiện nay, do chịu ảnh hưởng từ mức giá chung trên thị trường  gạo quốc tế  và do chi phí sản xuất tăng.

Ngoài gạo, Chính phủ  VN cũng sẽ khó duy trì giá của một số mặt hàng thiết yếu khác, khi mà giá hàng tiêu dùng trên thị trường  quốc tế  vẫn tăng. Dược phẩm là một trong số đó. Để đảm bảo cung không bị thiếu hụt, Bộ Y tế chấp nhận điều chỉnh tăng giá thuốc 5-10% từ ngày 1/7. Trên thực tế, nhiều cửa hàng thuốc ở TP.HCM đã tranh thủ dịp này để tăng giá tới 20-50%.

Tăng trưởng chậm lại

Có những ngân hàng  thương mại  đã tăng lãi suất và phí cho vay ngắn hạn tới 22-24%, cộng thêm với các đòi hỏi về thế chấp và thời hạn thanh toán. Các biện pháp thắt chặt tiền tệ của NHNN đã giúp làm nguội bớt nền kinh tế  đang quá nóng.

Tuy nhiên, điều đó dẫn đến hậu quả là thêm nhiều công ty  và cá nhân  chắc chắn sẽ phải đối mặt với gánh nặng nợ nần lớn, một khi các ngân hàng  định giá lại các khoản cho vay và áp dụng mức lãi suất mới trong khoảng thời gian  6 tháng cuối năm.

Trong khi đó, do thị trường  cổ phiếu  hoạt động  không hiệu quả, phát triển vốn qua việc phát hành cổ phiếu  không còn là kênh huy động vốn tốt nhất cho doanh nghiệp.

Chính sách thắt chặt tiền tệ, cùng với nạn lạm phát  cao, sẽ ảnh hưởng đặc biệt tiêu cực  đến các công ty  tư nhân - lực lượng kinh tế  mà đặc điểm chung là quy mô nhỏ và lĩnh vực kinh doanh  không đa dạng

Tốc độ tăng trưởng thực đang chậm lại sau nhiều tháng Chính phủ  thắt chặt tiền tệ, cắt giảm chi tiêu ngân sách và giảm các dự án đầu tư  công. Tăng trưởng GDP trong nửa đầu năm nay giảm xuống còn 6,5% (quý I là 7,5%), còn nhập khẩu  giảm xuống còn 54% (quý I là 75%).

Tăng trưởng chắc chắn sẽ chịu áp lực nặng nề hơn nữa vào quý III, bởi lẽ Chính phủ  vẫn chưa có ý định nới lỏng chính sách tiền tệ hay dừng việc giảm chi tiêu ngân sách, chừng nào chưa thấy CPI giảm rõ rệt.

Goldman Sachs do đó đã điều chỉnh lại dự đoán về mức tăng GDP, từ 7,3% năm 2008  và 7,2% năm 2009, xuống còn 6,9% năm 2008  và 7,8% năm 2009.

Ngược lại, lạm phát  được dự báo  tiếp tục tăng: 22% năm 2008  và 14% năm 2009, so với dự đoán trước đây là 19% và 10%.

Cảnh báo về khó khăn đối với các nhà làm chính sách

Tăng trưởng yếu đi sẽ đặt các nhà làm chính sách vào thế phải lựa chọn và cân đối giữa việc thắt chặt tiền tệ để chống lạm phát  và nguy cơ thắt chặt quá mức dẫn đến chèn ép tăng trưởng. Goldman Sachs nhận định, đến giờ phút này, có vẻ như Chính phủ  VN vẫn giữ quan điểm  dành trọn ưu tiên cho kiểm soát lạm phát.

Tuy nhiên, nếu vì lạm phát  mà NHNN không chịu hạ lãi suất, nợ xấu sẽ tăng lên trong trung hạn. Điều này còn có thể gây ra tình trạng sáp nhập và hợp nhất các ngân hàng  sớm hơn dự kiến, và làm phức tạp thêm quá trình cổ phần  hóa khu vực  ngân hàng  ở VN.

Trong kết luận chung của bản báo cáo, Goldman Sachs nhấn mạnh: Nếu lạm phát  tiếp tục tăng cao hơn nữa so với mức hiện nay, Chính phủ  VN sẽ phải thận trọng cân đối chi phí và lợi ích của việc tăng lãi suất, trong bối cảnh đồng tiền nội địa tiếp tục được chuyển thành vàng và USD, các công ty  sản xuất – kinh doanh  thì bị kìm hãm, không phát triển được.

Việt Nam 2008 và Thái Lan  1997

Người dân Thái Lan  hẳn không quên được cuộc khủng hoảng tài chính  tồi tệ hè 1997.

Trong khi Goldman Sachs quan tâm  nhiều đến mối quan hệ  giữa tăng trưởng và lạm phát, thì báo cáo của ADB về kinh tế  châu Á  năm 2008  dành một phần để nói về chính sách tiền tệ của VN. Các nhà phân tích  đặt câu hỏi: Liệu VN có đang ở trên bờ vực của một cuộc khủng hoảng tài chính  tương tự như Thái Lan  năm 1997 hay không?

Câu trả lời là: Chính sách tiền tệ của VN hiện nay ở vào tình thế lưỡng nan như Thái Lan  năm 1997, tuy nhiên các chỉ số của nền kinh tế  có vẻ lành mạnh hơn.

Nguồn vốn gần đây vào VN chủ yếu là đầu tư  trực tiếp  nước ngoài  (FDI), viện trợ phát triển chính thức (ODA), và các hình thức đầu tư  trung và dài hạn khác. Nợ nước ngoài  của VN chỉ chiếm 16% GDP vào thời điểm cuối năm 2007, so với tỷ lệ 39% của Thái Lan  vào cuối năm 1996. Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng nợ của VN là 6,8% vào cuối năm 2007, còn của Thái Lan  là 25,4% vào cuối năm 1996.

Hơn nữa, VN đã bắt đầu thắt chặt chính sách tài khóa và tiền tệ, trong khi Thái Lan  mãi tới khi khủng hoảng xảy ra mới có phản ứng.

ADB nhận định: Kinh nghiệm  thu được từ trường hợp của Thái Lan  cho thấy nếu các chính sách của chính phủ  phản ứng yếu hoặc không đầy đủ, khủng hoảng kinh tế  có thể dễ dàng xảy ra. Do đó, điều tối quan trọng  là Chính phủ  VN phải theo dõi tình hình chặt chẽ, hành động  quyết tâm và nhanh chóng.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Kinh tế VN chưa dễ tìm bến đỗ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Kinh tế VN chưa dễ tìm bến đỗ bạn tại đây.