Sự sụp đổ của thị trường  chứng khoán, bất động sản  và tiền tệ gần đây bị gây ra bởi sự căng thẳng giữa các nhà đầu tư  Châu Á, những người vẫn còn nguyên những ký ức  tươi mới về khủng hoảng tài chính  năm 97-98.

Mặc dù Hà Nội đã phát triển rất nhanh chóng và cứ cho là trung tâm  trao đổi ngoại tệ  của nó đông đúc như 3 ngày Tết, thế nhưng nó vẫn chưa làm dịu nỗi lo sợ của thị trường  thực sự đang lan  rộng ra các nước lân cận. Và rõ ràng rằng, các phương pháp Việt Nam  đưa ra để kiểm soát lạm phát  đã không thể làm việc  có hiệu quả từ khi nó phớt lờ đi độ lệch trong cấu trúc kinh tế  của mình.

Ngày 2/7/1997, sự sụt giá của đồng Bạt Thái đã gây ra một cơn khủng hoảng tài chính  khu vực  làm ảnh hưởng đến hầu hết thị trường  Đông Nam Á và gây ra những thiệt hại kinh tế  nghiêm trọng đối với các nước trong khu vực  này. Từ đó đến nay, thị trường  tài chính  Đông Nam Á đã trở nên rất nhạy cảm và lo ngại khủng hoảng có thể trở lại.

Để gợi lại khủng hoảng, hẳn là phải có một cuộc khủng hoảng tín dụng và kinh tế vĩ mô  do tiền tệ sụt giá chứ không chỉ là một cơn khủng hoảng tiền tệ đơn giản. Bản thân  khủng hoảng là một sản phẩm  của cấu trúc kinh tế  mỏng manh dễ vỡ của Đông Nam Á do cấu trúc đầu tư  nước ngoài  chênh lệch cả trong hệ thống  đầu tư  và xuất khẩu, tài chính  và tín dụng ngân hàng.

Trong bối cảnh toàn cầu  hóa, các nhà đầu tư  nước ngoài  và vấn đề xuất khẩu  là những động lực chính dẫn đến sự bùng nổ kinh tế  của khối Đông Nam Á và có thể được coi như điểm then chốt của "Phép màu Đông Á".

Đông Nam Á, như một nền kinh tế  mới tăng trưởng, đã không thu hút những nhân tố sản xuất như kỹ thuật  công nghệ  và cách quản lý và kết hợp chúng với những yếu tố sở tại, hậu quả là, nó đã không nắm được cơ hội mà vốn đầu tư  nước ngoài  đã đem đến để định dạng  trụ cột chính cho ngành công nghiệp  và động lực sản xuất của nó cũng như là vấn đề tăng trưởng kinh tế  ổn định. Mỗi lúc nền kinh tế  của khu vực  này có một bước nhảy vọt lớn thì lại lù lù xuất hiện ngay một cơn suy thoái khó lường.

Khủng hoảng năm 1997-98 là hình ảnh  thu nhỏ của sự mỏng manh dễ vỡ đến như vậy của cấu trúc kinh tế  khu vực  này. Vốn nước ngoài  dẫn tới tăng trưởng đầu tư  và xuất khẩu  đã mang đến cho khu vực  này thặng dư kinh tế  và dự trữ ngoại hối rất lớn, thúc đẩy tiêu dùng nội địa và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, ngay khi Đông Nam Á không thể xác định được cấu trúc công nghiệp  của riêng nó, thì sự điên cuồng của tiêu dùng địa phương đã lát đường cho vốn đầu tư  nước ngoài  thâm nhập vào hệ thống  tài chính  và bất động sản.

Vì vậy, nền kinh tế  khu vực  bắt đầu xuất hiện bong bong và chính phủ  các nước đã bị ép phải tăng lãi suất và nâng giá trị  của tiền tệ, điều này chắc chắn thu hút nhiều hơn quỹ tín dụng từ các ngân hàng  phương tây. Do đó cấu trúc tài sản  của các ngân hàng  địa phương đã có xu hướng trở thành 100% vốn đầu tư  nước ngoài.

Khi thiết lập kinh tế vĩ mô  tốt, thì dòng tiền nước ngoài  sẽ đổ vào một cách thích hợp và giúp kinh tế  địa phương tiến lên phía trước. Nhưng chỉ một lần phải điều chỉnh, thì vốn nước ngoài  sẽ nhanh chóng bị rút ra gây nên sự thiếu hụt đột ngột tính thanh khoản của thị trường. Và sự sụp đổ trong tất cả các thị trường  như chứng khoán, bất động sản, và tiền tệ sẽ trầm trọng thêm và đẩy suy thoái vào cuộc khủng hoảng tài chính  do vốn đầu tư  nước ngoài.

Hiển nhiên, vốn nước ngoài, hiệu suất  và các chính sách của nền kinh tế vĩ mô  địa phương liên quan lẫn nhau gây ảnh hưởng dọc theo cả tiến trình này. Một mặt, vốn nước ngoài  tạo ra động lực chính để điều khiển nền kinh tế, mặt khác, nó tăng thêm "lượng gia" vì nó phụ thuộc quá nhiều vào hiệu suất  và các chính sách điều chỉnh.

Tuy nhiên, đó là khoản gia tăng bị chính phủ  địa phương phớt lờ đi. Ví dụ như, các quốc gia  Đông Nam Á liên tục tăng lãi suất của họ, thay vì vận dụng đến cách cắt giảm tài chính  để kiềm chế thị trường  quá nóng. Nhưng hậu quả đang ở ngay trước mắt bởi vì mọi sự cắt giảm lãi suất sẽ nâng giá tiền tệ địa phương và hấp dẫn nhiều tiền hơn từ các nhà đầu cơ tích trữ.

Không thể xem nhẹ việc này vì trước đó đã từng nổ ra khủng hoảng 1997-98, mức thâm hụt thương mại  khu vực  đã xuất hiện do giảm tính cạnh tranh khi tiền tệ tăng giá. Trong khi đó, tiên dùng và bất động sản  vẫn duy trì ở mức “nóng” gây ra sự mất thăng bằng nghiêm trọng đối với cấu trúc tăng trưởng kinh tế  và nguy cơ cao đối với các nền kinh tế  vĩ mô. Thực tế là, sau đó Thái Lan  đã lựa chọn tự do hóa hối đoái đầu tiên trong khu vực, điều đó đưa ra một khoảng thời gian  tốt nhất cho các quỹ đầu tư  để "hành động nhanh".

Không thể phủ nhận rằng, cũng có vấn đề về vốn nước ngoài  và cấu trúc kinh tế  nguy cơ cao giống y như vậy đang tồn tại trong nền hình tế Việt Nam  ngay lúc này. Tuy nhiên, hệ thống  ngân hàng  vẫn chưa phát triển đủ để hấp dẫn các quỹ tín dụng và tiền nước ngoài  hiện vẫn thường xuyên tập trung ở thị trường  chứng khoán  và bất động sản. Kể từ năm 1997 đặc biệt khi khối ASEAN  thiết lập hiệp định trao đổi tiền tệ song  phương với Trung Quốc, Nhật Bản, và Hàn Quốc, thì việc tấn công  đồng nội tệ Việt Nam  không còn dễ dàng nữa. Vì vậy, thậm chí nếu thị trường  Việt Nam  có sụp đổ trong thời gian  ngắn, nó sẽ không gây ra một cơn khủng hoảng tiền tệ sụt giá kinh khủng như năm 1997.

Thế nhưng, vẫn có lo ngại rằng nền kinh tế  Việt Nam  hiện nay đang có độ lệch nghiêm trọng trong cấu trúc tiêu dùng công nghiệp. Nó có thể gây ra những nguy cơ mới thông qua sự hỗn loạn thị trường.

Khía cạnh đầu tiên là vấn đề thâm hụt thương mại. Việt Nam  chủ yếu xuất khẩu  dầu mỏ và quặng sắt, trong khi tiêu dùng nội địa của nó tập trung vào các sản phẩm  từ dầu mỏ, sắt, thép, và hàng hóa tiêu dùng. Mặc dù giá gạo tăng làm tăng thu nhập  xuất khẩu, nhưng vẫn có những khó khăn để đảo ngược mức thâm hụt của nó từ khi hàng hóa tiêu dùng tăng giá kinh khủng. Mức thâm hụt thương mại  này đối lập rõ nét với dòng vốn khổng lồ, và một khi dòng vốn này thoái lui hoặc thay đổi ở đâu đó, thì khủng hoảng kinh tế  là không thể tránh được vì thiếu vốn.

Thứ hai là, khuynh hướng tư bản hóa của tiêu dùng làm kiệt quệ đầu tư  nước ngoài  một cách vô ích và nhanh chóng mở rộng nguy cơ khủng hoảng nợ nước ngoài. Trong những năm gần đây, tiêu dùng Việt Nam  đã tăng rất nhanh không chỉ ở thị trường  bất động sản  hay vàng mà còn ở thị trường  ô tô  cao cấp như là để tích lũy tài sản.

Ví dụ, xe máy  cao cấp của Honda  và Yamaha đã trở thành tài sản  của người Việt  Nam sau khi nước ta bãi bỏ lệnh cấm “mỗi người một xe” ở 7 thành phố  lớn, và được ước tính quy mô thị trường  của nó sẽ tăng gấp 3 lần so với thị trường  Nhật Bản  cho đến cuối năm nay.

Năm 2003, Việt Nam  đã ký với Nhật Bản  hiệp ước Khởi đầu  chung Nhật – Việt để làm mạnh thêm sự đầu tư  của Nhật Bản  đối với nước này. Và tháng 12/2005, hai bên đã thống nhất  những quy định  riêng trên 7 lĩnh vực chính như đầu tư, lao động, công nghiệp  và thuế… Vốn nước ngoài  của Việt Nam  đã tăng lên và trở nên lệch về phía Nhật Bản, thế nhưng nó khó có thể tránh khỏi nguy cơ của các chính sách lệch vốn nước ngoài  một khi Nhật Bản  thay đổi chiến lược đầu tư.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Việt Nam: nguy hiểm mới từ FDI này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Việt Nam: nguy hiểm mới từ FDI bạn tại đây.