- Là người gắn bó đã lâu với Hồ Gươm, GS nhận định thế nào về hiện tượng cá chết hàng loạt mấy ngày qua?

Tôi chỉ nghĩ đó làdo tự nhiên. Cá chết được phát hiện nhiều nhất trong ngày 24/7. Tuynhiên, hai ngày sau đó, theo thị sát của chúng tôi, tình trạng này đãgiảm mạnh. Đến ngày 26, lượng cá chết tại hồ hầu như đã không còn Chúngtôi vẫn đang trong quá trình nghiên cứu  để tìm ra nguyên nhân  và khắcphục hậu quả này. 

- Nhiều người nóicá chết là do nước Hồ Gươm ô nhiễm  quá nặng. Và đó có thể cũng lànguyên nhân chính dẫn đến việc trước đây, rùa Hồ Gươm nổi lên nhiều...

-Muốn khẳng định hồ có ô nhiễm  hay không, cần phải kiểm tra và thẩm địnhlại nồng độ các chất ô nhiễm  trong nước. Ít nhất, chúng tôi  phải kiểmtra lại 20 trong 31 thông số tiêu chuẩn để đánh giá  chất lượng  nướcmặt. Hiện nay, chưa có đủ chứng cứ để có thể khẳng định nước hồ bị ônhiễm nặng được. Còn việc rùa nổi lên thì đó là do tự nhiên, không thểdựa vào đó mà bảo nước hồ ô nhiễm. Ở dưới đáy bùn quá lâu, rùa cũngphải nổi lên kiếm thức ăn và lấy oxy chứ. Đấy là quy luật tự nhiên. Nếuai muốn đánh giá  khoa học  thì cần phải có chứng cứ cụ thể, không thểkết luận bừa bãi được.

- Có phải nguyên nhân  đã được khẳng định là do thiếu oxy trầm trọng? Và tại sao nước hồ lại thiếu oxy, thưa GS?

- Đúng, đó là một nguyênnhân. Trong ngày 24/7, nồng độ DO (nồng độ oxy hòa tan trong nước)trong nước ở Hồ Gươm được xác định ở 4 điểm dao động từ 0,25 - 0,95,tức là dưới 1. Trong khi đó, theo tiêu chuẩn chất lượng  nước mặt, nồngđộ DO cho phép đối với nước không phải nước sinh hoạt là từ 2 trở lên.Như vậy, mức DO tại Hồ Gươm ngày 24/7 thấp vượt quá mức nguy hiểm khiếncá ngạt và chết quá nhiều. Tuy nhiên, đến ngày 25 và 26, khi tiến hànhđo lại ở 7 điểm khác nhau, chúng tôi  thấy nồng độ DO lại trở về mức chophép, chỉ có duy nhất một điểm độ DO dưới 1. 

Ban đầu, chúng tôi  nhận định, việc thiếu oxy có thể do hai nguyên nhân.Trước tiên là do tồn dư các chất hữu cơ bị oxy hóa nặng trong nhữngngày nắng to trước. Nguyên nhân  thứ hai, sự hoạt động  của tảo dưới đáyhồ quá mạnh, dẫn đến việc tảo hút hết oxy trong nước. Hiện mực nước ởhồ quá nông. Theo kết quả đo mới đây nhất của chúng tôi, mực nước sâunhất trong Hồ Gươm xấp xỉ ở mức 1m60. Như vậy, việc cạn nguồn oxy trongnước là điều dễ hiểu. Còn thực thi thế nào và còn những nguyên nhân  nàonữa thì phải chờ xét nghiệm và nghiên cứu  mới có thể cung cấp rõ được. 

- Vậy việc thiếu oxy có ảnh hưởng thế nào tới đời sống của rùa Hồ Gươm, đặc biệt là cụ Rùa?

- Tôi có thể khẳng địnhkhông có ảnh hưởng gì hết. Rùa là loài có khả năng chịu đựng khá cao.Theo một nghiên cứu  của các nhà khoa học  Campuchia  về một loại rùa cóhọ gần với rùa Hồ Gươm, 95% thời gian  sống của rùa nằm dưới đáy cát.Chính vì thế, môi trường  nước ít có tác động đến đời sống và sinh hoạtcủa loài rùa.

- Nghe nói, GScùng đồng nghiệp đang triển khai dự án "Nghiên cứu ứng dụng  công nghệsục bùn của CHLB Đức nhằm ổn định và phục hồi môi trường  một số hồ ở HàNội". Tại sao chúng ta không sục và lọc bùn luôn cho Hồ Gươm?

- Mọi người định lọc bùnbằng cách gì? Định thay nước như nào? Đúng là chúng tôi  đang nghiên cứudự án này. Các đối tác Thái Lan  và Nhật Bản  cũng đã nhảy vào cùngnghiên cứu dự án này cùng chúng tôi. Tuy nhiên, nó chưa được đưa vàoứng dụng. Dự kiến, đến tháng 11/2009, Đức sẽ mang thiết bị sang giúpchúng ta hút thử bùn ở Hồ Gươm. Chúng tôi  sẽ tiến hành thử từng ô một,nếu thấy diễn biến tích cực thì tiếp tục thử sang ô khác; nhưng nếutình hình diễn biến quá xấu, sẽ phải hủy kế hoạch.

Hơn nữa, đểhút và lọc bùn, sẽ tốn khá nhiều kinh phí. Hiện chúng ta không có đủtiền để làm điều này, vì thế chúng tôi  chưa dám đề nghị. Còn việc thaynước Hồ Gươm thì hầu như không thể rồi. Nước sẽ đổ đi đâu? Chỗ nào cóthể chứa được mấy nghìn khối nước hồ? Việc phá hết tảo dưới hồ đi thìchắc chắn sẽ không đảm bảo và giữ nguyên vẹn được hệ sinh thái của hồ.

- Vậy là, không có phương pháp khả thi nào giúp Hồ Gươm khắc phục  tình trạng này?

- Chưa chắc. Chúng tabiết rằng, Hồ Gươm có hai cống vào chính. Một cống đặt phía Nhà hát  Múarối nước. Cửa này đã bị bịt từ lâu. Còn một cống bên Hàng Khay, mựcnước hồ luôn trong tình trạng cao hơn mực cống. Tôi đã đưa ra phương ánsẽ xây chỗ cống này một cửa như kiểu cửa thủy lợi, có thể nhấc ra nhấcvào được. Vào mùa mưa, cửa sẽ được nhấc lên, nước hồ thoát ra ngoài mộtphần, phần còn lại hòa với nước mưa, oxy sẽ được điều hòa theo cáchnày. Mỗi năm chúng ta tiến hành làm như vậy một lần, tôi đảm bảo lượngoxy trong nước hồ luôn được điều hòa. Tôi có thể khẳng định tính đếnnay, đây là cách hữu hiệu nhất, khả thi nhất mà lại không tốn kém.Nhưng không hiểu sao, tôi đã đề xuất phương án này nhiều năm mà chưathấy có động tĩnh xây dựng  gì.

Nhưng theo tôi, đây chỉlà hiện tượng tự nhiên, sự can thiệp của con người  là chưa cần thiết.Cho đến nay, chúng ta chưa có giải pháp nào khả thi cho việc này. Trongngày 24, cá chết nổi lên khá nhiều. Nồng độ DO trong nước ngày hôm đóxuống mức thấp nhất. Tuy nhiên, qua cơn mưa ngày hôm sau, lượng DOchúng tôi đo được lại trở về mức cho phép. Và mấy ngày nay, qua đo đạc,chúng tôi chưa thấy có hiện tượng nồng độ DO tụt thấp nữa. Như vậy, đâylà hoạt động  theo quy luật của tự nhiên. Theo tôi, tốt nhất hãy để tựnhiên tự điều chỉnh. Con người  đôi khi không nên can thiệp quá nhiềuđến thiên nhiên.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cá chết ở Hồ Gươm: "Cứ để thiên nhiên tự điều chỉnh" này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cá chết ở Hồ Gươm: "Cứ để thiên nhiên tự điều chỉnh" bạn tại đây.