Rời quân ngũ gần 20 năm nhưng ông chưa một ngày nghỉ ngơi, hễ nghe đâu có hài cốt liệt sĩ  là ông cùng với đồng đội của mình lên đường, quăng quật đào bới, tìm kiếm  cất bốc cho bằng hết di hài các anh, rồi lại đem về cho gia đình  thân nhân, hoặc an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ  cho ấm cúng.

Cuộc đời của một người lính

Năm 1964, chàng trai Mai Thanh Hùng tròn 16 tuổi, tham gia cách mạng  thuộc lực lượng an ninh địa phương chiến khu Ba Lòng (các xã Triệu Nguyên, Hải Phúc, Ba Lòng của huyện Đắkrông ngày nay). Đến năm 1967, người chiến sĩ trẻ ấy được điều động sang bộ đội địa phương Bắc Hướng Hóa, tham gia chiến dịch  Mậu Thân, giải phóng Khe Sanh - Hướng Hóa.

Sau khi quê hương được giải phóng, anh tiếp tục xung phong trận mạc, tham gia chiến dịch  Hồ Chí Minh, giải phóng miền Nam cho đến ngày đất nước  toàn thắng. Bấy giờ, anh làm trợ lý chính trị, kiêm trợ lý chính sách Huyện đội Hướng Hóa.

Tháng 4/1984, anh được cấp trên điều về Tỉnh đội Bình Trị Thiên (cũ), làm Đoàn phó, phụ trách kế hoạch, kiêm phiên dịch tiếng Vân Kiều của đội tìm kiếm  hài cốt liệt sĩ  ở tỉnh Savanakhet, Lào (là tiền thân của Đoàn 584, chuyên tìm kiếm, cất bốc hài cốt quân tình nguyện Việt Nam  hy sinh tại Lào sau này). Tháng 10  năm 1989, anh được Đảng  và Nhà nước  cho về nghỉ hưu tại thị trấn Khe Sanh, huyện Hướng Hóa...

Tôi được Chủ tịch  Hội CCB huyện Hướng Hoá Lê Văn Hói giới thiệu  người đồng đội của ông là CCB Mai Thanh Hùng, suốt 20 năm xẻ dọc Trường Sơn, tìm kiếm  cất bốc hài cốt liệt sĩ  khắp các núi rừng Trường Sơn, Quảng Trị và nước bạn Lào, để đưa về cho gia đình  thân nhân và an táng các liệt sĩ  tại các nghĩa trang liệt sĩ  huyện, tỉnh.

Xẻ dọc Trường Sơn tìm kiếm  hài cốt liệt sĩ

Rót nước mời tôi, ông bắt đầu câu chuyện đời mình với nhiều nỗi buồn vui, song  với ông niềm hạnh phúc  nhất là được làm người tri ân, tưởng nhớ và kiếm tìm đồng đội của mình giữa bạt ngàn rừng xanh núi thẳm. Ngay sau nghỉ hưu, ông viết đơn gửi huyện, xin phép thành lập đội tình nguyện quy tập hài cốt liệt sĩ.

Huyện đồng ý, ông vận động được 12 người tham gia, do ông làm đội trưởng. Tất cả họ đều là CCB, từng tham gia chiến dịch  giải phóng Khe Sanh - Hướng Hóa và Đường 9 - Nam Lào.

Ông cùng đồng đội không chỉ đi khắp vùng rừng núi, bản làng của 22 xã, thị trấn, huyện Hướng Hóa, mà còn đi xa đến các bản La Hạp, Ra Beng, Bun Ta Dơng, A Xinh, Pồ, Ra Cồ, Ra An, Xà Rầm, Tà Xeng, A Túc, Mèo... của các huyện Mường Nòng, Sê Pôn - tỉnh Savanakhet và huyện Tà Muồi - tỉnh Sanavan (Lào). Có nơi, ông và đồng đội lội suối băng rừng đến 3 ngày liền.

Trong mỗi chuyến đi, những người CCB ấy đều phải bỏ tiền lưng làm lộ phí, với những chiếc ba lô sờn bạc, cơm đùm gạo bới lên đường. Thậm chí, phải dành dụm hết tiền lương hàng tháng để mang theo, phòng khi đau ốm và trả tiền công cho dân bản chỉ ra điểm chôn cất bộ đội hy sinh. Những lần tìm kiếm, cất bốc, ông đều ghi chép rất cẩn thận các chi tiết liên quan đến hài cốt liệt sĩ. Nếu phát hiện các liệt sĩ  có tên tuổi, địa chỉ, ông lập tức liên hệ với gia đình  thân nhân, trong trường hợp khó khăn, ông cùng bạn bè  của mình đưa di hài các anh về quê cho các gia đình  mà không lấy một đồng tiền lộ phí.

Ông kể, năm đầu tiên, 1989, đội tìm kiếm  được không nhiều, do chưa quen hết địa bàn. Về sau, nhờ ông thông thạo tiếng Vân Kiều, cộng với nhiều năm tháng hoạt động  cách mạng  ở vùng biên giới, nên tìm đến bạn bè, người dân, nhờ họ báo tin mỗi khi phát hiện ra điểm chôn bộ đội hy sinh. Nhờ vậy, về sau số hài cốt liệt sĩ  tìm được ngày một nhiều.

Năm 1992, đội khai quật 31 điểm, tìm được 210 mộ; năm 1993, 19 điểm, 130 mộ; năm 1994, 15 điểm, 191 mộ; năm 2000, 31 điểm, 243 mộ...

Ông Hùng cho biết, bên cạnh các điều kiện trên, việc tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ  còn đòi hỏi những người có kinh nghiệm  dạn dày. Chẳng hạn, kinh nghiệm  về địa hình, chất đất và phương tiện tìm kiếm. Đội của ông thường dùng những chiếc thuốn sắt dài từ 3-4m; thi hài của liệt sĩ  thường chôn trong các tăng nilon và võng dù, vì vậy mỗi khi thuốn đụng phải sẽ phát ra tiếng kêu "roạc" như người ta xé tấm vải, hoặc đầu thuốn chùng lại... là có hài cốt liệt sĩ  ở dưới đó.

Mới đây, đội của ông tìm được 7 mộ liệt sĩ  ở Tà Xeng - Ra Cồ, huyện Mường Nòng, tỉnh Savanakhet (Lào). Địa điểm chôn cất là một trạm phẫu của bệnh viện  16, sát đường mòn Hồ Chí Minh. Các thi hài liệt sĩ  được mai táng trong các hòm đạn BKB, dài 2m, rộng 50cm của Liên Xô  cũ, chôn rất sâu, gần 3m.

Suốt gần 20 năm qua, gia đình  của người CCB Mai Thanh Hùng ở thị trấn Khe Sanh lúc nào cũng rộn rã niềm vui, đó là sự đồng cảm của vợ con ông, sự cảm phục, kính trọng và chia sẻ  của người dân  đối với công việc  ông và đồng đội lặng lẽ làm.

Năm tháng đi qua, đội tình nguyện quy tập hài cốt liệt sĩ  của ông chỉ còn lại 2 người. Những người khác, do tuổi cao sức yếu không còn tham gia được nữa, số khác đã qua đời do bệnh tật. Mới đây, ông vận động được 2 CCB cùng tham gia, vậy là tất cả có 4 người, công việc  tìm kiếm  trở nên khó khăn hơn...

Bạn có ý kiến gì về bài viết 12 người cựu chiến binh và 1.494 hài cốt liệt sĩ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết 12 người cựu chiến binh và 1.494 hài cốt liệt sĩ bạn tại đây.