Eurolần này chứng kiến cuộc lội ngược dòng kỳ lạ của những đội bị coi là"chiếu dưới". Đó cũng là "Euro của những phút đá bù giờ". Thật kinhngạc!

Nhưng khi chỉ còn hai đội vào chung kết, thì " trật tự đã được lậplại". Đó không hề là "trật tự thế giới  mới", nhưng cũng không hẳn làcuộc chơi của những "người cũ". Và cũng không có "chú lính chì" hay"con vịt xấu xí" nào đi tới trận cuối cùng. Những "hiện tượng" của Euronày như Croatia, Thổ Nhĩ Kỳ, Nga  đều lần lượt chia tay, dù trước họ,những "ông lớn" của bóng đá  châu Âu  và thế giới  như Pháp, Ý, Hà Lan, BồĐào Nha cũng đã sớm cay đắng nói lời giã biệt.

Euro 2004 đã có một bất ngờ, một bất ngờ lớn nhất: Hy Lạp  lên ngôivô địch. Tôi còn nhớ, sau trận chung kết  Bồ Đào Nha  - Hy Lạp, nhà thơNguyễn Đức Mậu - một fan trung lập nhưng cuồng nhiệt với bóng đá  nghệthuật - đã gọi điện vào cho tôi và kịch liệt phản đốiviệc"hiện tượng Hy Lạp" đoạt ngôi vô địch  mà anh Mậu gọi đó là "bóng đá nêmcối" đã soán ngôi  của "bóng đá nghệ thuật". "Thế này thì chết bóng đá!"Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu đã thống thiết kêu lên như vậy trong điện thoại.Tôi hoàn toàn chia sẻ  bức xúc của anh Mậu, vì nói ngay cho vuông, lốichơi Hy Lạp  dù rất hiệu quả vào lúc ấy, nhưng không góp được tiếng nóitích cực vào tiến trình phát triển của nghệ thuật bóng đá.

Quả thật, 4 năm sau, lối chơi Hy Lạp  đã phá sản toàn diện ở Euro2008, và họ là đội duy nhất ra về không một điểm dắt lưng. Ngược vớithất bại của "hiện tượng Hy Lạp", Euro  này là thắng lợi của các xuhướng bóng đá  tấn công  làm phong phú và tạo sức hấp dẫn đến mê hồn củanghệ thuật bóng đá. Hai trận đấu  điển hình của lối chơi "đôi công" làtrận Thổ Nhĩ Kỳ - Croatia và trận Hà Lan  - Nga. Cả hai trận đều phảicần tới hai hiệp phụ, thậm chí tới những loạt sút luân lưu để phân địnhthắng thua, nhưng điều ai cũng thấy, là bóng đá  tấn công  đã thắng!

Nhưng có thể nói, lần đầu tiên, bóng đá  tấn công  ở Euro  này thực sựđa dạng. Có bóng đá  tấn công  kiểu Thổ Nhĩ Kỳ - can đảm tới mức như liềulĩnh nhưng lại chứa bên trong một "hạt nhân duy lý". Có bóng đá  tấncông kiểu Hà Lan  đẩy tốc độ trái bóng trong những đường chuyền một chạmlên cao tới mức khó tin, làm hoa mắt hàng phòng ngự đối phương. Có bóngđá tấn công  kiểu Nga  "người và bóng cùng chạy" không biết  mệt, chạy tớilúc đối phương  oải thì ra đòn kết liễu. Có bóng đá  tấn công  kiểu TâyBan Nha triển khai bóng bắt đầu từ hàng phòng ngự phối hợp theo một tamgiác linh hoạt, nhưng khi bóng lên thì tràn khắp mặt sân là những mũitấn công khiến đối phương  rất khó "khoanh vùng" để cô lập các mũi nhọnghi bàn.

Và có bóng đá  tấn công  kiểu Đức đưa cái duy lý vào những điểm bấtngờ khó lường, như kiểu người ta đưa cái hợp lý vào cái phi lí. Lốiphát triển bóng của Đức rất tinh giản, tiết chế, có thể hiểu được,nhưng cách ghi bàn thì đột ngột, bất ngờ, không thể hiểu được. Dĩnhiên, không phải lúc nào đội Đức cũng chơi được như vậy. Và đó chínhlà điều bí ẩn của đội bóng  này: họ không phải là tập hợp của những siêunhân, nhưng một số cá nhân  của họ, trong lối chơi rất đồng đội lại cóthể làm nên những điều phi thường. Như cái cách mà Schweinsteiger vàPhilipp Lahm đã ghi bàn, nó hợp lý đến tận cùng nên hóa ra phi lý. Đâycũng là một EURO  điều chỉnh lại những quan niệm cũ về đẳng cấp. Đúngnhư Alex Ferguson  nói:  "Phong độ là nhất thời, đẳng cấp mới vĩnhviễn". Nghĩa là, nếu có thể đo phong độ qua từng giải đấu, thậm chí quatừng trận đấu, thì đẳng cấp là một giá trị  phải xây dựng  rất lâu dàimới có được. Dù Pháp hay Ý phải về nước sớm ở EURO  này, nhưng họ đã là"đẳng cấp". Vì thế, họ sẽ tìm cách thể hiện mình tại các giải đấu sắptới, và có thể sẽ thành công, như đã từng thành công.

Nhưng sẽ có một số đội bóng  khác, dù lâu nay, không được đánh giácao trước các giải đấu lớn, nhưng khi vào giải họ thường tạo ra đượcnhững bất ngờ, đạt được những thành tích  có vẻ như "ngoài sức họ". Kểcả khi thua, họ cũng thua vào đúng lúc ít ai ngờ họ thua nhất. Phải xétđẳng cấp cả trong sự chuyển động, vì đẳng cấp không bất biến, dù khôngthể nhất thời tạo dựng. Trên tinh thần ấy, tôi nghĩ Hà Lan  đã đạt tớiđẳng cấp những đội hàng đầu châu Âu  và thế giới, dù họ đã xa trận chungkết Euro  từ 20 năm nay, và xa trận chung kết  World Cup  đúng 30 nămnay.  TBN  đang vươn tới đẳng cấp như Hà Lan, dù thành tích  chưa rực rỡnhư Hà Lan, và cũng chưa tạo ra một lý thuyết bóng đá  có thể làm rungchuyển thế giới  như Hà Lan. Và Thổ Nhĩ Kỳ, từng là hiện tượng tại WorldCup 2002 và là hiện tượng kỳ thú tại Euro  này, họ hoàn toàn xứng đángđược "phong" là đội bóng  có đẳng cấp thuộc "top five" của châu Âu. Sựtiến bộ của Thổ Nhĩ Kỳ là đáng kinh ngạc, nhưng nó có quá trình, chứkhông vụt lên theo kiểu "thà một phút huy hoàng" như Hy Lạp.

Và đội Nga, chúng ta có thể chờ đợi họ vươn tới đẳng cấp châu Âu,như Liên Xô  (cũ) từng làm được. Nếu Hiddink còn dẫn dắt họ trong thờigian đủ dài, tôi tin người Nga  sẽ làm được điều họ muốn. Euro  là giảiđấu căng thẳng khắc nghiệt hơn World Cup  rất nhiều, nó không cho phépnhững sa sẩy, không chấp nhận những sai lầm có cơ hội sửa chữa, vì thế,nó đã tạo ra một cách nhìn nhận khác về đẳng cấp. Đẳng cấp không bấtbiến, và cách nhìn nhận về đẳng cấp cũng phải chuyển động.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Nhìn lại Euro 2008: Bóng đá tấn công & Đẳng cấp này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Nhìn lại Euro 2008: Bóng đá tấn công & Đẳng cấp bạn tại đây.