Đau đầu lãi suất - Bản có dấu.
Dau dau lai suat - Bản không dấu.

Trong báo cáo sáu tháng đầu năm, Ngân hàng  Nhà nước  (NHNN) nhận định thị trường  tiền tệ đã đi dần vào ổn định. Đứng ở góc độ người trực tiếp  điều hành một ngân hàng  thương mại  (NHTM), ông nhìn nhận thế nào về thị trường  này?

Đúng là thị trường  tiền tệ không còn nóng như hồi quí 2 và đã ổn định hơn. Đặc biệt, các ngân hàng  không còn khó khăn về thanh khoản bởi ngoài việc kiềm chế tín dụng, NHNN luôn luôn hỗ trợ cho các NHTM thiếu thanh khoản tạm thời.

Tuy nhiên, hiện nay, điều khiến chúng tôi  đau đầu nhất là lãi suất. Xu hướng chung mọi người đang muốn lãi suất xuống và có vẻ nhiều yếu tố đang hỗ trợ cho lãi suất giảm, như thị trường  chứng khoán  “xanh” trở lại, tỷ giá hối đoái của ngân hàng  và thị trường  tự do không quá cách xa nhau, một số ít NHTM công bố giảm chút ít lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp  có quan hệ đặc biệt...

Như thế có nghĩa là lãi suất sẽ giảm?

Tôi tin NHNN sẽ không điều chỉnh tăng lãi suất cơ bản nữa. Nếu tăng thêm lãi suất để chống lạm phát  là không phù hợp đối với Việt Nam, vì sẽ khiến hiệu quả kinh doanh  của doanh nghiệp  giảm sút.

Vừa qua, các ngân hàng  nâng lãi suất nhưng vốn huy động không tăng như mong muốn, ngược lại nó làm các kênh đầu tư  trở nên “mất trật tự”, dòng tiền chảy theo nhiều hướng và quản lý vĩ mô khó định hình, khó dự đoán được dòng chảy của đồng tiền. Tuy nhiên, cố gắng  ép lãi suất nhằm hỗ trợ sản xuất mà không thật sự cắt giảm đầu tư  công và cải thiện chất lượng  đầu tư, thì mọi nỗ lực sẽ dễ hoài phí.

Lạm phát vẫn đang tăng cho dù tốc độ tăng chậm hơn, mà lãi suất giảm, thì người gửi tiền sẽ bị thiệt vì họ phải chịu lãi suất thực âm. Đó là điều không công bằng thưa ông?

Hãy nhìn nhận một thực tế thế này: lãi suất thực dương là không tưởng vì năm 2008  lạm phát  có thể lên đến 25%. Nếu không gửi tiền ngân hàng, người dân  (đa số) sẽ đầu tư  vào đâu? Người dân  có tính toán được bỏ tiền vào đâu, một khi họ rút chúng ra khỏi ngân hàng, mà lợi nhuận  cao hơn lãi suất gửi ngân hàng  hiện nay không? Dịch vụ  đầu tư  của chúng ta còn quá mỏng và đơn sơ. Dù đầu tư  vào bất động sản, vàng hay ngoại tệ... đều hết sức rủi ro. Vì vậy, nơi gửi tiền tốt nhất mà đa số người dân  lựa chọn là gửi tiền tại ngân hàng. Đó là sự lựa chọn hợp lý!

Tôi chia sẻ  ý kiến trong bối cảnh hiện nay, người dân  gửi tiền chưa được hưởng lãi suất thực dương. Việc điều hành lãi suất theo hướng điều hòa lợi ích cho người gửi tiền, giảm bớt lợi nhuận  của doanh nghiệp, tạo sự công bằng, cân đối lợi ích doanh nghiệp, ngân hàng  và người gửi tiền là hợp lý hơn cả.

Cụ thể là sao, thưa ông?

Không phải tất cả các doanh nghiệp  đều đang thắt lưng buộc bụng để chống lạm phát. Những ngành nghề mà sản phẩm  nằm trong rổ hàng hóa tính lạm phát  thì doanh nghiệp  được lợi. Không ít doanh nghiệp  đang hưởng lợi từ chính sách chống lạm phát  nhưng vẫn kêu lãi suất cao. Nhà nước  muốn hỗ trợ doanh nghiệp  đỡ khó khăn do phải chịu chi phí lãi suất cao thì nên giảm thuế. Làm như vậy sẽ tốt cho cả ngân hàng  và doanh nghiệp.

Vậy VPBank có tiếp tục cho doanh nghiệp  vay vốn nữa không, thưa ông?

Với lãi suất cho vay ra 21%/năm, ngân hàng  không có lãi. Lấy trường hợp của VPBank. Dự báo  kinh tế  khó khăn, để đảm bảo thanh khoản và giảm rủi ro tín dụng, chúng tôi  phải chủ động giảm dư nợ. Tháng 2-2008, dư nợ của ngân hàng  là 15.900 tỉ đồng, tháng 6-2008 còn 14.900 tỉ đồng, dự kiến tháng 9-2008 còn khoảng 14.000 tỉ đồng.

Chúng tôi biết giảm tín dụng là đụng chạm trực tiếp  đến hoạt động  của doanh nghiệp  và khách hàng  vay tiêu dùng nhưng bây giờ đành chọn mục tiêu an toàn là trên hết. Chúng tôi  chỉ ưu tiên cho vay đối với các khách hàng  có quan hệ thường xuyên với VPBank nhằm giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Trong trường hợp các ngân hàng  đều “co lại”, giảm cho vay như VPBank, nền kinh tế  sẽ rất khó khăn. VPBank đang ở thế thủ sớm hơn các đồng nghiệp, ông nghĩ sao?

Tôi nghĩ cuối năm 2008  đầu 2009, nợ quá hạn sẽ là vấn đề của mọi ngân hàng. 20-30% khách hàng  có thể bị nợ quá hạn, và từ nợ quá hạn sang nợ xấu phụ thuộc nhiều vào trình độ quản trị  của từng ngân hàng. Ngân hàng  cho vay nhỏ lẻ độ rủi ro thấp, còn cho vay các dự án lớn về bất động sản  sẽ chịu rủi ro cao.

Chúng tôi không “co lại”, chúng tôi  đã và đang mở rộng đầu tư  theo nhiều hướng có tính chất lâu dài để phát triển dịch vụ  và giảm thiểu rủi ro. Hiện chi phí nhân công cho 1 đồng tín dụng của VPBank cao hơn, nhưng bù lại rủi ro được kiểm soát (một cán bộ tín dụng của VPBank quản lý 10-15 tỉ đồng dư nợ, bình quân cho vay 600 triệu đồng/khách hàng. Nợ xấu của ngân hàng  hiện bằng 0,8% tổng dư nợ - NV).  Những tháng gần đây số các ngân hàng  có thu nhập  thấp hơn chi phí tăng lên cũng là điều không có gì ngạc nhiên. Lãi suất huy động đã được điều chỉnh từ 9-10%/năm đầu năm lên 18%/năm và có hiệu lực ngay, trong khi lãi suất cho vay điều chỉnh chậm hơn, bình quân vẫn ở mức 16%/năm.

Nếu các ngân hàng  kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng ngay từ năm ngoái, thì đã không có những nỗi lo về thanh khoản, nợ xấu như ông vừa đề cập. Ngay như VPBank, sáu tháng đầu năm 2007, tăng trưởng tín dụng lên tới 50% so với cuối năm 2006, trong khi sáu tháng đầu năm nay chỉ tăng 11%. Tự bản thân  các con số đã nói lên nhiều điều, thưa ông?

Thực ra hiện nay thanh khoản không phải là vấn đề đáng ngại. NHNN vẫn đang hỗ trợ các ngân hàng  thiếu thanh khoản. Đáng lo chính là rủi ro tín dụng và đây là câu chuyện mà NHNN không can thiệp được. Cho vay bất động sản  ẩn chứa rủi ro và phải đến cuối năm, khả năng tài chính  của doanh nghiệp  mới lộ rõ.

Kinh doanh ngân hàng  đang ở thời điểm khó khăn. Huy động cho vay thì dễ, song  cho vay rồi, có đòi được không lại là chuyện khác. Thu nhập  của ngân hàng, nói gì thì nói, vẫn đang trông chờ vào tín dụng. Muốn phát triển dịch vụ, phải đầu tư  lớn, đồng bộ như hệ thống  core - banking, thẻ, ATM... và phải mất tối thiểu 3-5 năm mới phát huy hiệu quả.

Hơn nữa, để nâng tỷ lệ dịch vụ  trong cơ cấu lợi nhuận, còn phụ thuộc vào trình độ công nghệ  của toàn hệ thống  ngân hàng, phụ thuộc vào chất lượng  và trình độ nền kinh tế  quốc gia  chứ không phải thích tăng thu từ dịch vụ  là thu được ngay. Ví dụ: Để đẩy mạnh chi tiêu không dùng tiền mặt, các ngân hàng  đã tăng cường đầu tư  cho thẻ và hệ thống  ATM  nhưng lại không được thu phí ATM  trong khi đầu tư  rất lớn?

Các ngân hàng  đã có không ít thời gian  để ứng dụng công nghệ, hiện đại hóa, nhưng thay vào đó, hầu hết chỉ chạy đua tín dụng. Hiện trạng bây giờ phải chăng là cái giá phải trả cho những mục tiêu lợi nhuận  trước mắt hay đó chính là sự thích ứng đối với cơ chế quản lý chưa thực sự mang tính thị trường?

Có lẽ cả hai. Vừa qua, VPBank đã đầu tư  rất mạnh để phát triển mạng lưới, hiện tại VPBank đã có 135 chi nhánh phòng giao dịch; phát hành thẻ công nghệ  tiên tiến; đầu tư  300 máy ATM; bỏ ra hơn 5 triệu đô la Mỹ cho hệ thống  core-banking, hệ thống  phân loại tín dụng nội bộ chuẩn bị theo tiêu chuẩn Basel II. Đúng lúc đó tín dụng bị chặn lại, chi phí nuôi bộ máy lớn, bị khống chế lãi suất đầu ra (không quá 21%/năm). Tất cả những điều này khiến lợi nhuận  của chúng tôi  bị ảnh hưởng mạnh.

Bây giờ chúng tôi  không chạy đua theo lợi nhuận  bằng mọi giá mà lấy an toàn là mục tiêu cao nhất nên chấp nhận cho các chi nhánh tạm “đứng nguyên tại chỗ”, không phát triển tín dụng, chỉ tập trung cho dịch vụ. Các chi nhánh rà soát lại các khoản tín dụng hiện có, tiết giảm chi phí, tạm ngừng cho vay đối với các khách hàng  mới.  Chúng tôi tập trung củng cố nội lực để không chỉ vượt qua thời điểm gian khó của nền kinh tế, mà còn tạo đà khi thời cơ mới trong kinh doanh  đến, chúng tôi  có thể phát triển mạnh mẽ hơn với nền tảng và tiềm lực sẵn có của mình...

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Đau đầu lãi suất!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Đau đầu lãi suất này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Đau đầu lãi suất bạn tại đây.