Cuộc chiến chớp nhoáng Nga - Grudia và những bài học - Bản có dấu.
Cuoc chien chop nhoang Nga - Grudia va nhung bai hoc - Bản không dấu.

Hơn 2000 người thiệt mạng, hơn 100.000 dân thường phải rời bỏ nhà cửa  chạy trốn bom đạn. Tổng thống  Nga  D. Medvedev tuyên bố "những kẻ xâm lược  đã bị trừng phạt” trong khi đó Tổng thống  Grudia  cho rằng những binh sĩ Nga  có mặt tại tỉnh ly khai Nam Ossetia  là "những kẻ chiếm đóng”. Cuộc chiến  chớp nhoáng bằng súng đạn do phía Grudia  khởi xướng đã có thể lắng dịu nhưng những nghi kị, hiềm khích và toan tính của các bên tham chiến vẫn còn nguyên đó và đó sẽ là ngòi nổ cho những kịch bản xung đột trong tương lai.


Ai là kẻ xâm lược?

Câu chuyện không phải bắt đầu vào buổi sáng ngày thứ Bảy, ngày 7/8/2008, một ngày trước lễ khai mạc Olympics, biểu tượng cho hòa bình, tình hữu nghị  giữa các dân tộc  trên thế giới. Đó chỉ là thời điểm mà Tổng thống  Grudia  M. Saakashvili đã lựa chọn cho hành động  mà ông và các cộng sự thân tính ở Tbilissi cho rằng không thể không làm.

Không thể không làm bởi đó là lời hứa tranh cử của ông, theo đó ông sẽ là người giúp Grudia  thu hồi lại hai vùng lãnh thổ  ly khai là Nam Ossetia  và Abkhazia  và đưa Grudia  gia nhập vào khối các nước phương Tây mà cụ thể là NATO  và cả EU.

Không thể không làm còn bởi việc ông được bầu là Tổng thống  là kết quả của một tư tưởng dân tộc  chủ nghĩa lên cao ở Grudia  với "kẻ thù bên ngoài" được gọi đích danh là Nga, nước luôn hỗ trợ cho hai tỉnh ly khai Nam Ossetia  và Abkhazia, một cường quốc phục hưng đang tìm cách lấy lại ảnh hưởng truyền thống  ở các khu vực  cận kề.

Theo cái lý giải này thì cuộc tấn công  chớp nhoáng nhằm vào lãnh thổ Nam Ossetia, san phẳng thủ phủ của lãnh thổ này là nhằm đáp trả lại những khiêu khích từ phía những lực lượng ly khai Nam Ossetia  dưới sự hậu thuẫn của Nga  và nhằm bảo vệ tính toàn vẹn lãnh thổ của Grudia. Điều đó đồng nghĩa với việc Tbilissi coi phía "xâm lược" là Nga.

Ảnh AFP

Trong khi đó, người Nga  với tư cách là lực lượng gìn giữ hòa bình  ở Nam Ossetia  lại cho rằng kẻ xâm lược  chính là các binh sĩ Grudia. Hơn thế nữa, họ còn là những kẻ "thanh trừng sắc tộc", "diệt chủng" khi "cuộc tấn công  bất ngờ" do Tbilissi phát động đã làm thiệt mạng hơn 2000 người Nam Ossetia  mà phần nhiều mang quốc tịch Nga  cùng với nhiều binh lính Nga  đang làm nhiệm vụ tại đây. Theo cách lý giải này thì Tbilissi đã xâm phạm hiệp định ngừng bắn giữa Grudia  và Nam Ossetia  ký những năm 1990.

Việc tấn công  vào các lực lượng gìn giữ hòa bình  của Nga  và các công dân Nga  là hành động  có thể coi là "xâm lược" đối với chủ quyền của nước Nga  và Moscow  có quyền bảo vệ chủ quyền đó dù ở bất cứ đâu.

Dù ai đúng ai sai, ai thắng ai thua thì một điều chắc chằn người Grudia  phải rút ra được sau cuộc chiến  tranh này là một nước nhỏ như Grudia  không nên và không thể chủ động tấn công  trước bởi sự bất đối xứng về lực lượng chỉ cho phép họ khả năng kháng cự hơn là phát động chiến tranh.

Nước xa không cứu được lửa gần

Nhưng Tổng thống  M. Saakashvili của Grudia  lại không tính toán như vậy. Việc tấn công  nhằm vào Nam Ossetia  dường như đã được Tbilissi sắp đặt trước cho đúng vào ngày khai mạc Olympics, khi mà Thủ tướng  V. Putin đang bận rộn với các nghi lễ ở Bắc Kinh  còn Tổng thống  D. Medvedev được xem là chưa có kinh nghiệm  trong đối phó khủng hoảng quân sự.

Ông cũng toan tính rằng cuộc tấn công  này sẽ lôi kéo sự chú ý của EU, Mỹ và NATO  đối với "tình cảnh" của Grudia  và vì vậy Tbilissi sẽ có được sự ủng hộ  thậm chí là trợ giúp bằng quân sự  của họ với kết quả là Grudia  sẽ nhanh chóng được đưa vào vòng bảo hộ của NATO  hay trở thành thành viên  của tổ chức này.

Chiến lược của M. Saakashvili đã có thể thành công  ở ngắn hạn với chiến thắng bất ngờ trước lực lượng ly khai ở Nam Ossetia  và lực lượng gìn giữ hòa bình  Nga  ở đây. Ông cũng đã thành công  trong việc trưng ra cho phương Tây hình ảnh  một nước Grudia  bị "kìm kẹp" trong "vòng cương tỏa" của Nga  và đang là một kẻ yếu cần được "sự thương cảm" từ phương Tây.

Tuy nhiên về dài hạn, cuộc chiến  này lại có vẻ như là một hành động  tuyệt vọng của ông M. Saakashvili bởi sẽ chẳng có sự trợ giúp cụ thể nào từ phương Tây dành cho Tbilissi bởi ai cũng hiểu rằng hành động  của ông đã đi quá xa nếu không muốn nói là "quá trớn" so với một sự lựa chọn chính trị khôn ngoan.

Nói cách khác, người phương Tây và người Nga  lần này sẽ chỉ cho ông M. Saakashvili thấy giá trị  của câu ngạn ngữ "nước xa không cứu được lửa gần" bởi không chỉ ở xa mà lợi ích của phương Tây ở Nga  còn lớn hơn rất nhiều lần những gì có được nếu họ chấp nhận đứng hoàn toàn về phía Tbilissi.

Ảnh: Reuters

Trong khi đó, mặc dù bị coi là thất bại về mặt chiến thuật với thiệt hại đáng kể trong những thời khắc đầu tiên nhưng Nga  và đồng minh  Nam Ossetia  dường nhưng đang nắm đường phần lợi về dài hạn.

Việc Grudia  phát động cuộc tấn công  vào Nam Ossetia, làm thiệt mạng nhiều công dân và binh lính Nga  đã là một dịp rất tốt để Nga  "dạy một bài học" cho Tbilissi về cách ứng xử với người láng giềng khổng lồ  ở phía Bắc. Trong khi ông M. Saakashvili đáng giá quá thấp mức độ phản ứng của Nga  và quá cao sự ủng mà ông kỳ vọng từ phương Tây thì người Nga  lại hiểu rất rõ giới hạn của ông Saakashvili cũng như những giới hạn trong sự ủng hộ  của phương Tây đối với Grudia  cho dù những lời lẽ hùng biện của họ. Bằng một sự đáp trả "phi đối xứng" như cách nói của phương Tây, Moscow  đã nhanh chóng cho Tbilissi thấy họ có thể làm được gì và cũng bằng sự hành động  quyết đoán, Nga  đã cho thấy sự ủng hộ  về ngôn từ của phương Tây đối với Tbilissi chẳng thể làm thay đổi thái độ  của Moscow.

Hệ quả và bài học cho Grudia

Sau 5 ngày giao tranh giờ đây là lúc tốt nhất để Grudia  nhìn nhận lại quyết định  của Tổng thống  M. Saavashvili. Những gì diễn ra ngay sau khi cuộc chiến  bùng phát đã tạo ra sự liên tưởng đến cuộc chiến  tranh lạnh đã kết thúc cách đây gần 20 năm khi nhiều người bắt đầu nói đến sự đối đầu giữa Mỹ và Nga. Không khí căng thẳng ở LHQ  trong những ngày qua càng làm cho cảm giác này được khẳng định.

Nhưng thực tế lại không hẳn như vậy. Sẽ chẳng có cuộc đối đầu nào giữa Nga  và Mỹ, EU, NATO  hay phương Tây nói chung trong chừng mực nào Nga  chưa trực tiếp  xâm hại đến lợi ích của phương Tây. Cho dù bom đã rơi trên lãnh thổ Grudia  và máu đã chảy nhưng con đường  mang tên G. W. Bush  nối thủ đô  Tbilissi đến sân bay quốc tế  vẫn chưa bị đào xới.

Cho dù Grudia  đã "tận tụy" khi gửi tới Iraq  2000 binh sĩ giúp người Mỹ  và Mỹ hàng năm viện trợ quân sự  tới 30 triệu USD  cho Tbilissi và thậm chí cử các chuyên gia  tới Grudia  huấn luyện quân đội  nước này đối phó với một cuộc chiến  tranh với Nga  thì vẫn chẳng có dấu hiệu nào cho thấy Mỹ sẵn sàng đối đầu trực diện với Nga  chỉ vì Grudia  và nhất là trong thời điểm này.

Bài học mà người Grudia  có được qua cuộc chiến  tranh chớp nhoáng này sẽ không chỉ là cách ứng xử với "người láng giềng lớn" mà còn là sự cả tin đặt ở những nước "đồng minh".

Nhìn từ nội bộ của Grudia, bài học còn là sự lựa chọn chính trị khi chủ nghĩa dân tộc  bị đẩy lên quá cao đã đưa đến việc bỏ phiếu cho M. Saakashvili, người sau đó đã có những bước đi chính trị không mang lại kết quả như mong đợi. Giờ đây, cả hai mục tiêu tranh cử lớn của M. Saakashvili là thu hồi Nam Ossetia  và Abkhazia  và gia nhập vào NATO  đã trở nên quá xa vời.

Sau cuộc chiến  tranh này, sẽ chẳng còn lý do  gì để Nam Ossetia  và Abkhazia  quay trở lại với Grudia. Còn NATO  thì chẳng dại gì sớm thu nhận Grudia  để rồi phải dính líu vào một cuộc xung đột trực diện với nước Nga  đang phục sinh.

Ngay trong lúc này người Grudia  đang cần có sự đoàn kết nên còn có thể đứng sau lưng vị Tổng thống  do họ bầu ra là M. Saakashvili nhưng câu hỏi  sẽ được đặt ra sau đó là tương lai chính trị của chính M. Saakashvili.

Cuộc chiến chớp nhoáng giữa Nga  và Grudia  đã tạm ngưng lại. Nhưng khi các vấn đề là nguồn gốc của xung đột đó vẫn chưa được giải quyết thì đó sẽ chỉ là thời khắc im lặng trước một cuộc khủng hoảng mới. Và điều cần thiết đối với Grudia  lúc này là tìm ra một cách đi đúng trong ứng xử với nước Nga  láng giềng khổng lồ  hơn là cái cách mà M. Saakashvili đã từng làm từ khi lên nắm quyền năm 2004 đến nay.

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Cuộc chiến chớp nhoáng Nga - Grudia và những bài học!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cuộc chiến chớp nhoáng Nga - Grudia và những bài học này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cuộc chiến chớp nhoáng Nga - Grudia và những bài học bạn tại đây.