Bên cạnh đó, các TĐKT sẽ phải thực hiện cơ chế tự giám sát và giám sát của các bộ, ngành liên quan. Đây là vấn đề đang còn gây nhiều tranh cãi  tại hội thảo được Viện Nghiên cứu  quản lý kinh tế  T.Ư (CIEM) tổ chức sáng 12.8 với chủ đề "Hình thành và quản lý TĐKT ở VN - đổi mới khung pháp luật  và cơ chế quản lý TĐKT".

Thống nhất cách hiểu  về ngành nghề chính

Theo tiến sĩ Trần Tiến Cường, Trưởng ban nghiên cứu  cải cách và phát triển DN (thuộc CIEM)- đơn vị được Bộ Kế hoạch- Đầu tư (MPI) giao chủ trì soạn thảo  Nghị định (NĐ) hình thành, tổ chức, hoạt động  và giám sát đối với TĐKT nhà nước, thì TĐKTNN không có tư cách pháp nhân, không có vốn và tài sản  chung; liên kết TĐ thực hiện thông qua đầu tư, góp vốn, sáp nhập...

Điều kiện để chuyển đổi TCty thành TĐKT cũng quy định  các TCty phải kinh doanh  trong 21 ngành nghề chính được quy định  tại NĐ, đây là những ngành nghề nhà nước  vẫn nắm giữ cổ phần  chi phối hoặc có vai trò quan trọng  đến an ninh quốc gia  như điện, viễn thông, dầu khí, vận tải hàng không, ximăng...

Để khắc phục  tình trạng thời gian  qua, nhiều TĐ, TCty nhà nước  đầu tư  ra ngoài ngành nghề kinh doanh  chính, NĐ quy định  các TĐKT đầu tư  sang các ngành nghề có liên quan phải đảm bảo các điều kiện như hoàn thành nhiệm vụ kinh doanh  ngành nghề chính được chủ sở hữu nhà nước  giao; không ảnh hưởng đến việc thực hiện, mở rộng và phát triển ngành nghề kinh doanh  chính; tỉ lệ đầu tư  và thị phần của TĐKT trong các ngành nghề kinh doanh  chính không thấp hơn mức quy định  của Thủ tướng Chính phủ  (tối đa không quá 30% vốn chủ sở hữu); trường hợp TĐKTNN trực tiếp  hoặc thông qua Cty con đầu tư  kinh doanh  vào những ngành nghề có nguy cơ rủi ro cao (như CK, NH, BĐS...), phải được Thủ tướng Chính phủ  phê duyệt.

Không quản được thì siết lại

Trong bối cảnh hàng loạt các TĐKT ra đời nhưng chưa có hành lang pháp lý thì việc thời gian  qua, các TĐKT mang tiền nhà nước  đầu tư  vào các lĩnh vực đầy rủi ro chưa thể xác định được là đúng hay sai.

Ông Trần Tiến Cường cho biết: Dự thảo NĐ sẽ quy định  cụ thể việc quản lý, giám sát đối với hoạt động  của các TĐKT để đảm bảo hoạt động  đi đúng hướng. Việc giám sát sẽ được thực hiện đồng thời đối với đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước  tại TĐKT, sẽ phải có trách nhiệm theo dõi, giám sát, báo cáo định kỳ theo yêu cầu của Chính phủ, Thủ tướng  CP về tình hình hoạt động  kinh doanh, tài chính, kết quả hoạt động  của Cty mẹ và các Cty thành viên.

Đối với những vấn đề được đưa ra thảo luận  trong HĐQT, Ban giám đốc, ĐHCĐ về phương hướng, chiến lược, kế hoạch  kinh doanh, huy động thêm cổ phần, vốn góp, chia cổ tức... phải xin ý kiến Thủ tướng  trước khi biểu quyết. Ngoài ra, cơ chế giám sát còn quy định  các Bộ: KHĐT theo dõi, giám sát TĐKT trong việc thành lập mới DN, tham gia góp vốn vào các DN khác thuộc lĩnh vực dự án có nguy cơ rủi ro; Bộ Tài chính  giám sát hoạt động  tài chính, hiệu quả kinh doanh  của Cty mẹ; giám sát phát hành CP, tăng VĐL của Cty mẹ và các DN thành viên....

Phản hồi về dự thảo NĐ, nhiều DN là các TĐKT thí điểm cho rằng: Quy định  này vô hình trung đã "bó tay" các TĐKT trong khi quy định  của các văn bản  pháp luật  là tạo điều kiện cho DN phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Bên cạnh đó, sau năm 2010, theo lộ trình mà Chính phủ  đề ra, các TĐ và TCty nhà nước  sẽ CPH phần lớn DN, vậy cơ chế nào để hạn chế sự can thiệp của các bộ, ngành vào việc giám sát hoạt động  của các TĐ này?

Ông Trần Tiến Cường cho rằng: "Cần có văn bản  pháp luật  khác bổ sung, hướng dẫn  những quyền của chủ sở hữu nhà nước  đối với TĐKT. Khi luật DNNN hết hiệu lực, Chính phủ  sẽ ban hành văn bản  pháp luật  đồng bộ để tạo hành lang pháp lý cho hoạt động  của các chủ thể DN". Vì thế, dự thảo NĐ khung pháp lý cho TĐKT dường như vẫn có hơi hướng của tư duy cũ "không quản được thì... siết lại".

Bạn có ý kiến gì về bài viết Không quản được thì... siết(!?) này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Không quản được thì... siết(!?) bạn tại đây.