Chiều 12/8, tại Cần Thơ, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Lương Lê Phương có cuộc làm việc  với lãnh đạo Hiệp hội  Chế biến và Xuất khẩu  thủy sản  Việt Nam  (VASEP) và đại diện khoảng 50 doanh nghiệp  hàng đầu xuất khẩu  cá tra.

Cuộc họp đã chỉ ra phần nào nguyên nhân  của những khó khăn đối với con cá tra hiện nay.

Ta hại ta

Dù vẫn là sản phẩm  độc quyền  nhưng cá tra của Việt Nam  đang mất giá ở tất cả các thị trường  thế giới. So với năm 2007, các tháng đầu năm 2008  giá cá tra xuất khẩu  của Việt Nam  giảm 8,59%.

Sự mất giá ấy không chỉ gây ra thua thiệt lớn mà còn ẩn chứa những nguy cơ khó lường.

Hiệp hội Chủ tàu ở Tây Ban Nha  đang có chiến dịch  tẩy chay cá tra Việt Nam  và yêu cầu chính phủ  nước này cấm nhập khẩu.

Thị trường Ba Lan, Pháp cũng đang có những phản ứng tương tự cho thấy nguy cơ tác động dây chuyền.

Nguyên nhân đưa ra là chất lượng, song  theo các quan chức VASEP thì nguyên nhân  chính lại do cá tra Việt Nam  bán… giá thấp, trong khi các loại cá khác đều phải tăng giá bởi lạm phát.

Theo thống kê  của VASEP, hiện nước ta có 168 doanh nghiệp  xuất khẩu  cá tra. Trong đó, chỉ 57 doanh nghiệp  có nhà máy  chế biến cá tra, còn 111 doanh nghiệp  đơn thuần mua bán. 57 doanh nghiệp  có nhà máy  chế biến đã xuất khẩu  hơn 245.000 tấn với kim ngạch hơn 563 triệu USD, về sản lượng cũng như kim ngạch đều chiếm 93% cả nước. 111 doanh nghiệp  còn lại chỉ chiếm 7%.

Để hình dung thêm về lực lượng “thượng vàng hạ cám” xuất khẩu  cá tra, xin đưa ra con số thống kê  sau đây: 5 doanh nghiệp  có nhà máy  chế biến xuất khẩu  hàng đầu đạt kim ngạch hơn 241 triệu USD. Còn 5 doanh nghiệp  không có nhà máy  chế biến đứng hàng cuối cùng đạt kim ngạch 17.785 USD, trong đó doanh nghiệp  xuất khẩu  ít nhất chỉ 0,12 tấn với 28 USD.

Giá xuất trung bình thấp nhất là vào Ucraina chỉ có 1,09 USD/kg, cao nhất là vào Hà Lan  4,16%, chênh lệch nhau 382%. Đây là mức chênh lệch bất bình thường, bình thường chỉ chênh lệch 10%.

Lãnh đạo một số doanh nghiệp  nói thẳng: Có nhà nhập khẩu  của nước ngoài  rao trên mạng internet  giá nhập khẩu  cá tra rẻ một cách vô lý, thế nhưng ở Việt Nam  vẫn có người đáp ứng. Từ phá giá dễ dẫn đến gian lận chất lượng  và phá luôn uy tín thương hiệu  cá tra Việt Nam.

Xốc lại bằng cách nào?

Tình trạng “ta hại ta” trong làm kinh tế, đặc biệt khi vươn ra thị trường  thế giới  của doanh nghiệp  Việt Nam  không phải là hiếm.

Cá tra Việt Nam  đầu năm 2008  so với năm 2007  bị hạ giá ở tất cả các thị trường. Trong đó, giảm nhiều nhất ở thị trường  Trung Đông  đến 20,58%, kế tiếp thị  trường châu Á  10,95%, Đông Âu  10,8%, Nam Mỹ  8,62%, châu Âu  7,01%, châu Đại Dương 4,94%, châu Phi  2,8%, giảm ít nhất ở thị trường  nước Mỹ  1,34%.

Các ông Phó Chủ tịch  VASEP Nguyễn Hữu Dũng, Ngô Phước Hậu đều bức xúc là tại sao các doanh nghiệp  nắm đến 93% sản lượng cũng như kim ngạch xuất khẩu  lại “chịu thua” những doanh nghiệp  chỉ nắm 7%, để cho 111 doanh nghiệp  mua bán  đơn thuần gây lộn xộn? Có vấn đề quản lý nhà nước, quản lý tiêu chuẩn chất lượng  tuy nhiên sức mạnh của các doanh nghiệp  hàng đầu ở đâu?

Chủ tịch VASEP Trần Thiện Hải nêu ý kiến: “Có thể 30 doanh nghiệp  hàng đầu, chiếm đến 86% sản lượng xuất khẩu, tập hợp lại trước để cố gắng  nâng giá cá bán ra nước ngoài  cũng như giá mua cho người nuôi”.

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Lương Lê Phương nói: “Đúng là nhóm doanh nghiệp  mạnh, có tâm huyết cần tập hợp lại trước để làm nòng cốt. Từ đó dần dần phân định ra những doanh nghiệp  làm ăn đàng hoàng, chưa đàng hoàng và công khai hết để đề cao chất lượng.

Chúng ta cần 3 tăng là hiệu quả, chất lượng, hợp tác; 3 giảm là cạnh tranh nội bộ, gian lận, lãng phí. Trong lãng phí cần kể cả lãng phí do tranh cãi  nhau giữa các doanh nghiệp  và giữa doanh nghiệp  với người nuôi”.

Rõ ràng hợp tác đã là thúc bách của cuộc sống. Nhưng vấn đề lại như ông Ngô Phước Hậu nói: “Mấy tháng nay chúng ta họp nhiều hơn đi bán cá. Họp 15 doanh nghiệp, lại 30 doanh nghiệp  rồi 50 doanh nghiệp. Vấn đề bây giờ là làm”.

Rõ ràng khó khăn không còn ở tư duy mà dường như ở chỗ, các nhà kinh doanh  nước ta chưa được học cách hợp tác nên lúng túng. Một ví dụ tươi rói được nêu ra: Xuất khẩu  vào thị trường  nước Mỹ  hiện chỉ có 2 doanh nghiệp  Việt Nam.

Vậy nhưng một doanh nghiệp  cũng cạnh tranh với doanh nghiệp  kia bằng chiêu khuyến mãi, cứ mua 10 gói thì tặng thêm 1 gói.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cá tra gặp khó khăn vì… giá thấp này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cá tra gặp khó khăn vì… giá thấp bạn tại đây.