Bứcảnh phóng đại của ruột chuột, với đầu phía trên của ruột nằm bên tráivà đầu phía dướicủa chuột nằm bên phải. Tế bào gốc người lớn, được đánhdấu bằng thuốc nhuộm màu xanh gắn với gen có tên Bmi1, có chức năng tạora và duy trì các loại tế bào khác mà lót đường ruột. Rõ ràng là tế bàogốc người lớn thì rất phổ biến ở đoạn ruột phía trên bên trái và ít hơnở đoạn ruột ở giữa và bên dưới, nằm ở phía giữa và bên phải bức ảnh.Điều đó cho thấy có thể có nhiều hơn một loại tế bào gốc người lớn hoạtđộng trong ruột và có lẽ trong cả những cơ quan  khác, làm phức tạp thêmnhững nổ lực muốn sử dụng tế bào gốc để trị bệnh, theo một nghiên cứucủa trường đại học  Utal. Ảnh: Eugenio Sangiorgi, University of Utah

Trong tạp chí  NatureGenetics số ngày 8 tháng 6, giáo sư Capecchi và nhà di truyền họcEugenio Sangiorgi viết rằng, khi họ sử dụng một gen có tên Bmil để đánhdấu sự có mặt của tế bào gốc người lớn trong ruột của chuột thì họ rấtngạc nhiên khi phát hiện ra những tế bào đặc thù này hầu hết ở trongđoạn ruột phía trên của ruột chuột.

Điều đó ám chỉ rằng phảicó ít nhất một hoặc hai loại tế bào gốc người lớn khác phải tồn tại đểduy trì và sữa chữa đoạn ruột giữa và đoạn ruột dưới của chuột. Ruộtnhỏ ở chuột thì dài gần 12 inch nếu duỗi thẳng ra.

Các tế bào gốc người lớnlà những tế bào “không biệt hoá” mà có thể trở thành bất cứ loại tế bàonào trong bộ phận mà chúng được tìm thấy. Các nhà nghiên cứu  y khoa hyvọng cấy ghép tế bào gốc người lớn để chữa trị các loại bệnh khác nhau.Chẳng hạn như thay tế bào gốc người lớn trong tuyến tụy để thay thế cáctế bào sản xuất insulin bị tổn thương, trong tim để thay thế tế bào cơtim bị chết do bệnh tim, và trong não để thay thế tế bào sản xuấtdopamine mà bị hư hại ở bệnh nhân bị bệnh Parkinson.

Khám phá mới này quantrọng bởi vì người ta đang nói về liệu pháp tế bào gốc; họ muốn dựa vàotế bào gốc để trị bệnh, giáo sư Capecchi, người đoạt giải thưởng Nobel2007 về lĩnh vực sinh lý học cho biết.

“Mọi người luôn nghĩ vềmột quần thể tế bào gốc đồng nhất trong mỗi cơ quan, nhưng bây giờ cónhiều quần thể tế bào gốc trong một cơ quan  cho trước, vì vậy nếu bạnđang định dùng liệu pháp, bạn phải nhận ra sự phức tạp này,” Giáo sưCapecchi nói.

Nếu cần có hơn một loạitế bào gốc người lớn để tạo thành thành ruột thì sẽ không ngạc nhiênkhi điều này cũng đúng cho các bộ phận khác.

Tế bào gốc người lớnđược xem như là sự lựa chọn thay thế cho tế bào gốc phôi thai, tế bàocó khả năng trở thành bất cứ loại tế bào nào trong cơ thể - không chỉ ởtrong một cơ quan  cho trước – và được lấy từ sự thụ tinh trứng trongống nghiệm còn lại của các cặp vợ chồng nỗ lực để có con. Các tế bàogốc phôi thai là một vấn đề đang gây tranh cãi  bởi vì những người chốnglại sự phá thai coi các tế bào gốc phôi thai là con người  chứ khôngphải là một khối tế bào nhỏ.

Giáo sư Capecchi đoạtgiải Nobel cùng với Ngài Martin Evans  và Oliver Smithies vì đã pháttriển được kỹ thuật  gen targeting, một phương pháp sử dụng tế bào gốcphôi thai để “hạ gục” gen ở chuột, sau đó quan sát có vấn đề gì xảy rađể xác định bất kỳ chức năng bình thường nào của gen.

Nghiên cứu tế bào gốc trong ruột

Tế bào gốc trong ruột làmột trong những tế bào được nghiên cứu  kỹ nhất. Cần có chúng để sảnxuất ra tế bào mới cho thành ruột khi những tế bào cũ bị mòn đi hai đếnnăm ngày một lần.

Các tế bào gốc người lớntạo ra các tế bào khác nhau trong ruột: tế bào để hấp thụ thức ăn; tếbào để tiết ra chất nhầy làm cho thành ruột trơn và bảo vệ nó; tế bàotham gia vào việc bảo vệ sinh vật chống lại vi khuẩn và các sinh vậtgây bệnh khác; và tế bào sản xuất ra các chất tham gia vào sự truyềntin giữa các tế bào.

“Tế bào gốc người lớn là một hộp đen khổng lồ,” tiến sĩ khoa học  Sangiogri nhận xét

Các khám phá khác về tế bào gốc người lớn:

-- Hai nhà khoa họcSangiorgi và Capecchi lấy beta catenin - một sản phẩm  gen thường đượcphát hiện trong ung thư ruột kết và tiêu hoá – và kích hoạt nó trong tếbào gốc người lớn từ thành ruột. “Các khối u phát triển rất nhanh. Điềuđó chứng tỏ rằng các tế bào gốc quan trọng  trong sự hình thành ungthư,” giáo sư Capecchi nhận xét. Tiến sĩ khoa học  Sangiorgi nói: “Ungthư có xuất phát từ tế bào gốc hay không? Trong một số trường hợp thìcó, và trong một số trường hợp thì không.”

Hai nhà di truyền họcnày phát hiện ra là tế bào gốc người lớn được đánh dấu bằng gen Bmi1của họ thì khác với tế bào gốc người lớn do các nhà khoa học  Hà Lannghiên cứu được đánh dấu bằng gen Lgr5. Sự khác nhau là vị trị củachúng trong crypt. Các tế bào gốc phân chia trong crypt, sản xuất ra tếbào progenitor, tế bào mà trở thành tế bào đường ruột.

Đã có một cuộc tranhluận về nơi mà các tế bào gốc đường ruột người lớn được tìm thấy. Cácnhà di truyền học Utal phát hiện ra rằng, các tế bào gốc người lớn đượcđánh dấu Bmi1 phân chia chậm gần đỉnh của crypt. Các nhà nghiên cứu  hàLan lại phát hiện tế bào đánh dấu bằng Lgr5 của họ phân chia nhanh hơnở phía dưới bên trong crypt, hòa lẫn giữa các tế bào Paneth, tế bào sảnxuất ra enzyme đế giết vi khuẩn.

Nhưng giáo sư Capecchikhông nhìn sự mâu thuẫn ở đây: “Cả hai nhóm chúng tôi  đều có thể đúng.Có thể chúng tôi  đang nghiên cứu  tại những giai đoạn khác nhau trongcuộc đời của tế bào gốc,” với tế bào được đánh dấu bằng Bmi1 ở giaiđoạn sớm hơn và các tế bào đánh dấu bằng gen khác ở giai đoạn trễ hơn.

Ông nhận định. “Điều đócho thấy sinh học tế bào gốc có thể phức tạp hơn chúng ta nghĩ và chúngcó thể chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác,” và còn di chuyểngiữa các crypt,. “Chúng vẫn là tế bào gốc nhưng tại các giai đoạn khácnhau trong chu kỳ sống.”

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cẩn trọng về liệu pháp tế bào gốc này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cẩn trọng về liệu pháp tế bào gốc bạn tại đây.