Cung chưa đáp ứng cầu

Trưởng phòng Quản lý nhà ở, Sở Xây dựng  Hà Nội Vũ Ngọc Ðạm cho biết: Thời gian  qua, Hà Nội là một trong những địa phương đầu tiên của cả nước đã xây dựng  và thực hiện Chương trình  nhà ở để giải quyết chỗ ở cho các đối tượng dân cư. Có 2.133/2.610 cán bộ lão thành cách mạng, thương binh  đã được thành phố  hỗ trợ cải thiện nhà ở. Dự án 5,2 ha tại phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy đang được triển khai, xây dựng  biệt thự cho các lão thành cách mạng  và 200 căn hộ để phân cho các thương binh. Thành phố  cũng đã xây dựng  thí điểm 90 căn hộ chung cư sáu tầng tại Nghĩa Ðô - Dịch Vọng  cho các hộ nghèo tại chín quận nội thành thuê mua trả góp trong thời hạn 20 năm.

Bên cạnh đó, thành phố  đã ban hành quy định, như yêu cầu các dự án phát triển nhà ở phải dành 50% quỹ nhà ở chung cư bán cho cán bộ, công nhân  viên trên địa bàn với hơn 3.000 trường hợp.

Tuy nhiên, đây chỉ là một phần nhỏ, dừng ở mức thí điểm so với nhu cầu nhà ở của các đối tượng thu nhập  thấp, công chức, viên chức, công nhân  đang làm việc  trong các khu công nghiệp. Hiện nay, có hàng nghìn hộ dân đang ở trong những căn nhà  không đủ điều kiện sống tối thiểu, tỷ lệ hộ gia đình  trẻ chưa có nhà ở phải ở ghép hộ, ở tạm chiếm tỷ lệ lớn. Hầu hết tại các khu công nghiệp  đều thiếu nhà ở cho công nhân  vì số lượng  lao động  tăng, nhưng trong quy hoạch phát triển các khu công nghiệp  chưa tính đến yêu cầu về chỗ ở cho công nhân.

Theo tính toán sơ bộ, từ nay đến năm 2010  nhu cầu về nhà ở xã hội  ở Hà Nội vào khoảng 20 nghìn căn hộ, trong đó nhu cầu về nhà ở cho thuê, thuê mua khoảng từ 4.000 đến 6.000 căn hộ. Ðối với công nhân  lao động  tại các khu công nghiệp, nhu cầu cần thuê hơn 6.000 căn hộ. Trong năm năm qua, thành phố  xây dựng  hơn 6 triệu m2 nhà, nhưng chủ yếu đáp ứng nhu cầu nhà ở thị trường. Với giá nhà đất đang ở mức cao như hiện nay, nếu không có chính sách về nhà ở xã hội  thì chưa biết đến bao giờ hàng vạn hộ gia đình  có mức thu nhập  thấp, trung bình ở Hà Nội mới giải quyết được nhu cầu về nhà ở.

Khảo sát tại các khu tập thể cũ trên địa bàn Hà Nội, chúng tôi  thấy phổ biến tình trạng hai, ba thế hệ sống chung trong một căn hộ chật hẹp. Ðã nhiều năm nay, vợ chồng anh Chính (khu tập thể Cao-su Sao Vàng, Khương Ðình, quận Thanh Xuân) sống chung cùng gia đình  người anh  trai trong một căn phòng vỏn vẹn 16 m2. Cuộc sống  của sáu thành viên  trong căn hộ này vô cùng chật chội, bất tiện.

Anh Chính cho biết: "Chúng tôi rất muốn tách hộ ra ở riêng, nhưng với mức thu nhập  khoảng ba triệu đồng  của một gia đình/tháng, đành "lực bất tòng tâm". Bây giờ các cháu còn nhỏ cho nên đỡ phức tạp, khi các cháu đến tuổi trưởng thành, không biết  tính sao đây?".

Là công chức nhà nước, nhưng vợ chồng anh Hiệp (cán bộ Học viện Chính trị quân sự) cũng đang gặp khó khăn về nhà ở. Xây dựng  gia đình  gần chục năm nay, nhưng với mức thu nhập  khoảng sáu triệu đồng/tháng, hai vợ chồng anh vẫn phải thuê nhà, tiền thuê mỗi tháng gần hai triệu đồng. Theo anh Hiệp, số đông gia đình  công chức, viên chức trẻ ở Hà Nội đang phải thuê nhà để ở, chỉ số ít mua được nhà nhờ sự hỗ trợ tài chính  từ bố mẹ. "Lo nhất là việc học hành của các cháu, bởi thuê nhà thường không ổn định, hay phải di chuyển, nhiều cháu đang học ổn định phải chuyển đi nơi khác gần chỗ bố mẹ thuê trọ. Vừa qua, bạn bè  tôi có một số người đã mua nhà bằng hình thức vay trả góp của ngân hàng, nhưng lãi suất cao quá. Mua một căn hộ giá 600 triệu đồng, trừ khoản tự có, mỗi tháng phải trả ngân hàng  năm triệu đồng  (trong đó có hơn ba triệu đồng  tiền lãi) kéo dài trong 15 năm. Những gia đình  công chức, viên chức có thu nhập  dưới mười triệu đồng/tháng khó có thể mua nhà theo hình thức này. Chúng tôi  đang đặt nhiều hy vọng vào chương trình  nhà ở xã hội  với hình thức cho thuê, hoặc thuê mua" anh Hiệp cho hay.

Mô hình cần được nhân rộng

Mặc dù Ðề án nhà ở xã hội  mới đang xây dựng, chờ phê duyệt, nhưng đã có những cơ sở để khẳng định sự thành công  khi được triển khai. Ðó là mô hình xây dựng  nhà ở cho công nhân  thuê tại khu công nghiệp  Bắc Thăng Long  (xã Kim Chung, huyện Ðông Anh).

Ðây là dự án thí điểm đầu tiên trên toàn quốc  xây nhà ở cho công nhân  làm việc  tại khu công nghiệp, kinh phí hơn 400 tỷ đồng  huy động từ Quỹ Ðầu tư và Phát triển thành phố, xây dựng  22 khu nhà cho hơn 9.000 công nhân, triển khai từ năm 2006, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2008. UBND  TP Hà Nội đã áp dụng nhiều chính sách ưu đãi cho chủ đầu tư  xây dựng  dự án như miễn tiền sử dụng đất, miễn, giảm thuế thu nhập  doanh nghiệp, được vay vốn ưu đãi với lãi suất 0%, hỗ trợ đầu tư  xây dựng  hạ tầng kỹ thuật  ngoài hàng rào, công trình xã hội.

Hiện nay, đã có sáu khu nhà với 272 căn hộ đưa vào sử dụng, hơn 1.000 công nhân  đã vào ở. Dù đến cuối năm 2008  mới hoàn thành, nhưng các khu nhà đều đã được các doanh nghiệp  ký hợp đồng thuê cho công nhân  ở. Công ty  HOYA đăng ký 11 đơn nguyên cho 3.150 công nhân. Công ty  TNHH NISEI VN đăng ký thuê ba đơn nguyên cho 1.000 công nhân. Công ty  CANON đăng ký thuê 11 đơn nguyên cho 4.000 công nhân. Với cách thuê trọn gói cho hàng nghìn công nhân  một lúc, đã giúp việc thu hồi vốn đầu tư  xây dựng  thuận lợi, còn các doanh nghiệp  có quỹ nhà ổn định cho công nhân  trong thời gian  dài.

Thực tế tại khu nhà dành cho công nhân  Công ty  Canon Việt Nam, chúng tôi  thấy điều kiện ăn ở tốt hơn nhiều thuê trọ bên ngoài. Mỗi phòng có diện tích 25 m2, dành cho sáu người ở, có ti-vi, quạt, điện nước, công nhân  có thể tự nấu ăn. Giá thuê là 100.000 đồng/người/tháng, nhưng do phía Công ty  Canon Việt Nam  hỗ trợ cho nên công nhân  chỉ phải đóng 50.000 đồng/người/tháng (kể cả điện nước), bằng 1/3 so với giá thuê nhà bên ngoài. Các đơn vị sử dụng lao động  trong khu công nghiệp  rất phấn khởi vì tại đây, công nhân  dần đi vào kỷ luật trong ăn ở, sinh hoạt, không ra vào, ăn ngủ tùy tiện như thuê trọ bên ngoài.

Tại phòng 504, chúng tôi  gặp ba nữ công nhân  của Công ty  Canon Việt Nam  đang ríu rít chuẩn bị bữa cơm chiều để sau đó bước vào ca đêm. Nguyễn Thị Chiều, 19 tuổi, quê ở huyện Yên Sơn, Tuyên Quang cho biết: "Chúng em mới vào làm việc, thu nhập  mỗi tháng là 1,4 triệu đồng. Hồi mới xuống đây, ba đứa bọn em thuê nhà trọ  bên ngoài hơn 10 m2 với giá 350.000 đồng/tháng. Cả dãy gần 20 phòng trọ  nhưng chỉ có một khu vực  vệ sinh, tắm giặt cho nên rất bất tiện, ban ngày nóng hầm hập, ban đêm thì ồn ào tới tận sáng do mọi người đánh bài, uống rượu. Từ ngày chuyển vào trong khu nhà này, cuộc sống  thoải mái, thoáng mát, sạch sẽ hơn nhiều. Ở đây, mọi người không được tụ tập, gây ồn ào, buổi tối phải về phòng trước 10 giờ. Nhiều công nhân  của các công ty  đang chuyển vào ở tại các khu nhà tập trung".

Như vậy, mục tiêu ban đầu đặt ra là tạo chỗ ăn ở phù hợp cho công nhân  của dự án xây dựng  nhà ở cho công nhân  thuê tại khu công nghiệp  Bắc Thăng Long  đã cơ bản đạt được. Dự án đem lại hiệu quả xã hội  lớn về mặt xã hội, nâng cao môi trường  sống tại khu công nghiệp, giúp các nhà đầu tư  yên tâm, đẩy mạnh đầu tư, mở rộng sản xuất. Từ sự thành công  của dự án, sắp tới, Hà Nội sẽ tiếp tục mở rộng quy mô dự án, đồng thời triển khai xây dựng  thêm ba khu nhà ở cho công nhân  nữa tại các khu công nghiệp lớn  Nội Bài, Sài Ðồng B, Ðài Tư. Ðây cũng là cơ sở để thành phố  xây dựng  thêm các khu nhà cho công chức, viên chức, người có thu nhập  thấp thuê, thuê mua.

Cần cơ chế đặc thù và sự chủ động

Hiệu quả của chương trình  nhà ở xã hội  đã được khẳng định, người dân  cũng rất mong chờ nhưng từ năm 2006 đến nay vẫn trong quá trình bàn thảo. Dự kiến, trong tháng 8, Sở Xây dựng  Hà Nội sẽ trình Ðề án đầu tư  xây dựng  thí điểm nhà ở xã hội  đến năm 2010  để UBND  thành phố  phê duyệt. Trong đề án có tính địa bàn Hà Tây  (cũ), nhưng trước mắt ưu tiên khu vực  Hà Nội (cũ) vì tại đây vấn đề nhà ở xã hội  bức xúc hơn. Tuy nhiên, đến thời điểm này, Hà Nội vẫn chưa xác định được kinh phí xây dựng  nhà ở xã hội  sẽ được lấy từ nguồn nào?

Theo đề án, nguồn vốn thực hiện chương trình  nhà ở xã hội  lấy từ ngân sách thành phố, được huy động qua Quỹ Ðầu tư và Phát triển thành phố  và một phần do doanh nghiệp  ứng trước. Nhưng, theo Trưởng phòng Quản lý  nhà ở, Sở Xây dựng  Hà Nội Vũ Ngọc Ðạm, sắp tới nguồn vốn có thể sẽ thay đổi, vì mới đây Bộ Xây dựng  có ý kiến: Nhà ở xã hội  bắt buộc phải do Nhà nước  đứng ra thực hiện, Bộ sẽ dành kinh phí cho Hà Nội thực hiện chương trình  này.

Quan điểm của Bộ Xây dựng  về vấn đề này là đúng đắn, vì các chủ đầu tư  hiện chưa "mặn mà" với việc xây dựng  nhà cho thuê, thuê mua, vì thời gian  hoàn vốn kéo dài, bên cạnh đó là nguy cơ không thực hiện đúng chính sách phân phối nhà. Chỉ có điều, đến khi nào Bộ Xây dựng  mới xây dựng  xong chương trình  nhà ở xã hội  và cấp kinh phí cho Hà Nội?

Theo kiến nghị của Sở Xây dựng  Hà Nội, Ðề án nhà ở xã hội  cần sớm được triển khai, tổng kết, rút kinh nghiệm, tiến tới xây dựng  đại trà. Bởi nhu cầu về nhà ở xã hội  tại Hà Nội hiện rất lớn, không chỉ phục vụ công nhân  làm việc  tại khu công nghiệp, mà còn phục vụ hàng vạn hộ gia đình  công chức, viên chức có thu nhập  thấp, trung bình, hộ nghèo khó khăn về nhà ở, đối tượng chính sách. Do vậy, cần xác định nhà ở xã hội  là một chương trình  lớn của thành phố  với nguồn vốn, cơ chế đầu tư  riêng. Có như vậy, Hà Nội mới có sự chủ động về quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất, nguồn vốn, cơ chế đầu tư  để triển khai chương trình  nhà ở xã hội.

Chủ trương của Hà Nội là sẽ xây dựng  đại trà mô hình nhà ở xã hội. Theo đề án xây dựng  nhà ở xã hội  trên địa bàn TP Hà Nội giai đoạn 2007-2010 vừa được Sở Xây dựng  hoàn thiện, sẽ có các dự án: 500 căn hộ cho thuê sẽ được xây dựng  tại ô đất CT19A, khu đô thị Việt Hưng, với kinh phí hơn 109 tỷ đồng; 400 căn hộ thuê mua được xây dựng  tại lô 21A thuộc ô đất CT21, khu đô thị Việt Hưng và lô B3 khu đô thị mới Nghĩa Ðô - Dịch Vọng, kinh phí hơn 76 tỷ đồng. Thời gian  thu hồi vốn dự kiến 20 năm đối với nhà thuê mua và 30 năm đối với nhà cho thuê. Cả hai dự án thí điểm này đều có tiêu chuẩn cụ thể như được thiết kế  cao sáu tầng, không có cầu thang máy, sử dụng thiết bị nội thất sản xuất trong nước. Có ba loại căn hộ là 35 m2, 40-45 m2 và 60 m2. Giá thành xây dựng  mỗi m2 sàn căn hộ thuê mua được quy định  khoảng 4,1 triệu đồng/m2. Theo Sở Xây dựng  Hà Nội, đây là những dự án thí điểm, quy mô không lớn, cho nên ngân sách thành phố  có thể đáp ứng, hiện đã lựa chọn được chủ đầu tư  cũng như có sẵn quỹ đất.

Tuy nhiên, nhìn xa hơn, số lượng  900 căn hộ này quá nhỏ so với nhu cầu ngày càng tăng. Và để đáp ứng được nhu cầu nhà ở xã hội, không chỉ là các đề án, mà cần xây dựng  cơ chế cụ thể, có những điều kiện ưu đãi cho những doanh nghiệp  tham gia phát triển loại sản phẩm  nhà cho người thu nhập  thấp; quy hoạch những khu đất riêng và cho đấu thầu công khai. Mặt khác, cần có quy hoạch, phân loại các dạng nhà ở xã hội  cho các đối tượng phù hợp. Và điều quan trọng  vẫn là phải thúc đẩy để mọi đối tượng, các loại hình kinh tế  tích cực tham gia kinh doanh  nhà ở cho người thu nhập  thấp. Có thể huy động vốn cho chương trình  nhà ở xã hội  bằng nhiều hình thức như đổi đất lấy hạ tầng, qua tín dụng ưu đãi lãi suất, qua dịch vụ  cho vay mua nhà của các ngân hàng  thương mại  (đang có xu hướng đẩy mạnh dịch vụ  này)... Bên cạnh đó, có thể huy động vốn từ chính các đối tượng thuê, thuê mua nhà ở xã hội. Vì lâu nay, doanh nghiệp  vẫn xây nhà để bán, mà quên mất sản phẩm  nhà cho thuê và thuê mua. Chị Hoa, 30 tuổi, giảng viên Ðại học Công đoàn cho rằng: "Với mức giá của thành phố  đưa ra trong đề án, thì phần lớn công chức, viên chức có đủ khả năng thuê, thuê mua nhà từ chương trình  nhà ở xã hội. Ðể đẩy nhanh tiến độ triển khai đề án này, thành phố  cần có hình thức huy động vốn phù hợp mức thu nhập, chúng tôi  sẵn sàng tham gia."

Bạn có ý kiến gì về bài viết Hà Nội làm gì để phát triển nhà ở xã hội? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Hà Nội làm gì để phát triển nhà ở xã hội? bạn tại đây.