Hàngvẩy thứ 3 (lateral line) là một bộ phận mà tất cả các loài cá đều sửdụng để dò ra, bằng độ nhạy tinh tế, các chuyển động và dao động trongnước xung quanh chúng. Theo nhóm nghiên cứu, điều này tương tự như cáchmà con người  cảm nhận luồng không khí bằng những sợi lông nhỏ trên mặt.Nhưng cho đến hiện giờ, người ta cũng chưa chứng minh được là hàng vẩythứ 3 còn giúp các loài cá tìm ra các luồng mùi nữa.

“Các luồng mùi là mộtcấu trúc 3 chiều hoạt động  mạnh và phức tạp được các nhiều loài độngvật sử dụng để xác định vị trí của thức ăn, bạn tình và nơi ở. Tuynhiên, bản thâm mùi không có các tính chất định hướng nên động vật phảisử dụng nhiều loại giác quan khác nhau để lấy thông tin  định hướng chomột mùi nào đó,” bà Jelle Atema, giáo sư sinh học của trường đại họcBoston và đồng tác giả  nghiên cứu  này, phát biểu.

Nghiên cứu mới này đãkiểm tra sự đóng góp của hệ thống  khứu giác, hàng vẩy thứ 3 và thị giáctrong việc định vị và dò ra nơi có nguồn mùi ở loài cá nhám. Kết quảnghiên cứu, được đăng trong tạp chí  Experimental Biology số ra ngày 1tháng 6, đã chứng minh được là, loài cá mập này có khuyết tật rất lớn ởkhả năng định vị nguồn phát ra mùi khi không có đủ thông tin  nhận đượctừ hàng vẩy thứ 3 của chúng, đặc biệt là trong bóng tối.

Theo bà Atenma, thì bởivì hầu hết các luồng mùi phân tán mùi theo từng mảng nên cá định vị cácnguồn mùi thông qua một cách thức được gọi là “hóa hướng động xoáynước” nghĩa là dò tìm mùi và sự dao động trong nước cùng một lúc.

“Chúng ta có thể nhậnthấy mùi và các xoáy nước xáo động trong đường rẽ nước có dầu sau mộtchiếc thuyền. Tương tự, một con vật di chuyển sẽ để lại dấu vết của cácxoáy nước mang mùi của cơ thể nó,” bà Atema giải thích.

Trong một máng nước dài8 mét trong phòng thí nghiệm, bà Atema và bà Jayne Gardiner đã tạo rahai luồng mùi với dòng nước mạnh song song  nhau - một máng nước sử dụngmùi của mực ống và máng còn lại là nước biển không mùi. Các nguồn “ròrỉ” mùi của mực ống và nước biển không mùi có dòng nước chảy nhẹ đượctách ra khỏi các nguồn nước chảy mạnh bằng cách đặt một viên gạch theohướng dòng nước chảy ở mỗi nguồn rò rỉ mùi để tạo ra hai đường rẽ nướcchảy mạnh với một trong hai đường, đường này hoặc đường kia, có mùithức ăn. Điều này tạo ra bốn “mục tiêu” tách biệt nhau để cá mập địnhvị.

“Ngoài ra, chúng tôi  cònkiểm tra các con cá mập trong hai điều kiện ánh sáng - huỳnh quang vàhồng ngoại – và trong hai điều kiện giác quan – với hàng vẩy thứ 3 củachúng còn nguyên vẹn hoặc bị tổn thương do streptomycin,” bà Gardinergiải thích.

Theo các nhà nghiên cứu,streptomycin là một loại thuốc kháng sinh làm cản trở chức năng bìnhthường của “các tế bào lông” nhạy cảm hay các tế bào nhận cảm của hàngvẩy thứ 3. Với liều lượng cao, nó còn gây ra các vấn đề về thính giácvà thăng bằng ở người, các giác quan mà cũng dựa trên tế bào lông.

Các con cá mập với hàngvẩy thứ 3 còn nguyên vẹn dành sự ưu tiên cho luồng mùi của mực ống hơnlà nguồn nước biển không mùi, và cụ thể hơn nữa là dành sự ưu tiên chonguồn mùi có dòng nuớc chảy mạnh hơn là nguồn chỉ có duy nhất mùi màthôi. Sự ưu tiên dành cho luồng mùi và thời gian  tìm kiếm  mục tiêukhông bị ảnh hưởng nhiều bởi điều kiện ánh sáng.

Trong ánh sáng, hàng vẩythứ 3 bị tổn thương làm tăng thời gian  tìm kiếm  nhưng không ảnh hưởngđến tỉ lệ thành công  hay sự ưu tiên dành cho luồng mùi. Tuy nhiên,những con cá bị tổn thương này không thể phân biệt giữa nguồn mùi códòng nước chảy mạnh và nguồn chỉ có duy nhất mùi mà thôi. Trong bóngtối, thời gian  tìm kiếm  của những con cá bị tổn thương hàng vẩy thứ 3còn tăng lên nhiều nữa và rất ít con cá định vị được một trong các mụctiêu và chúng cũng không thể phân biệt được giữa nguồn mùi của mực ốngvà nguồn nước biển không mùi, chứ đừng nói chi đến là định vị được mụctiêu.

“Các kết quả này chothấy, cá mập cần dùng cả cơ quan  khứu giác và hàng vẩy thứ 3 để tìmkiếm chính xác  và thành công  các đường rẽ nước mang mùi và và sự trợgiúp của cơ quan  thị giác có thể cải thiện việc tìm kiếm  thức ăn khikhông có được thông tin  từ hàng vẩy thứ 3,” ba Atema phát biểu. Các kếtquả này thật thú vị. Chúng giúp cho chúng ta hiểu được sự định hướngcủa các loài cá dưới nước và giúp cho việc phát triển các phương phápchế tạo những phương tiện tự động dưới nước .

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cá mập dùng gì để định vị mùi? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cá mập dùng gì để định vị mùi? bạn tại đây.