Ninh Thuận với khí hậu nắng nhiều, mưa ít nên thuận lợi cho sản xuất muối. Sản lượng muối hàng năm cũng cao nhất nước, bình quân trên 200.000 tấn. Từ cuối năm 2007  đến nay, mưa nhiều, lũ lụt liên tục ở các tỉnh ven biển phía bắc và bắc miền Trung nên tỉnh Ninh Thuận cũng bị ảnh hưởng. Sản lượng muối đạt thấp dẫn đến tình trạng khan muối chung. Khan muối, giá muối dần được đẩy lên cao là điều tất yếu.

Dân làm muối “ăn xổi”

Trong vòng hai tháng qua, giá muối vẫn ở mức cao nhất từ trước đến nay: 1,5 triệu đồng/tấn. Với giá này, diêm dân lãi to nên đổ xô phá ao nuôi tôm kém hiệu quả sang làm muối. Hiện vùng quy hoạch sản xuất muối 14 ha ở thị trấn Khánh Hải đã lấp đầy diện tích. Vùng quy hoạch sản xuất muối 60 ha ở xã Phương Hải nay đã triển khai 20 ha, số còn lại dân chưa làm vì thiếu vốn đầu tư, không có đường vận chuyển muối khi thu hoạch.

Hầu hết đồng muối ở huyện Ninh Hải, diêm dân đều tranh thủ thời tiết nắng ít cùng thời giá muối cao mà sản xuất theo kiểu “ăn xổi”. Ông Hồ Văn Hợi, một diêm dân nhiều năm trong nghề ở Tri Hải hiện có 4,5 sào muối, đang phá thêm năm sào tôm sang làm muối, cho biết ruộng muối của ông không có ô nào là ô giang, ô kết tinh cố định cả. Ông làm theo hình thức rượt đuổi để liên tục mỗi lứa chừng sáu đến mười ngày (đối với thời tiết nắng ít) là cào để có muối bán. “Tụi thương lái sục sạo tìm mua muối dữ lắm nhưng diêm dân ít có muối để bán” - ông Hợi nói.

Phá cả triền núi làm muối

Thấy lãi cao, người dân  đã mở rộng diện tích bằng nhiều cách. Ông Trương Minh Cảnh (thôn Khánh Hội, xã Tri Hải) cho biết gia đình  ông có 1,5 ha ruộng muối, mỗi tháng ông cào nhiều lứa được khoảng 50 tấn. Với giá muối hiện nay, sau khi trừ chi phí ông thu lãi được gần 60 triệu đồng. “Ngon ăn” nên ông Cảnh đã thuê máy ủi, máy xúc biến hai sào đất triền núi thành ruộng muối. Ô ruộng này cao gần 3 m so với đồng muối. Ông Cảnh bơm nước mặn lên chứa ở đây, sau đó chuyển xuống ô kết tinh phía dưới.

Vòng qua triền núi bên kia là hơn 1 ha đất của ông Kỷ đang được san ủi thành từng ô ruộng bậc thang. Hiện ông đang thuê xe ben chở bùn lên đổ để làm nền ruộng. Quy mô hơn, ông Hạnh Xi đã đầu tư  hàng tỷ đồng  để cải tạo hơn 10 ha đất đồi dốc, hoang hóa ở phía bắc xã Tri Hải thành đồng muối hình bậc thang. Nước mặn được bơm từ đầm Nại cách đó chừng 4 km, qua đường ống dẫn về các đồng muối. Mới đây, gia đình  ông còn mua thêm 6 ha đất để mở rộng đồng muối. Chi phí san ủi, đổ bùn làm nền ruộng, xây bờ, kéo điện, ống nước hết hơn hai tỷ đồng. Tại khu vực  bắc Tri Hải này đã có nhiều cán bộ, “đại gia” đến lùng mua đất rẫy để cải tạo thành đồng muối.

Nhà nước đang lo

Theo thống kê  của Phòng Kinh tế  huyện Ninh Hải, tổng diện tích sản xuất muối hiện lên đến gần 1.100 ha, trong đó muối công nghiệp  761 ha, muối diêm dân 320 ha. Đấy là chưa tính vùng quy hoạch sản xuất muối với diện tích 400 ha thuộc dự án vùng muối công nghiệp-diêm dân bắc Tri Hải. Ông Trần Duy Dũng, Phó Trưởng phòng  Kinh tế  huyện, cho biết dự án này đang ở giai đoạn lập quy hoạch, khảo sát, thiết kế  đường ống dẫn nước mặn và sẽ triển khai trong thời gian  tới. Tuy nhiên, ở vùng này, số diện tích mà người dân  tự phát chạy trước quy hoạch, đã đầu tư  cải tạo đất trồng trọt, đất hoang và cơ sở hạ tầng làm muối thì huyện chưa nắm được.

Theo ông Dũng, người dân  thấy trước mắt là làm muối lãi cao thì đổ xô làm nhưng họ đâu nghĩ nếu năm tới, thời tiết nắng nhiều, làm muối đạt sản lượng cao thì giá muối tất nhiên sẽ hạ theo quy luật “được mùa mất giá”. Ngoài ra, thời gian  tới, đồng muối Quán Thẻ 2.500 ha ở huyện Ninh Phước bước đầu hoàn thành 1.200 ha đồng muối sẽ cho ra mẻ muối đầu tiên khoảng 50 ngàn tấn. Lúc đó sẽ góp phần khắc phục  tình trạng khan muối, giá muối có thể hạ trong khi người dân  vẫn còn làm muối tự phát.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Ninh Thuận: Dân phá triền núi làm muối này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Ninh Thuận: Dân phá triền núi làm muối bạn tại đây.