Trong ban gan nhu chi con lai phu nu  va tre em, dan ong trong ban da dat diu nhau "bien che" trong tu vi toi buon ban ma tuy. Anh: Pham Hoang

Loi cua ong Bi thu Dang  bo xa la minh chung ve su tan nat vi nghien o ban Na Ngum, “con bao trang” dang tung ngay tan pha noi day ghe gom hon ca thien tai dich hoa…

Tham nhap... ban nghien

Tu thanh pho  Dien Bien Phu, di theo huong Tay Trang khoang 15 phut xe may, ban Na Ngum, xa Thanh Yen, huyen Dien Bien, tinh Dien Bien hien ra voi ve dep  mo mang. Ban lang vuong khoi lam chieu dua lung vao nui, huong ra canh dong Muong Thanh. Trong khung canh thanh binh nhu vay, khong ai co the nghi rang do lai la mot tu diem ma tuy kinh hoang. Noi day, “tu than mau trang” dang go cua tung gia dinh.

Chung toi den ban Na Ngum khi troi vua sam toi, nhieu nguoi dan  nhin chung toi  khong may thien cam. Hon chuc nam nay, dai dich ma tuy  da lan  tren dien rong nen khi co khach la la nguoi dan  trong ban sinh ra thoi quen phong thu. Boi dan thuong thi so rang lai co nhung tay buon “hang trang” ve gieo rac noi dau, con nhung ke nghien va doi tuong buon ban chat ma tuy  thi so la cong an  ve dieu tra xet hoi.

Tren duong doc dao dan vao ban, thinh thoang lai thay co nguoi ngoi bo bui gai ngua va ngap dai, tham chi co ca doi tuong than nhien ngoi ngay ven duong chich ma tuy.

Theo bao cao cua UBND  xa Thanh Yen, ban Na Ngum co 98 ho, 372 nhan khau va so gia dinh  khong co nguoi mac nghien ma tuy  o day la… “hang hiem”! Giua ban hinh thanh mot cho nho, vua ban hang, vua ban ma tuy.

“Hang trang” duoc giau ngay duoi sap vai, ban thit, tu thuoc, cap vay… ban le dang tep cung co, ban buon so luong  lon cung co. Noi day tap nap con nghien vao ra va cac dau lau ma tuy  tu noi khac den lay “hang” khien ban Na Ngum tro thanh tu diem vo cung nhuc nhoi ve te nan ma tuy.

Trong can nha  san ep vach toi om, Lo Van Dien (27 tuoi) dang chuan bi hit heroin. Qua anh sang lo mo, chung toi  nhin ro tai san  trong nha Dien chang co gi dang gia, ngoai chiec ban uong nuoc va manh giuong cu ke sat vach nha khong con thu gi khac.

Dien tam su: Khi 16 tuoi, em da biet su dung ma tuy, moi dau di choi cung trai ban thay hay thi hut choi, den khi mac benh phoi thi em da "ben duyen" voi ma tuy. Giong khan khan, Dien theu thao: “Bay gio khong co thuoc em khong chiu duoc! Tien khong co, nen em thuong phai sang Lao cam “hang” thue de co tien mua thuoc, hom nay met qua khong di duoc nen phai o nha dung ke thuoc cua ban be  trong ban!”.

Ben canh nha Dien la nha Lo Van Thanh (29 tuoi). Nhin Thanh dang hanh phuc  om con cuoi noi ben vo, it ai nghi Thanh lai la mot trong nhung con nghien “doi” thuoc nhat ban Na Ngum. Thanh nghien tu nam 2000 va da nhieu lan duoc chinh quyen  xa van dong di cai nghien  tai cong dong. Nhung cu sau khi cai ve Thanh lai “ngua quen duong cu” roi lai tai nghien.

Thanh thu nhan: “Nhieu luc o ben vo, ben con thi khong nghi gi ca, nhung chi nghe den ma tuy, hoac di qua diem ban ma tuy, nguoi lai nhu bi ma am… roi khong cai duoc!”.

Ban Na Ngum co 372 nhan khau thi co toi tren 50 truong hop co “tham nien” nghien (dang trong "so do" cua xa), do la chua ke toi nhung truong hop nghien ma chinh quyen  chua phat hien duoc.

Tan tac vi "bao trang"

Hon muoi nam nay, ban Na Ngum luon duoc coi la tam diem ban le ma tuy. Con "lu" heroin cu the tran ve dia phuong khong gi ngan can noi. Ruong vuon bo hoang, dan chung theo nhau mac nghien, khi da tro thanh con nghien, tu sa than vao vong luan quan “di buon ban ma tuy de kiem tien  thoa man con nghien”.

Cang buon, cang ham, khoi luong lan sau nhieu hon lan truoc va cu the nguoi no dat diu nguoi kia vao tu ve toi buon ban trai phep chat ma tuy.

Trai trang trong ban bi bat di tu gan het (44 doi tuong dang thi hanh an  phat trong cac trai giam), phan con lai hoac dang tron truy na dau do, hoac dang lang thang trong xo rung, nen vao ban cu trong trai nhu vua qua mot con dai dich.

Di qua hang chuc noc nha, chung toi  tim toi nha ong Vi Van La, ngoi nha co 3 the he dang thi hanh an  phat trong cac trai giam. Ong La nguoc mat nhin chung toi  dam dam, hoang vang, chung toi  hoi gi ong cung khong tra loi. Nam 2005, con trai  ong la Vi Van Thuong bi bat va ket an tu chung than ve toi buon ban chat ma tuy, tiep den la Vi Thi Dinh vo Thuong cung vao tu voi toi danh nhu chong.

Chua het, nam 2006, vo ong la ba Vi Thi Cu cung vao tu theo con vi toi buon ban, tang tru chat ma tuy. Nam 2007, con lai thang chau dich ton Vi Van Thu (con trai Vi Van Thuong) cung bi bat vi buon ban ma tuy nhu bo me va ba noi no.

O ban Na Ngum nay, khong chi co nha ong Vi Van La la ca nha dang “bien che” trong tu vi buon ban, tang tru chat ma tuy, ma con rat nhieu truong hop khac ca bo lan me di tu de lai dan con nheo nhoc khong noi nuong tua.

Dac biet, truong hop vo chong Vi Van Doan - Vi Thi Yen, chong bi tu hinh, vo tu chung than, de lai 3 dua con that hoc, dua lon 16 tuoi, dua nho 5 tuoi voi can leu dot nat, xieu veo. Chung song bam viu vao long thuong hai cua ba con trong ban, nhung ai dam chac o cai moi truong  tran ngap ma tuy nay, nhung dua tre lon len se khong buoc chan theo con duong  cua bo me chung.

Gap mot dua tre co cai ten Vi Van Tien voi tam than coi coc, dang tha than ben ve duong, hoi ra moi biet, bo Tien la Vi Van Tuc bi bo doi bien phong bat qua tang khi dang van chuyen 2 banh heroin qua bien gioi nam 2006, bo lai Tien voi tuoi tho day kho nhoc noi ban lang xac xo vi ma tuy.

Kinh hai hon, theo con so do Truong cong an  xa Lo Van Tuong cung cap: Toan ban hien co toi tren 20 doi tuong bi nhiem HIV dang chuyen sang giai doan AIDS. Do la chua ke nhung doi tuong da nhiem hoac phoi nhiem HIV do lay lan  chua duoc theo doi...

Chuyen bi hai o ban Na Ngum ma chung toi  nghe duoc la tinh trang cac bac cha me rat ban khoan khi chon chong cho con gai, boi de con lay chong tai ban thi rat kho tim duoc trai trang “lanh lan”! Ba Luong Thi Hom buc xuc: "Toi co co con gai, het so no nghien roi so no lay phai thang nghien. Cung may co nguoi bac o tren tinh moi (tinh Lai Chau), cho no len do hoc nghe, cach ly voi dam trai ban nghien, may ra lay duoc nguoi chong tu te".

Theo ong Luong Van Tuong, Truong Cong an  xa Thanh Yen, hien tai nan ma tuy  o ban Na Ngum co nguy co lay sang cac ban lan can. Co quan  cong an, chinh quyen  dia phuong da trien khai nhieu bien phap nham ngan chan nhung van khong hieu qua.

Ong Tuong than tho: Mong chinh quyen  cap tren som co nhung bien phap quyet liet, giup dia phuong giai quyet dut diem te nan ma tuy, de the he con chau ban Na Ngum duoc lon len trong moi truong  trong sach, khong con ma tuy!

Ban co y kien gi ve bai viet Noi “bao trang” di qua nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Noi “bao trang” di qua ban tai day.