Năm 2004, tại một phòng thí nghiệm ở Singapore, Tiến sĩ Phan Toàn Thắng đã tìm ra cho nhân loại  nguồn tế bào gốc (TBG) trẻ trung, dồi dào, ưu việt hơn hẳn những loại TBG đang được sử dụng lúc bấy giờ. Tên anh được ghi nhận trên toàn thế giới.

Tế bào gốc ưu việt

Tế bào gốc (stem cell) có mặt trong hầu hết các tổ chức mô của cơ thể, là loại tế bào có khả năng tự trẻ hóa nhờ quá trình phân bào và biệt hóa thành những tế bào có chức năng chuyên biệt. Công nghệ  TBG xuất hiện cách đây chừng 50 năm với ứng dụng đầu tiên trong truyền máu cho bệnh nhân bạch cầu từ máu anh em  sinh đôi  ở Seattle (Mỹ) năm 1956. Tiếp theo là sử dụng TBG từ da để ghép cho bệnh nhân bỏng vào năm 1981 ở Bệnh viện  đa khoa Massachusetts (Mỹ). Ngày nay công nghệ  TBG được sử dụng rộng rãi để chữa rất nhiều bệnh. Ở Mỹ, người ta đã phát triển nhiều mô hình ứng dụng TBG chữa trị các bệnh về da, mắt, xương, sụn, tiểu đường...

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất đối với ngành công nghệ  này là số lượng  TBG ở mỗi tổ chức mô rất ít, để có một lượng đủ lớn cho một ứng dụng phải lấy từ nhiều nguồn, nhiều người. Mặt khác, để lấy được TBG, người ta phải can thiệp vào một phần mô lành lặn của ai đó, hoặc phải tạo nên những phôi người cho mục đích khoa học. Y đức và sự đau đớn đối với người cho mô vì thế là những trở lực của ngành công nghệ  này.

Màng dây rốn, một thứ "phụ phẩm" thường được bỏ đi trong mỗi ca sinh nở, là một tổ chức mô lớn với chiều dài khoảng 50 cm, có mật độ TBG tập trung rất lớn, lại rất trẻ (chỉ 9 tháng tuổi) và sạch. Việc tình cờ phát hiện ra nguồn tế bào này của Tiến sĩ Phan Toàn Thắng có ý nghĩa to lớn đối với ngành công nghệ  TBG, có thể ví như việc tìm ra mỏ kim cương vô tận có chất lượng  cao.

Ghi tên lên bảng vàng

Phát minh của Tiến sĩ Phan Toàn Thắng ngay lập tức được cả thế giới  biết đến. Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới  (WIPO) và Văn phòng  cấp bằng sáng chế và tên thương mại  của Mỹ (USPTO) đã cấp đăng ký sáng chế cho phát minh này năm 2004. Trong vòng 18 tháng sau đó là việc đăng ký bản quyền  ở từng quốc gia  (chi phí cho việc này rất cao). Hiện nay, Anh quốc  và một loạt các nước trong khối Thịnh vượng chung, các quốc gia  ở châu Á, châu Phi, Nam Mỹ  và các nước Ả Rập... đã cấp chứng nhận bản quyền  cho phát minh này. Riêng với Mỹ, quốc gia  đã nghiên cứu  và ứng dụng TBG trong y khoa sớm và mạnh nhất thế giới, việc thẩm định cấp phép diễn ra lâu hơn. Tiến sĩ Thắng cho biết anh vừa nhận được bảng câu hỏi  phản biện từ Cục Bản quyền  Mỹ, và việc cấp phép chỉ là vấn đề thời gian.

Về khía cạnh ứng dụng, công nghệ  TBG màng dây rốn từ Phòng thí nghiệm Công ty  CellResearchCorp của Tiến sĩ Thắng tại NUS đang dẫn điểm cao trong cuộc cạnh tranh quốc tế  ở lĩnh vực này. Nhiều cơ sở y tế lớn cũng như các công ty  thương mại  của Mỹ đã hợp tác mạnh với CellResearchCorp. Phương thức hợp tác là phía Mỹ đã xây dựng  những mô hình chữa trị bằng TBG cho từng loại bệnh. Họ nhận công nghệ  và nguồn TBG màng dây rốn từ CellResearchCorp, rồi biệt hóa thành những tế bào phục vụ cho từng mục đích chữa bệnh. Ví dụ Đại học  Stanford của Mỹ biệt hóa TBG màng dây rốn thành những tế bào thần kinh thính giác chữa cho bệnh nhân điếc bẩm sinh hay do lão hóa; Viện Tim ở Texas  biệt hóa thành tế bào cơ tim để chữa các bệnh về tim, Viện Bỏng Shriners ở Galveston, Texas; Đại học  Duke ở North Carolina; Trung tâm  chấn thương chỉnh hình Robert  Jones and Agnes Hunt ở Anh... và một số tập đoàn công nghiệp  khác.

Ở Singapore, CellResearchCorp là đối tác của các nhóm chuyên chữa bệnh tiểu đường, các bệnh về máu như bệnh máu loãng. Theo đánh giá  của Tiến sĩ Thắng, Singapore là một trong những quốc gia  đi sau nhưng theo sát những ứng dụng về TBG trong điều trị rất nhiều bệnh, không thua kém ở Mỹ. Điều trị bằng công nghệ  TBG được tiến hành ở cả những bệnh viện  công, bệnh viện  tư và các trung tâm  y tế.

Với phương thức kết hợp giữa một bên có mô hình chữa trị bằng TBG và một bên có kỹ thuật  và nguồn tế bào dồi dào, chất lượng  cao, ngành nghiên cứu  ứng dụng TBG trên thế giới  đã và đang đạt được những kết quả khả quan  và nhanh chóng. Tiến sĩ Thắng cho biết, ngành công nghệ  này đã bước sang một giai đoạn mới (version 2) với khả năng tạo ra nhiều tổ chức mới, những tạng mới, tinh vi hơn, sẵn sàng thay thế cho những tổ chức bị tổn thương, hư hỏng hay thoái hóa ở bệnh nhân. Việc thương mại  hóa ngành công nghệ  này cũng theo đó mà phát triển với nhiều tập đoàn thương mại  lớn của Mỹ tham gia vào.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Ghi tên lên "bản đồ tế bào gốc" thế giới này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Ghi tên lên "bản đồ tế bào gốc" thế giới bạn tại đây.