Trong khuôn khổ triển lãm  ôtô  ViệtNam 2008 đã diễn ra hội thảo chuẩn bị cho motorization ở Việt Nam.Motorization được hiểu theo nghĩa rộng là quá trình ôtô  trở nên phổbiến hơn và trở thành phương tiện thiết yếu cho cuộc sống  mọi người,còn hiểu theo nghĩa hẹp đó là thời kỳ dòng xe dưới 10 chỗ (xe cá nhân)trở nên phổ cập.

Xu hướng tất yếu của motorization

Theo ông Ngô Văn Trụ, PhóVụ trưởng Vụ Công nghiệp  nặng (Bộ Công Thương), motorization được chialàm 5 giai đoạn gồm:  Giai đoạn trước motorization, khi đó tỷ lệ xe contrên đầu người đạt mức trung bình dưới 50 xe/1.000 dân; Tiếp theo làgiai đoạn motorization, ôtô  trở nên phổ biến, trung bình có trên 50xe/1.000 dân;

Thứ ba là giai đoạnmotorization bão hoà, trung bình mỗi gia đình  có 1 xe và đạt tỷ lệtrung bình 250 xe/1.000 dân; Thứ tư  là giai đoạn motorization đa sởhữu, các gia đình  bắt đầu mua chiếc xe thứ 2, trung bình 400 xe/1.000dân và cuối cùng là giai đoạn motorization đa sở hữu bão hoà, các giađình có nhiều hơn 1 xe tỷ lệ, đạt 500 xe/1.000 dân.

Hiện nay, Việt Nam  đang ởgiai đoạn trước motorization với tỷ lệ 18 xe/1.000 dân, nhưng theo dựbáo từ năm 2020 về sau, kinh tế phát triển mạnh, mức thu nhập  bình quânđầu người được nâng cao và hạ tầng giao thông phát triển, thì nhu cầuvề ôtô  cá nhân  (xe dưới 10 chỗ) sẽ tăng mạnh.

Theo tính toán của Bộ CôngThương, đến năm 2015 tỷ lệ ôtô  trên đầu người của Việt Nam  sẽ là 28xe/1.000 dân; đến 2020 là 38 xe/1.000 dân và 2025 là 88 xe/1.000 dân.Như vậy, thời kỳ motorization của Việt Nam  sẽ diễn ra vào khoảng năm2020-2025.

Cũngtheo tính toán của Bộ Công Thương, vào năm 2015 Việt Nam  sẽ có  từ166.000 - 235.000 ôtô  mới gia nhập thị trường; năm 2020 có 246.000 -347.000 xe và năm 2025 có từ 592.000 - 836.000 xe.

Trong số đó, xe buýt  và xetải chỉ còn chiếm 27%, còn lại là xe cá nhân  (hiện nay buýt và xe tảichiếm 46% và còn tăng nữa nhưng theo xu thế tất yếu sẽ giảm dần giốngnhư  các nước phát triển  trên thế giới).

Khi nhu cầu về ôtô  cá nhânphát triển, để đáp ứng tốt nhất là đẩy mạnh sản xuất trong nước, tức làphải phát triển ngành công nghiệp  ôtô  dưói 10 chỗ với tỷ lệ nội địa hoácao nếu không sẽ phải nhập khẩu.

Bộ Công Thương cho rằng,nếu không phát triển được công nghiệp  ôtô  dưới 10 chỗ thì vào 2025 mỗinăm Việt Nam  phải bỏ ra 12 tỷ USD  để nhập khẩu  ôtô  và như vậy rất cóthể sẽ phải gánh chịu một mức thâm hụt cán cân thương mại  khổng lồ.

Chuẩn bị như thế nào?

Để chuẩn bị cho thời kỳnày, theo ông Trụ, công nghiệp  ôtô  trong nước cần phải phát triển, đólà cách tốt nhất, hướng đi đúng nhất. Trong đó, phải tập trung vào pháttriển các dòng xe chiến lược (cần một số dòng xe chiến lược, chứ khôngphải hàng chục dòng xe như hiện nay, ở đó các DN được phân công chuyênmôn hoá và có sản lượng lớn), phát triển công nghiệp  phụ trợ để nângcao tỷ lệ nội địa hoá, thúc đẩy chuyển giao công nghệ  và đào tạo  nguồnnhân lực.

Muốn làm được điều này thìcần có chính sách đúng đắn và đảm bảo sự phát triển ổn định hằng nămcủa thị trường  ôtô  trong nước, bởi muốn nâng cao tỷ lệ nội địa hoá thìquy mô thị trường  càng lớn càng tốt.

 Việt Nam chỉ còn 10 năm đểphát triển ngành công nghiệp  ôtô  bởi theo cam kết gia nhập AFTA (khuvực mậu dịch chung ASEAN) đến 2018 tất cả ôtô  nguyên chiếc nhập khẩu  cóxuất xứ từ ASEAN  sẽ có thuế suất là 0%.

Nhưng hiện nay, Việt Namvẫn đang ưu tiên cho phát triển sản xuất xe tải và xe buýt, còn xe condưới 10 chỗ vẫn bị hạn chế tiêu dùng với các mức thuế suất thuế nhậpkhẩu bộ linh kiện, thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí trước bạ tăng cao.

Hạn chế tiêu dùng đang  làmcho thị trường  xe dưới 10 chỗ bị thu hẹp và khó mở rộng. Theo các nhàsản xuất ôtô  Nhật Bản, để ngành công nghiệp  ôtô  phát triển, thì  quy môthị trường ít nhất cũng từ 300.000 xe/năm trở lên. Năm 2007  quy mô thịtrường ôtô  Việt Nam  mới là 100.000 xe, nhưng sang 2008, sẽ chỉ còn từ80.000 xe trở xuống.

Còn công nghiệp  phụ trợ thìrất kém phát triển. Hiện nay, Việt Nam  mới có khoảng 100 DN sản xuấtphụ tùng ôtô  mà chủ yếu là các sản phẩm  giản đơn như ghế ngồi, ắc quy,dây điện, bàn đạp, chân ga, ăng ten...

"Để ngành công nghiệp  ôtôphát triển, mấu chốt vẫn là vấn đề nội địa hoá. Muốn thế phải có hàngnghìn doanh nghiệp  tham gia sản xuất linh kiện chứ không phải chỉkhoảng 100 doanh nghiệp  như hiện nay với những sản phẩm  là kính, ghếngồi, dây điện...", ông Trụ nói.

Hiện nay, các vật liệu nhưthép tấm thép hình, thép đặc biệt... để làm phụ tùng nội địa hoá, trongnước chưa chế tạo được. Các vật liệu khác cũng tương tự, đều không cónhà cung cấp. Khi chưa có hệ thống  các nhà cung cấp  nguyên vật liệu,sản xuất linh kiện hùng hậu thì không thể có ngành công nghiệp  ôtô.

Việc phát triển các dòng xe chiến lược cũng vậy, đến nay vẫn chưa có chính sách nào định hướng, khuyến khích cho các DN.

10 năm có kịp?

Để phát triển công nghiệpôtô, các nước châu Âu  mất 100 năm, Nhật Bản  mất 50 năm, còn các nướckhác như Hàn Quốc, Thái Lan... mất 30 năm.

Nền tảng công nghiệp  ôtôcủa Việt Nam  hiện nay được đánh giá  tương đương với của Thái Lan  cáchđây 30 năm. Quãng thời gian  còn lại chỉ còn 10 năm nữa thì liệu có pháttriển được ngành  công nghiệp  ôtô? Câu hỏi  này đến nay vẫn chưa có câutrả lời.

Bên cạnh đó, cũng không thểchuyển công nghệ  từ làm xe buýt, xe tải sang làm xe con được bởi xe conđòi hỏi công nghệ  cao hơn nhiều. Vậy nhưng đến nay xe con vẫn đang bịhạn chế tiêu dùng, làm cho ngành công nghiệp  này rất khó phát triển bởiquy mô thị trường  quá nhỏ bé.

Một kịch bản được cácchuyên gia đưa ra là khi ngành công nghiệp  ôtô  không phát triển, khôngđáp ứng được nhu cầu trong nước thì tất yếu phải nhập khẩu  và nhập siêusẽ tăng mạnh.

Điều này có thể dẫn đếnkịch bản tiếp theo là nhập siêu  cao, Chính phủ  sẽ phải hạn chế bằngcách đánh thuế, phí cao lên ôtô, khi đó giá ôtô  sẽ rất đắt (bởi thunhập của người dân  đã tăng cao nên thuế, phí phải thật cao mới hạn chếđược tiêu dùng) và nhu cầu của người dân  thực sự giảm. Như vậy thời kỳmotorization sẽ bị đẩy  lùi xa hơn dự báo. Điều này sẽ hạn chế  nhiềuđến sự phát triển chung của kinh tế  - xã hội  Việt Nam.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Khi nào phổ cập ôtô cá nhân? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Khi nào phổ cập ôtô cá nhân? bạn tại đây.