Mừng vì đã có nơi để lưu giữ

Nhà bảo tồn tranh Đông HồNgày 25/7, cụ Nguyễn Đăng Chế, một trong những nghệ nhân hiếm hoi còn lại của làng Đông Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh), đã khai trương Trung tâm  giao lưu văn hóa dân gian tranh Đông Hồ. Ngoài ý nghĩa tôn vinh dòng tranh, trung tâm  còn mong muốn là nơi tập trung đầy đủ nhất những cứ liệu lịch sử, sản phẩm  hiện tại, quy trình  sản xuất… của làng nghề danh tiếng.

Khu bảo tồn gồm 3 ngôi nhà xây theo lối cổ được cụ phân chia rất rành mạch. Phòng đầu tiên ghi dấu tất cả những chứng tích còn lại của dòng tranh. Cụ để trang trọng trong tủ kính hơn 100 bản khắc gỗ cổ có tuổi từ 60-100 năm do cha ông truyền lại, 6 bộ tranh cổ đã mất mất ván khắc trong đó quý giá  nhất là bộ tranh Thạch Sanh ước chừng khoảng 100 năm. Ngoài ra còn khoảng hơn 170 đề tài tranh khác nhau, sưu tập gần như trọn vẹn những đề tài do các nghệ nhân sáng tạo trong suốt lịch sử  của làng.

Kế bên là phòng trưng bày tất cả các sản phẩm  hiện tại do gia đình  cụ hiện đang sản xuất cùng với những sản phẩm  vừa được phục chế. Trong không gian tràn ngập các khung tranh cũ mới, người xem  phải thật tinh ý mới nhận diện được đâu là giá trị  xưa cũ, đâu là xu hướng phát triển tranh mới.

Căn phòng còn lại rộng 250m2 là nơi bày bán tất cả các sản phẩm  từ tranh, ván khắc dương bản, giấy dó… để phục vụ du khách. Điểm nhấn đặc biệt là những khu sản xuất xen kẽ từ lúc phết hồ điệp lên giấy dó, phơi giấy đến in bản nét, in màu.

Cụ Nguyễn Đăng Chế thừa nhận không thể duy trì trung tâm  nếu không kết hợp giữa văn hóa-du lịch, kết hợp giữa trưng bày và bán sản phẩm. Điều vui mừng hơn cả là đã có được một nơi để lưu giữ những giá trị  của cha ông bao đời. Hàng ngày cụ tự hào đón các lớp trẻ tới chiêm ngưỡng ngắm tranh, tự hào khi cuốn sổ cảm tưởng trăm trang chẳng mấy chốc mà đầy những suy nghĩ, trầm trồ của con cháu.

Nhưng lòng nghệ nhân vẫn còn những suy tư, trăn trở…

Giữ trong dân mới mong lâu bền

In màuCái nuối tiếc lớn nhất của cụ là cảnh nhộn nhịp xưa kia ở  bến thuyền sông Đuống để mua tranh đi bán khắp nơi mỗi dịp Tết về. Giờ trong làng chỉ còn 3 nhà sản xuất  tranh, phần lớn dân làng chuyển sang nghề làm hàng mã đang buổi ăn nên làm ra.

Cụ cũng chưa vui vì con cháu đến thăm khu trưng bày cũng chỉ để thỏa lòng hiếu kì về một loại tranh mà người ta hay nói, ngắm tranh gà lợn với mảng màu tươi sáng dường như cho vui con mắt. Cụ muốn ít ra người trẻ đến đây phải hiểu được ý nghĩa, mong ước giản dị người xưa muốn gửi gắm vào từng bức tranh. Người trẻ nên hiểu giá trị  tranh Đông Hồ so với giá trị  của dòng tranh dân gian khác như tranh Kim Hoàng (Hà Tây), tranh làng Sình (Huế). Còn biết được thêm được lịch sử  làng nghề thì tốt hơn nữa.

Hôm khai trương trung tâm, các anh ở bên tỉnh có về. Các phòng, sở văn hóa  có mặt đầy đủ, cụ lại được sở Khoa học  Công nghệ  tài trợ để mở hội thảo khoa học  bàn về bảo tồn tranh. Bên tỉnh ủy, sở văn hóa  rất ủng hộ  cụ mở trung tâm, coi đây là một dấu mốc để bảo tồn. Nhưng cụ nghĩ: nếu có một phòng trưng bày để lưu giữ ván khắc, sản phẩm  tranh thì anh chỉ giữ được phần xác mà không có phần hồn, nó không khác một bảo tàng lưu giữ hiện vật là mấy.

Cái gì của dân gian thì phải trả về trong dân thì nó mới thực sự sống. Cụ mong muốn tranh Đông Hồ trở lại trong nếp nghĩ, nếp sinh hoạt của người dân. Giữ trong nếp sống của dân thì mới mong được lâu bền.

Các công đoạn in tranh Đông Hồ

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bảo tồn tranh Đông Hồ bằng phòng trưng bày? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bảo tồn tranh Đông Hồ bằng phòng trưng bày? bạn tại đây.