Cả người lao động  và DN cùng... "chết"

Trong một năm trở lại đây, Cộng hòa  Séc được xem là thị trường  mới và nhiều tiềm năng cho lĩnh vực xuất khẩu  lao động  (XKLĐ) Việt Nam. Tuy nhiên, do nhiều bất cập, đặc biệt là khâu xin visa, thị trường  này đã sớm bị ngưng ngay khi các doanh nghiệp  mới khai thác.

Từ đầu năm đến nay, nhiều lao động  đã đến các công ty  để đòi lại tiền đặt cọc. Nhưng không phải công ty  nào cũng sẵn sàng hoàn trả lại tiền cho người lao động, bởi số tiền trên ít nhiều đã được chi phí vào các thủ tục liên quan  cho việc môi giới, làm thủ tục xin cấp visa... Thậm chí, đã có doanh nghiệp  còn cho nhân viên  hành hung người đòi tiền.

Nhiều lao động  vẫn phải "ngậm đắng" trả lãi ngân hàng, vì đã trót vay từ 4.000-6.000 USD  để làm thủ tục. Cuộc sống của nhiều người lao động  đã khó khăn lại càng khó khăn hơn, nếu món tiền này không nhanh chóng được phía doanh nghiệp hoàn trả.

Nhưng về phía các doanh nghiệp XKLĐ, họ cũng lý giải rằng, số tiền người lao động  nộp, họ đã tiến hành các thủ tục như trả phí môi giới, đã ký hợp đồng với công ty  nhận lao động, chỉ chờ visa nữa là bay. Nay không xin được visa mà hoàn trả lại 100% cho người lao động  thì cũng không thể được, vì số tiền đã chi phí cũng không nhỏ. Bởi, chỉ riêng phí môi giới  đã lên tới 1.500 USD/người. Không chỉ người lao động, mà cả doanh nghiệp  đang cùng “ngồi trên đống lửa”.

Cảnh xếp hàng chờ làm thủ tục xin visa trước Đại sứ quán Séc (Ảnh TP)Trước tình trạng trên, ngày 16/7/2008, Cục Quản lý lao động  ngoài nước đã chính thức có văn bản  thông báo, tạm dừng tuyển lao động  đi XKLĐ sang Cộng hòa  Séc. Thông tin  này khiến không ít doanh nghiệp  và người lao động  hoang mang. Theo công văn này, thì thời gian  qua rất ít lao động  xin được visa vào Cộng hòa  Séc, trong khi chi phí để “chạy” visa quá lớn, nhiều tiêu cực  phát sinh.

Cục Quản lý lao động  ngoài nước đã yêu cầu các doanh nghiệp  tập trung giải quyết số lao động  đã tuyển, không tuyển thêm lao động  mới. Đồng thời, yêu cầu doanh nghiệp  báo cáo về tiến độ làm thủ tục visa cho số lao động  đã tuyển dụng  cho thị trường  Cộng hòa  Séc.

Trong khi đó, báo Tiền Phong dẫn lời ông Nguyễn Lương Trào, Chủ tịch  Hiệp hội  XKLĐ VN rằng Séc là thị trường  tiềm năng, đang cần nhiều lao động  VN. Tuy nhiên, theo ông Trào, hiện nay kênh visa kinh doanh  đang chiếm tỷ trọng quá lớn so với kênh visa lao động. Visa kinh doanh  đang chiếm khoảng 80% trong tổng số lao động  VN đang làm việc  tại Séc. 

Ông Trào cho rằng, nếu cứ để tình trạng cấp visa kinh doanh  dễ dãi trong khi việc cấp visa lao động  khó khăn thì chắc chắn sẽ gây ra nhiều bất ổn. Tình trạng này kéo dài, có thể Séc sẽ đóng cửa đối với lao động  VN. Vì vậy, việc ra thông báo  tạm dừng tuyển mới lao động  đi Cộng hòa  Séc là cần thiết, để tập trung giải quyết số tồn đọng.  

"Béo bở nhất là các công ty  môi giới  VN tại Séc!"

Xung quanh vấn đề này, chúng tôi  đã trao đổi với ông Nguyễn Xuân Vui, TGĐ Công ty  Airseco, một trong 30 doanh nghiệp  đưa lao động  sang làm việc  tại Cộng hòa  Séc:

Ông Nguyễn Xuân Vui - Ảnh: C.M- Giữa tháng 7  vừa qua, Cục Quản lý lao động  ngoài nước đã chỉ đạo các doanh nghiệp  tạm dừng tuyển lao động  đi làm việc  tại Séc, visa vẫn là nguyên nhân  chính ?

Chủ yếu vẫn là việc xin visa vào Séc khó khăn. Cứ nhìn dòng người xếp hàng dài dằng dặc trước cổng đại sứ  quán là biết. Sau này họ đã cải tiến bằng cách cho người lao động  gọi điện thoại  qua Tổ chức di cư quốc tế  (IOM) ở 40 Cát Linh, Hà Nội. 

Tuy nhiên, ngay bản thân  chúng tôi  khi gọi điện đến thì số điện thoại  này liên tục bận, việc cấp visa do đó còn khó khăn hơn. Do Cộng hòa  Séc thuộc châu Âu  nên việc cấp visa bị phụ thuộc khá nhiều vào khối SCHENGEN (cộng đồng 25 nước châu Âu), mình họ không làm được.

- Liệu có tiêu cực  trong việc xin visa lao động  không, thưa ông?

Các doanh nghiệp  thường quảng cáo  là người lao động  chỉ cần chi từ 6,5-7 nghìn USD  là có thể sang Séc làm việc, nhưng thực thu, tôi dám chắc không dưới 10 nghìn USD. Thu lợi béo bở nhất chính là các công ty  môi giới  lao động  VN tại Séc. Chỉ cần lấy một bộ hồ sơ trong đó có giấy phép lao động  của Séc từ các công ty  này thì người lao động  và các doanh nghiệp  trong nước lập tức mất ngay ít nhất 1 nghìn USD. Chính vì thế hiện những công ty  kiểu này đang mọc lên “như nấm sau mưa”.

Cộng hòa Séc thuộc châu Âu  nên thu nhập  ổn định, điều kiện ăn ở làm việc  tốt. Dù là châu Âu  nhưng thị trường  này không quá “khó tính”, chấp nhận cả lao động  phổ thông (mức lương khoảng 500-600 USD/tháng) và lao động  có tay nghề (mức lương khoảng trên dưới 1.000 USD/tháng).

- Thông báo tạm dừng đưa lao động sang Séc có làm DN bất ngờ?

Theo tôi, nên tạm dừng có thời hạn, ví dụ từ nay đến cuối năm. Sau khi các cơ quan  chức năng của hai bên tạo được điều kiện để làm visa thì tiếp tục cho  các doanh nghiệp  tuyển lao động. Tuy nhiên, trong thời gian  tạm dừng, Cục QLLĐNN cần có một ba-rem hướng dẫn  chung việc giải quyết lượng lao động  đã nộp tiền nhưng chưa đi được còn tồn đọng. Ví dụ như doanh nghiệp  hay người lao động  muốn thanh lý hợp đồng thì người lao động  được đòi lại bao nhiêu, doanh nghiệp  sau chi phí ban đầu thì được giữ lại bao nhiêu…

- Ông có nói “tạo điều kiện để làm visa”, hướng cụ thể là thế nào?

Ví dụ như cấp visa nhóm, giống như các thị trường  lao động  khác. Làm như thế thì sẽ giải quyết được lượng lao động  nhanh, nhiều hơn. Chứ như hiện nay, hầu hết các lao động  sang Séc bằng con đường  visa kinh doanh, nó không an toàn nếu như phía Séc kiểm soát chặt chẽ lao động  nhập cư.

- Cám ơn ông!

Bạn có ý kiến gì về bài viết XKLĐ sang Séc: Béo bở nhất là các Cty môi giới VN! này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết XKLĐ sang Séc: Béo bở nhất là các Cty môi giới VN! bạn tại đây.