Sự việc tại BBT vừa qua khiến không ít NĐT bị thiệt hại. Điều này liên quan đến trách nhiệm của công ty  kiểm toán (CTKT). Liệu ngoài BBT, có những DN khác mà kết quả báo cáo kiểm toán bị sai lệch như vậy không, thưa ông?

Tôi rất buồn vì xảy ra vụ việc tại BBT đã làm ảnh hưởng đến quyền lợi của NĐT. Những vụ việc như thế này không sớm thì muộn cũng sẽ lộ rõ. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu tốt cho những chủ thể có liên quan đến TTCK. Chẳng hạn, NĐT sẽ hạn chế tình trạng đầu tư  theo số đông, không quan tâm  đến báo cáo tài chính  và tình hình hoạt động  của DN; cơ quan quản lý  phải tăng cường kiểm soát và yêu cầu CTKT cung cấp báo cáo kiểm toán chất lượng; CTKT phải thận trọng và có trách nhiệm với kết quả kiểm toán và những yếu tố ngoại trừ trong báo cáo.

Tôi không khẳng định sẽ không có báo cáo tài chính  nào sai phạm như tại BBT. Bởi hình thành một báo cáo tài chính  liên quan đến rất nhiều khâu, nhiều bộ phận và con người  thực hiện. Báo cáo tài chính  là khâu cuối cùng của một chuỗi hoạt động  của DN và chỉ cần một khâu sai sót cũng khiến báo cáo tài chính  bị sai lệch. Trách nhiệm lập báo cáo tài chính  trước hết là thuộc ban lãnh đạo  DN.

Và đó cũng là lý do  khiến các kiểm toán viên đưa ra ý kiến ngoại trừ trong các báo cáo kiểm toán?

Luật cho phép kiểm toán viên đưa ra ý kiến ngoại trừ đối với những vấn đề mà họ chưa có đủ cơ sở để kết luận là đúng hay sai. Đó cũng là điều mà NĐT cần quan tâm  khi đọc báo cáo kiểm toán. Không ít lần tôi khuyến nghị DN phải công bố công khai báo cáo tài chính, bao gồm đầy đủ bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, bản thuyết minh và đặc biệt là báo cáo kiểm toán. Trên cơ sở đó, người đọc báo cáo tài chính  mới có cái nhìn đầy đủ và chân thực về tình hình tài chính  của DN. Tuy nhiên, hiện nhiều DN vẫn chưa thực hiện được việc này.

Sở GDCK TP. HCM  (HOSE) dự kiến sẽ đề nghị Bộ Tài chính  quy định  cụ thể hơn, rõ hơn về các khoản ngoại trừ. Quan điểm  của ông về vấn đề này? 

Hiện không có quy định  cụ thể những khoản nào là ngoại trừ và những khoản nào là không được ngoại trừ, nhưng có quy định  chỉ những sai sót trọng yếu mới cần ngoại trừ. Tiêu chí ngoại trừ hiện nay do các DN kiểm toán tự đưa ra. Ví dụ, có CTKT quy định: với DN có doanh thu  là 50 tỷ đồng, khi có một khoản chi 5 triệu đồng  trở lên mà không có chứng từ rõ ràng thì phải ngoại trừ, nhưng có CTKT lại quy định  khoản chi không rõ ràng 7 triệu đồng  trở lên mới là điểm sai sót trọng yếu và cần ngoại trừ… Sở dĩ các văn bản  pháp luật  hiện nay không quy định  cụ thể vấn đề này là nhằm tạo sự chủ động, linh hoạt cho các DN kiểm toán. Tuy nhiên, không có nhiều DN đưa ra tiêu chí trọng yếu phải ngoại trừ, mà chỉ có các DN nước ngoài  và một số DN lớn trong nước xây dựng  được.

Nếu HOSE có văn bản  gửi Bộ Tài chính  về vấn đề này, chúng tôi  sẽ nghiên cứu  và xin ý kiến các ngành có liên quan. Quan điểm  của cá nhân  tôi là khó có thể đưa ra một hệ thống  chi tiết mức trọng yếu phải ngoại trừ. Tuy nhiên, pháp luật  sẽ quy định  (định nghĩa) cụ thể thế nào là trọng yếu, hướng dẫn  cách tính toán dẫn đến yếu tố trọng yếu. Trên cơ sở đó, các CTKT sẽ đưa ra tiêu chí cho mình. Hiện chúng tôi  đang soạn thảo  Luật Kiểm toán độc lập, những vấn đề phát sinh từ thực tiễn sẽ được đưa vào Luật. Dự kiến, Luật sẽ có một chương riêng quy định  về việc kiểm toán các công ty  đại chúng, vì loại hình DN này có lợi ích liên quan đến nhiều người. Hy vọng, khi có Luật sẽ hạn chế tối đa những trường hợp đáng tiếc như BBT.

Sau sự kiện BBT, thông điệp ông muốn gửi đến các CTKT là gì?

DN thực hiện kiểm toán các công ty  đại chúng và DN niêm yết thì mức độ cẩn trọng phải cao hơn rất nhiều so với DN bình thường, vì liên quan đến quyền lợi của công chúng. Quy trình  kiểm toán, soát xét phải chặt chẽ hơn, phải đưa ra thông tin  chuẩn, chắc chắn, giải trình có cơ sở và rõ ràng.

Tới đây, NĐT và cơ quan  chức năng cũng phải đặt ra yêu cầu cao hơn, thận trọng hơn đối với thông tin  mà các báo cáo tài chính  đưa ra. Tuy nhiên, theo tôi, NĐT cần tự bảo vệ mình bằng cách nâng cao trình độ đọc, hiểu, phân tích  báo cáo tài chính  và ý kiến của kiểm toán viên để phân biệt DN hoạt động  tốt, xấu ra sao.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Ý nghĩa tích cực từ sự cố Bông Bạch Tuyết này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Ý nghĩa tích cực từ sự cố Bông Bạch Tuyết bạn tại đây.