Thiết nghĩ, đây chính là lúc các cơ quan  chức năng cũng như các tổ chức tài chính  nên nghiên cứu  phương án ra đời sản phẩm  chứng khoán  phái sinh nhằm hỗ trợ đa số NĐT tham gia thị trường. Chứng khoán  phái sinh là công cụ tài chính, xuất hiện dưới hình thức hợp đồng mà giá trị  của nó dựa vào giá trị  của các sản phẩm  tài chính  khác như cổ phiếu, trái phiếu… được sử dụng với mục đích phân tán rủi ro, bảo vệ lợi nhuận  hoặc tạo lợi nhuận. Sản phẩm  phái sinh được áp dụng cho nhiều loại hàng hóa khác nhau, nhưng ở đây chỉ đề cập đến việc áp dụng phương thức phái sinh cho các sản phẩm  tài chính.

Sản phẩm chứng khoán  phái sinh bao gồm nhiều sản phẩm  khác nhau nhưng tập trung 4 nhóm sản phẩm  chính: hợp đồng kỳ hạn (Forwards); hợp đồng tương lai (Futures); quyền chọn (Options) và hợp đồng hoán đổi (Swaps).

Hợp đồng kỳ hạn là loại sản phẩm  đơn giản và nhận được nhiều sự quan tâm  từ phía NĐT. Đây là loại hợp đồng thỏa thuận mua bán  một loại chứng khoán  nào đó theo một mức giá đã định tại một thời điểm nhất định trong tương lai. Giá cả của loại chứng khoán  đề cập trong hợp đồng kỳ hạn không phụ thuộc vào giá cả của chứng khoán  đó tại thời điểm kết thúc hợp đồng, đối tượng tham gia thường là giữa những tổ chức tài chính  với nhau hoặc giữa tổ chức tài chính  với khách hàng  của họ. Các bên tham gia hợp đồng kỳ hạn có thể gặp gỡ trực tiếp  để thương thảo về các điều khoản của hợp đồng như giá cả, thời hạn hợp đồng.

Hợp đồng tương lai, về mặt bản chất  cũng giống như hợp đồng kỳ hạn, là sự thỏa thuận giữa người mua và người bán một loại chứng khoán  nào đó với số lượng  nhất định, trong một mức giá nhất định tại một thời điểm trong tương lai. Sự khác biệt  ở đây có thể thấy là hợp đồng tương lai thường được giao dịch  trên sở GDCK tập trung, trong khi đó hợp đồng kỳ hạn được giao dịch  trên TTCK phi tập trung. Người mua và người bán tham gia giao dịch  không trực tiếp  gặp nhau mà họ có thể thực hiện giao dịch  qua hệ thống  được cung cấp bởi sở GDCK. Các bên tham gia hợp đồng tương lai không gặp rủi ro về tín dụng, trong khi các bên tham gia hợp đồng kỳ hạn gặp rủi ro tín dụng cao.

Hợp đồng quyền chọn bao gồm hợp đồng quyền chọn mua và quyền chọn bán. Hợp đồng loại này không mang tính nghĩa vụ, NĐT tham gia có thể không thực hiện hợp đồng nếu như việc thực hiện hợp đồng không mang lại nhiều lợi ích cho họ. Với hợp đồng quyền chọn mua, NĐT có quyền được mua một số lượng  chứng khoán  ở một mức giá đã thỏa thuận tại một thời điểm xác định trong tương lai. Người có quyền chọn mua có thể mua số lượng  chứng khoán  đó, nếu như giá thị trường  lớn hơn giá thực hiện bởi họ có sẽ có lợi nếu như mang số chứng khoán  (mua tại mức giá quy định  trong hợp đồng) và mang ra bán lại với mức giá thị trường. Tuy nhiên, để có được quyền mua này, NĐT phải trả cho người bán hợp đồng quyền chọn mua một khoản tiền gọi là phí quyền chọn mua. Như vậy, lợi nhuận  từ hợp đồng quyền chọn mua là không giới hạn, trong khi đó khoản lỗ mà người mua hợp đồng quyền chọn mua là giới hạn ở khoản phí mà họ phải trả.

Với hợp đồng quyền chọn bán, người mua hợp đồng quyền chọn bán có quyền bán số lượng  chứng khoán  mình đang nắm giữ được quy định  trong hợp đồng, với mức giá thỏa thuận tại một thời điểm quy định  trong tương lai. Cũng giống như với hợp đồng quyền chọn mua, người có quyền chọn bán có thể bán số lượng  chứng khoán  với giá đã quy định  trong hợp đồng nếu như giá thị trường  của chứng khoán  họ đang nắm giữ xuống dưới giá thực hiện được quy định  trong hợp đồng. Với hợp đồng quyền chọn bán, NĐT có thể bảo toàn được khoản đầu tư  của mình ngay cả khi thị trường  giá xuống. Khoản lỗ của NĐT được giới hạn ở khoản phí mà NĐT phải trả cho người bán hợp đồng là phí quyền chọn bán. Khoản phí này được quy định  khác nhau trong mỗi hợp đồng và tùy thuộc vào kỳ vọng của người bán các loại hợp đồng này.

Hợp đồng hoán đổi thường được sử dụng trong lĩnh vực lãi suất nhằm giảm rủi ro lãi suất và giảm chi phí cho vay.

Tại các TTCK phát triển, chứng khoán  phái sinh được chú trọng, NĐT sẽ có nhiều lựa chọn để giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận  khi tham gia đầu tư, góp phần làm sôi động TTCK.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Chứng khoán phái sinh: Những đòi hỏi cấp thiết này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Chứng khoán phái sinh: Những đòi hỏi cấp thiết bạn tại đây.