Mộttrong hai hoạt động  cơ bản để bộ máy tiêu hóa thực hiện được chức năngtiêu hóa thức ăn là hoạt động  bài tiết có tác dụng cung cấp dịch tiêuhóa có chứa các men (enzym) xúc tác các phản ứng hóa học nhờ đó việctiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa xảy ra rất nhanh.

Mentiêu hóa là một hỗn hợp các enzym khác nhau có tác dụng chuyển hóa cácthức ăn chủ yếu là chất bột đường chất đạm và chất béo. Đó là những xúctác sinh học cho hầu hết các phản ứng chuyển hóa thức ăn xảy ra trongcơ thể sống. Ta hãy xem các men tiêu hóa được bài tiết trong cơ thể nhưthế nào.

.Hệ tiêu hóa bắt đầu từ miệng:Tại đây dịch bài tiết là nước bọt trong đó chủ yếu có men Amylaza cótác dụng phân giải tinh bột chín thành đường Mantoza. Ngoài ra còn cóchất nhầy để bảo vệ niêm mạc miệng và làm thức ăn được trơn dễ nuốt.

Đến dạ dày thì dịch vị gồm các men tiêu hóa, acid clohydric (Hcl) và chất nhầy.

Men tiêu hóa ở dạ dày

-Pepsin được bài tiết dưới dạng chưa hoạt động  là pepsinogen. Trong môitrường toan (pH < 5,1) được hoạt hóa thành pepsin hoạt động, phângiải protein của thức ăn thành các mạch dài (polypeptra) hoặc ngắn(pepton).

- Lipase:Tác dụng tiêu hóa lipid của thức ăn đã được nhũ tương hóa (lipid củatrứng và sữa) bằng cách cắt liên kết este giữa glycerol với acid béothành acid béo và monoglycerid.

-Men sữa - caseinogen (Lact - ferment remin) phối hợp với ion Ca++ phângiải protein hòa tan của sữa thành các caseinat Ca kết tủa được giữ lạiở dạ dày, còn phân lỏng gọi là nhũ thanh được đưa ngay xuống ruột non.Nhờ đó dạ dày có thể tiếp nhận một thể tích sữa lớn hơn dung tích củachính nó.

Acid clohydric (Hcl)làm tăng hoạt tính của pepsin. Phá vỡ vỏ liên kết bao bọc quanh các bósợi cơ trong thức ăn và hòa tan Mcleoprotid tạo điều kiện cho pepsintiêu hóa protein, ngoài ra Hcl còn có tác dụng sát khuẩn.

Chất nhầy cótác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày. Chất glycopde đặc biệt có trong chấtnhầy giúp vitamin B12 được hấp thu dễ dàng hơn tránh bị thiếu máu.

Nhưvậy ổ dạ dày thức ăn mới chỉ bắt đầu được tiêu hóa khoảng 30-40%, tinhbột chín được biến thành Mantoza và Dextrin, protein được hòa tan, mộtphần được phân hủy thành pepton và polypeptid. Chỉ có lipid của trứngvà sữa là được tiêu hóa ở dạ dày. Đây là một quá trình chuẩn bị đểthích hợp với quá trình tiêu hóa tích cực và triệt để hơn ở ruột non.

Ruột nonlà nơi hoàn tất quá trình tiêu hóa các thức ăn và thực hiện hấp thu cácchất dinh dưỡng qua niêm mạc vào máu. Ở ruột non có 3 loại dịch tiêuhóa là dịch tụy, dịch mật và dịch ruột.

Dịch tụy: Có đủ các loại men để tiêu hóa protin, lipid và glucid.

-Men tiêu hóa protid: gồm có trypsin, chymotrysin và carboxypeptidase.Tác dụng phân giải protein của thức ăn thành polypeptid sau đó lại phângiải polypeptid thành các dipeptid acid amin.

-Men tiêu hóa lipid: Bao gồm lipase tụy phân giải được gần như hoàn toàntriglycerid của thức ăn do ở ruột có mật làm cho lipid của thức ăn bịnhũ tương hóa. Còn có phospholipase phân giải mọi loại phospholipid củathức ăn và cholesterol esterase phân giải este của cholesterol thànhacid béo và sterol.

Với nhóm men này mọi loại lipid của thức ăn đã bị tiêu hóa hoàn toàn thành glycerol và acid béo.

- Men tiêu hóa glucid: Gồm Amylaza phân giải cả tinh bột chín và sống thành Maltose và Maltase phân giải Maltose thành glucose.

-Như vậy trong thực tế dịch tụy có thể thay thế cho tất cả các dịch tiêuhóa khác. Khi bị suy dinh dưỡng, tuyến tụy bị teo đét, khả năng bàitiết dịch tụy giảm đi làm rối loạn nghiêm trọng việc tiêu hóa và hấpthu.

Dịch mật:Do gan bài tiết ra. Mật gồm muối mật và sắc tố mật. Muối mật làm nhũtương hóa tất cả các lipid thức ăn làm tăng tác dụng của các men tiêuhóa, góp phần hấp thu các sản phẩm  tiêu hóa của lipid. Muối mật còn cầnthiết cho việc hấp thu các vitamin tan trong dầu gồm vitamin D, A, E, K.

Dịch ruột: Cũng có đầy đủ các nhóm men tiêu hóa protein, lipid và glucid.

Mentiêu hóa protid gồm aminopeptidase, dipeptidase... có tác dụng phângiải các peptid, dipeptid thành các acid amin để cơ thể hấp thu được.

Cácmen này không tác dụng thẳng lên protid của thức ăn mà chỉ tiếp tục tácdụng lên các chất dinh dưỡng đã bị các men của dịch vị và dịch tụy côngphá.

Men tiêu hóalipid có lipase, cholesterol esterase và phốtpho lipase. Và men tiêuhóa glucid có Amylase và Maltase, ngoài ra còn có saccharase, phân giảisaccharose (đường mía) thành glucose và galactose.

Quaphần giới thiệu  trên, chúng ta thấy men tiêu hóa được bài tiết ở nhiềubộ phận của hệ thống  tiêu hóa. Khi trẻ biếng ăn ngoài việc tìm cácnguyên nhân thực thể để điều trị thì việc dùng men tiêu hóa để kíchthích cho trẻ ăn nhiều hơn ngon hơn chỉ nên kéo dài 7-10 ngày. Sau đótrẻ ăn tốt hơn, hệ thống  tiêu hóa của cơ thể lại tự bài tiết ra các mentiêu hóa và còn một số dịch khác ngoài men sẽ giúp cho việc tiêu hóanhư Neopeptin có Amylase (tiêu hóa tinh bột) Papain (tiêu hóa đạm).Viên men Pepsin cũng có tác dụng tiêu hóa tinh bột hoặc viên Pancrelasecó pancreatin.

Mặtkhác hiện nay nhiều người còn nhầm tưởng các thuốc Antibio,Lactomin-plus, Bioflor v.v... là men tiêu hóa. Đó là các chế phẩm visinh chứa các loại vi khuẩn lành tính được đưa vào ruột trong điều kiệnruột bị mất cân bằng về vi khuẩn (gọi là loạn khuẩn) thường xảy ra khidùng kháng sinh kéo dài.

Chú thích ảnh:

- Hướng dẫn  cách chăm sóc và dinh dưỡng cho trẻ tại BV. Từ Dũ.

- Không nên lạm dụng men tiêu hóa cho trẻ.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Xin đừng lạm dụng men tiêu hóa cho trẻ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Xin đừng lạm dụng men tiêu hóa cho trẻ bạn tại đây.