Trongkhông khí tưng bừng của tết Trung thu đang đến gần, chúng tôi đã cónhững cuộc trò chuyện với các bậc cao niên ở Hà Nội để tìm hiểu vềTrung thu truyền thống  (Trước cách mạng  tháng 8/1945) và Trung thu hiệnđại.

Nhớ về Trung thu xưa

Nóitới Trung thu truyền thống, nhà văn Băng Sơn (một người sống lâu năm ởHà Nội, là người chuyên nghiên cứu  về văn hoá và chứng kiến nhiều nétđổi thay của Hà Nội) xúc động kể với chúng tôi  về “cái thời khó khăn vàrất nhiều người nghèo!”.

Ngàyđó, cuộc sống  vất vả nhưng trẻ con rất háo hức và luôn chờ đợi tếtTrung thu. Trong suy nghĩ của người lớn và trong tâm hồn của trẻ thơ,không khí của ngày tết Trung thu có trước hàng tháng. Người Hà Nội ăntết Trung thu to hơn, đầy đủ hơn những nơi khác.

Phốcổ Hà Nội không chỉ nổi tiếng là khu phố quý tộc, tấp nập buôn bán màcòn là nơi diễn ra lễ hội Trung thu truyền thống. Trong mùa Trung thu,cả khu phố nhộn nhịp, rực rỡ đèn hoa và những hoạt động  vui chơi dànhcho trẻ em. Mỗi con phố có một nét đặc trưng và mang dáng vẻ của 1 HàNội lịch lãm, hào hoa.

“Phốhàng Mã rực rỡ đèn hoa, nến và đồ chơi trẻ em… Người dân  hàng Mã rấtkhéo tay và tinh tế. Họ làm ra những chiếc đèn ông sao, đèn lồng, đènkéo quân, đèn trời tuyệt đẹp. Phố hàng Trống lại tưng bừng trong tiếngtrống ếch, trống quân… Không có bánh Trung thu ở đâu có thể sánh đượcvới bánh Trung thu do chính tay của những người thợ bánh hàng Đường,hàng Buồm làm ra. Còn phố hàng Gai chuyên buôn bán giấy, 1 khu phố quýtộc. Hàng năm, cứ đến tết Trung thu, những tiểu thư  con nhà giàu  trênphố hàng Gai lại “khoe” sự khéo léo trong việc trang trí và bày biệnnhững mâm cỗ trên vỉa hè”.

TếtTrung thu là của trẻ thơ, nên trong dịp này các em được ngắm nhìn rấtnhiều thứ đồ chơi: đèn ông sao, đèn kéo quân, trống ếch, những congiống nhỏ xinh…

Nhànào cũng có không khí của ngày tết, nhà nào cũng có mâm cỗ Trung thumang tính truyền thống  dân tộc  và có đầy đủ các loại hoa quả trong mùanhư: chuối tiêu, na chín, ổi, bưởi, hồng ngọc, hồng Lạng, hồng ngạn,sấu, thị, cốm, bánh nướng, bánh dẻo… Trên mâm cỗ Trung thu xưa còn cóđèn ông sao, có ông Tiến sỹ  giấy, ông Phỗng (mang ý nghĩa khuyến khíchtinh thần học tập, giáo dục và hướng thiện). Mâm cỗ Trung thu khôngphải để thắp hương cúng tổ tiên mà được bày dưới ánh trăng ở sân nhà(cùng với 1 chậu nước sạch).

TếtTrung thu ở Hà Nội rộn rã và tưng bừng! Có cỗ, có đèn, trống, bánhTrung thu, những con giống… nhưng ngần đó vẫn chưa đủ, phải có thêm cảnhững màn múa lân, múa sư tử hoành tráng.

Buổitối Trung thu, những tay chơi ở Hà Nội tập hợp lại và tổ chức các đámmúa lân, múa sư tử. Trẻ em  (không phân biệt giàu - nghèo nhưng đa số làtrẻ em con nhà nghèo) rất náo nức và thích thú theo các đoàn múa lân,múa sư tử đi biểu diễn  khắp các tuyến phố của Hà Nội và đến tận khuyamới giải tán.

Cáchmạng tháng 8/1945 thàng công, đó là năm đầu tiên thiếu niên, nhi đồngđược ăn tết Trung thu trong không khí thanh bình, độc lập, tự do. BácHồ tổ chức Trung thu cho trẻ em  ở Hồ Gươm theo kiểu tập trận. Trẻ emđược thoả sức bắn nhau, tập trận, đánh du kích… bằng cùi bưởi. Đó làcái tết Trung thu tưng bừng và hạnh phúc  nhất!

Nói chuyện Trung thu nay

Kểtừ lễ hội Trung thu theo hình thức tập trận mà bác Hồ tổ chức cho thiếuniên nhi đồng, đến nay đã qua hơn nửa thế kỷ. Mỗi mùa Trung thu đến,không khí vẫn nhộn nhịp, nhưng Trung thu xưa và nay đã thay đổi rấtnhiều.

Cuộcsống của người Hà Nội hôm nay tất bật hơn, đầy đủ hơn và thậm chí cóthừa những điều kiện về vật chất. Thế nhưng… không khí của tết Trungthu chỉ được cảm nhận như một ngày bình thường, người lớn thờ ơ và trẻnhỏ cũng không chờ đợi ngày tết lớn như xưa.

Trên các con phố của Hà Nội, chúng ta vẫn thấy không khí mua bán  nhộn nhịp, nhưng chuyện mua bángiờ đã trở thành buôn bán. Đến giáp rằm hoặc chính rằm, người dân  mớiđi mua sắm và chuẩn bị sơ sài cho ngày tết của trẻ. Còn trẻ em, chúng“chờ đợi” được mua những món quà đắt tiền, đồ chơi điện tử  hiện đại và“khác người”…

BéTrung (4 tuổi, ở Tây Hồ) hồn nhiên: “ Cháu thích đồ chơi siêu nhân.Cháu muốn có 1 sức mạnh như siêu nhân!”. Tết Trung thu này, bố mẹ củaTrung cũng không quên thưởng cho em 1 bộ đồ chơi siêu nhân theo đúng ýthích của em.

Nhữngngày này, khu phố cổ rực rỡ, đường xá chật cứng người. Đồ chơi TrungQuốc tràn ngập: đồ chơi điện tử, trang phục  ác quỷ, mặt nạ kinh dị,hình hài siêu nhân, súng, gươm, ô tô  siêu tốc… là những thứ đồ chơiđược bày bán nhiều nhất.

EmLong (hơn 3 tuổi, ở Long Biên) được bố mẹ đưa đi chơi Trung thu. Đếnphố hàng Mã, Long chỉ thiết tha với bộ đồ chơi siêu nhân. Khi chưa đượcbố mẹ mua siêu nhân cho, Long buồn thiu. Vì muốn con đi chơi Trung thuvui vẻ nên bố mẹ chiều lòng mua cho Long bộ siêu nhân. Có bộ siêu nhânrồi Long mới hớn hở.

 Chúng tôi đikhắp khu phố tìm ông Phỗng nhưng… không có, ông Tiến sỹ  giấy thì như“hàng độc” nên phải thật tinh mắt mới nhìn thấy (có giá bán 90.000đồng/ông, xưa rất rẻ!). Phố hàng Đường giờ là những shop quần áo, trangsức, đồ trang trí. Còn phố hàng Buồm tràn ngập bánh Trung thu Kinh Đô,Đồng Khánh, Hữu Nghị…

Trongmỗi gia đình  hiện đại không còn những mâm cỗ trong đêm rằm, nếu có thìcũng không đầy đủ hương vị của tết Trung thu. Trẻ nhỏ thì “ngại” rađường, chúng được người lớn đưa đi chơi công viên, đi xem phim  trongrạp… Tết Trung thu hiện đại, có rất ít trẻ con chạy theo xem múa lân,múa sư tử khắp phố phường.

Nóivề Trung thu truyền thống  và Trung thu hiện đại, nhà văn Băng Sơn tâmsự: “Cuộc sống hiện đại ở thế kỷ  21, chúng ta hội nhập, tiếp thu tinhhoa của văn hoá thế giới  để phát triển con người  và xã hội. Thế nhưng…chúng ta lại tiếp thu quá nhiều. Những thói quen và lối sống mới ảnhhưởng rất nhiều từ văn hoá phương Tây nên dần dần chúng ta đã mất đinhiều nét văn hoá truyền thống  quý báu của dân tộc. Tết Trung thu xưavà nay, thay đổi quá nhiều! Tôi thấy “tiếc”, thấy “xót xa” về điều đó!”.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Tết Trung thu xưa và nay này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Tết Trung thu xưa và nay bạn tại đây.