VAlà tên tắt từ tiếng Pháp Végétations Adénoides; y khoa Việt Nam  gọi làsùi vòm họng. Nó là mô tân bào gồm nhiều tế bào bạch cầu, nằm ở nócvòm, sau cửa mũi sau. Khi hít thở, không khí vào mũi, qua VA rồi mớitới phổi. Bình thường, VA có kích thước  rất nhỏ, dày khoảng 4-5 mm,không cản trở đường thở. Nó tuy rất mỏng nhưng xếp theo hình lá nêndiện tiếp xúc với bên ngoài rất rộng.

VAcó từ lúc trẻ mới sinh nhưng rất nhỏ. Từ 6 tháng tuổi, nó phát triểndần theo nhiệm vụ miễn dịch. Đến 9-10 tuổi, VA teo dần và chỉ còn vết ởtuổi dậy thì.

Nhiệmvụ của VA là miễn dịch, tức nhận diện vi khuẩn để tạo ra kháng thể,tiêu diệt vi khuẩn khi chúng tái xâm nhập. VA hợp với một số mô tân bàokhác có cùng nhiệm vụ miễn dịch để thành lập vòng Waldeyer (gồm VA,amiđan vòi, amiđan hầu, amiđan lưỡi). Vòng này bao chung quanh đườngthở và đường ăn. Tất cả các vi khuẩn vào từ mũi (đường thở) và từ miệng(đường ăn) đều phải xuyên qua vòng này.

Khikhông khí chứa vi khuẩn vào mũi, đi ngang qua VA, vi khuẩn sẽ bám vàoVA dễ dàng nhờ diện tiếp xúc rộng. Các tế bào bạch cầu chực chờ sẵn,“bắt” vi khuẩn và lôi chúng vào sâu, nơi có nhiều hạch để nhận diện vikhuẩn và tạo ra kháng thể chống lại vi khuẩn. Kháng thể này được nhânrộng và tỏa đi khắp nơi, đặc biệt nhiều nhất là ở vùng mũi họng. Khi cóvi khuẩn xâm nhập, các kháng thể này sẽ tự động vô hiệu hóa chúng vàtiêu diệt ngay, trước khi chúng kịp sinh sôi và gây tác hại.

Dothường xuyên tiếp xúc với vi khuẩn nên VA dễ bị viêm, nhưng là viêm rấtnhẹ, không ảnh hưởng đến sức khỏe  cơ thể. Tuy nhiên, khi sức đề khángcủa cơ thể suy yếu, vi khuẩn tràn ngập quá nhiều sẽ xâm nhập toàn bộVA. Lúc này, nếu bạch cầu không đủ sức “bắt” tất cả các vi khuẩn, chúngsẽ bám và cư trú tại VA, sinh sôi nảy nở và gây viêm bệnh lý. Trẻ sẽ bịsốt, có thể lên tới 38-39 độ C. Trẻ thiếu sức đề kháng còn có thể bịrối loạn tiêu hóa (nôn trớ, tiêu chảy, đau bụng…) và động kinh.

Nếuviêm kéo dài, thể tích VA sẽ tăng lên và ngăn cản không khí ra vào,khiến trẻ bị nghẹt mũi. Lượng nước có ở mũi không được bốc hơi, đọnglại ngày càng nhiều và chảy ra phía trước, gây chảy mũi trong. Nếu tìnhtrạng nghẹt mũi kéo dài, vi khuẩn cộng sinh trong mũi sẽ trở thành vikhuẩn gây bệnh. Nước mũi trong trở thành nước mũi đục và chảy ra rấtnhiều, sau đó trở thành màu xanh.

Sátbên VA có một lỗ thông vào tai giữa. Lỗ này được mở ra mỗi khi ta nuốt,ngáp, thổi phùng má, nhờ vậy mà tạo cân bằng áp lực không khí ở taigiữa và bên ngoài, giúp chúng ta nghe tốt. VA viêm quá phát có thể bíttắc lỗ vòi này. Áp lực không khí ở tai giữa bị giảm, tai giữa xuất tiếtdịch và trẻ nghe kém. Bệnh này gọi là viêm tai giữa thanh dịch.

NếuVA to, không khí vào ít, không cung cấp đủ ôxy cho cơ thể, trẻ sẽ trởnên lờ đờ, việc học tập bị ảnh hưởng rất nhiều. Vì thiếu ôxy nên trẻngủ không yên giấc, hay giật mình và mệt mỏi sau khi ngủ.

ViêmVA có thể gây các biến chứng như viêm mũi (chảy mũi đục, nghẹt mũi,nhức mũi), viêm xoang (chảy mũi như mủ, nhức vùng má), viêm tai giữathanh dịch (nghe kém, màng nhĩ không thủng), viêm tai giữa cấp (sốt,nhức tai, nghe kém, sau đó chảy mủ tai, thủng nhĩ), viêm amiđan (2amiđan to, nuốt khó, nuốt vướng, thỉnh thoảng lên cơn bộc phát cấp),viêm thanh quản (khó thở, ho, khàn tiếng, dễ dẫn đến tử vong).

Trẻbị VA quá phát lâu ngày nếu không điều trị, mũi sẽ ít được sử dụng.Trong nhiều năm, chóp mũi trở nên nhỏ hơn, xương hàm trên phát triểnkém, răng hàm trên mọc lởm chởm. Cằm có vẻ nhô ra và to hơn. Trẻ lúcnào cũng há miệng để thở vì mũi bị nghẹt.

Tuynhiên, hiện nay các bác sĩ rất hạn chế chỉ định nạo VA vì bộ phận nàycó nhiệm vụ miễn dịch rất quan trọng. Chỉ nạo VA trong các trường hợpsau: VA quá to, gây khó thở và viêm mũi hoặc gây nghe kém, viêm taigiữa cấp. Bác sĩ cũng chỉ định nạo nếu viêm VA có một trong các biếnchứng như viêm amiđan, viêm thanh quản cấp, rối loạn tiêu hóa, khôngtăng trọng.

NạoVA là thủ thuật đơn giản, có thể tiến hành nhanh gọn trong vài phút, ítgây biến chứng, hậu phẫu nhanh. Có thể gây tê hoặc gây mê.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Khi nào cần nạo VA? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Khi nào cần nạo VA? bạn tại đây.