“Công chúng đã biết nhiều  điều về carbon và vai tròcủa nó đối với hiệu ứng nhà kính. Tuy nhiên, chúng ta biết ít  hơn vềnitơ và những tác động của nó đối với môi trường, trong đó có thay đổikhí hậu”, James Galloway, một chuyên gia  hóa học tại Đại học  Virginia(Mỹ), nhận định.

Nitơ (N) nguyên chất là chất khí không màu, khôngmùi, không vị và chiếm tỷ lệ lớn nhất trong khí quyển Trái Đất. Mỗi hơithở của chúng ta chứa khoảng 80% nguyên tố này.

Tuy nhiên, phân tử nitơ (N2) khá trơ nên chỉ cókhoảng 1% tham gia phản ứng hóa học. Người ta gọi đó là “nitơ hoạttính”. Nó kết hợp với các nguyên tố khác, như oxy và hydro, để tạothành hàng vạn hợp chất hóa học vừa có lợi vừa có hại. Nhiều hợp chấtđược sử dụng trong công nghiệp  và nông nghiệp. Chúng giúp con người  bảoquản thực phẩm, rượu; tăng hiệu suất  khai thác dầu thô; sản xuất nhựa,thuốc nổ, thép không rỉ, nhiên liệu  lỏng cho tên lửa; chế tạo linh kiệnđiện tử. N tạo ra ADN, gene và protein. Chúng được sử dụng nhiều nhấttrong sản xuất phân bón hóa học.

“Chúng tôi ước tính phân bón chứa N đang nuôi sống khoảng 48% dân số  toàn cầu”, Galloway phát biểu.

Nhưng “N hoạt tính” cũng gây nên nhiều tác động tiêucực. Những hợp chất của nó tạo nên sương khói, gây ung thư và nhiềubệnh ở đường hô hấp. N làm bẩn sông, hồ, vịnh và biển. Nó tạo ra các“vùng chết” trên đại dương, gặm mòn đường xá và cầu, làm suy yếu tầngozone và cho tình trạng ấm lên toàn cầu  trở nên xấu đi.

Các nhà khoa học  gọi nhu cầu cân bằng mặt tốt và xấu của nitơ hoạt tính là “nghịch lý nitơ”.

“Nghịch lý ở chỗ N rất cần thiết đối với sự tồn tạicủa con người, nhưng nó cũng gây nên những tác động có hại đối với conngười và hệ sinh thái. Thách thức lớn nhất của chúng ta là phát huynhững tác động có ích của N, đồng thời giảm thiểu những mặt tiêu cựccủa nó”, Galloway giải thích.

Một số khu vực  trên thế giới,như châu Phi  đang phải hứng chịu vô số hậu quả vì có quá ít N, dẫn đếntình trạng mùa màng thất bát và sa mạc hóa. Trong khi đó, bầu không khícủa các nước phát triển  lại chứa quá nhiều nguyên tố này.

Trong khi đó, lượng N hoạt tính đang tăng lên ở mức đáng báo động.

“Hoạt động của con người  khiến tốc độ hình thành Nhoạt tính tăng gấp đôi so với trước kia. Thay đổi này mới xảy ra gầnđây nhưng diễn ra rất nhanh. Sự tăng tốc trong vòng tuần hoàn của N làmột trong những hiểm họa đáng sợ nhất và cấp bách nhất đối với tìnhtrạng thay đổi khí hậu toàn cầu”, Alan Townsend, giám đốc  trung tâmNitơ Bắc Mỹ của Đại học  Colorado (Mỹ), phát biểu.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Nghịch lý mang tên nitơ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Nghịch lý mang tên nitơ bạn tại đây.