Xe tăng Nga  đi qua tấm biển "Chào mừng" ở Nam Ossetia  (ảnh: Reuters).

Sau khi Tổng thống  Gruzia M.Saakashvili lên nắm quyền năm 2003, Mỹ đã đẩy mạnh quan hệ với Tbilisi, tìm cách thiết lập ảnh hưởng ở khu vực  sát sườn Nga  và hợp tác đầu tư  xây dựng  tuyến đường ống dẫn dầu từ Azerbaijan qua Gruzia đến Thổ Nhĩ Kỳ, hỗ trợ quân sự  cho Gruzia, hậu thuẫn cho Gruzia trong vấn đề gia nhập NATO.

Quân đội Mỹ đã hủy cuộc tập trận hải quân thứ hai  với Nga  trong tháng này, đồng thời tuyên bố sẽ xem xét lại toàn bộ các hoạt động  quân sự  với Nga. Tổng thống  Mỹ Bush  tuyên bố coi quyết định  của Nga  là "hành động thiếu trách nhiệm" có thể làm gia tăng căng thẳng trong cuộc xung đột Nga-Gruzia.

 Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ R. Gates cảnh báo mối quan hệ  giữa Mỹ và Nga  có thể "bị tác động bất lợi" trong những năm sắp tới nếu Moscow  "không dừng bước" trong cuộc xung đột ở Gruzia.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Nga  Lavrov tuyên bố Mỹ phải chọn ủng hộ  giới lãnh đạo Gruzia hay duy trì mối quan hệ  đối tác với Nga  trong các vấn đề quốc tế.

Cuộc xung đột Nga  - Gruzia khiến mối quan hệ  giữa Nga  và Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) cũng như với một số nước châu Âu  trở nên căng thẳng và hiện xuống mức thấp nhất trong nhiều năm qua.

NATO cáo buộc Nga  vi phạm  các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc khi công nhận độc lập  cho Nam Ossetia  và Abkhazia. Dự kiến NATO  sẽ xem xét quan hệ với Nga  trong cuộc họp bộ trưởng Quốc phòng tại Luân Ðôn (Anh) vào ngày 18-9.

Trong tuyên bố của mình, Liên hiệp châu Âu  (EU) coi quyết định  của Nga  là "trái với các nguyên tắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Gruzia", đồng thời tuyên bố sẽ xem xét những hậu quả do quyết định  này của Nga  gây ra tại cuộc họp thượng đỉnh bất thường vào ngày 1-9.

Tuy nhiên, thông báo  của EU không nhắc đến những hành động  đáp trả. Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu  (OSCE) khẳng định Nga  vi phạm  các nguyên tắc của tổ chức này, đồng thời kêu gọi Nga  rút quân ngay lập tức khỏi Gruzia.

Thủ tướng Ðức A. Merkel chỉ trích quyết định  của Nga  là hành động  "không thể chấp nhận được", nhưng kêu gọi EU duy trì các kênh thông tin  mở với Moscow  nhằm tìm kiếm  một lập trường chung về cuộc xung đột ở Gruzia.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Ðức Steinmeier cho rằng, tất cả các bên trong cuộc xung đột này đang "chơi với lửa", đồng thời cảnh báo phương Tây không nên phản ứng "dại dột" trước quyết định  của Nga  nhằm tránh làm leo thang căng thẳng  ở khu vực  Kavkaz. Italia  cũng "tỏ ý tiếc" về quyết định  của Nga, cho rằng hành động  này có thể gây hậu quả nghiêm trọng đến sự ổn định của khu vực  Kavkaz cũng như trên thế giới, đồng thời kêu gọi Nga  tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Gruzia.

Ngày 13-8, Tổng thống  Ukraine  V. Yushchenko ký sắc lệnh về việc rút khỏi hiệp định song  phương với Nga  về cùng sử dụng các phương tiện thuộc hệ thống  cảnh báo những vụ tiến công bằng tên lửa và kiểm soát không gian vũ trụ mà Nga  và Ukraine  ký tại Moscow  năm 1992.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki  Moon  tỏ ý lo ngại việc Nga  công nhận Nam Ossetia  và Abkhazia  sẽ gây thêm bất ổn ở khu vực  Kavkaz, khiến những nỗ lực tìm ra giải pháp chung cho cuộc khủng hoảng tại Gruzia trong khuôn khổ Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc trở nên phức tạp hơn. Người phát ngôn của Tổng Thư ký  Liên hợp quốc nêu rõ, Liên hợp quốc không có thẩm quyền công nhận hay không nền độc lập  của một quốc gia, mà đó là vấn đề của từng quốc gia  cụ thể.

Trong khi đó, Nhật Bản, nước hiện là Chủ tịch  Nhóm các nước công nghiệp  phát triển (G-8) ra tuyên bố "lấy làm tiếc" về quyết định  của Nga, đồng thời khẳng định Tokyo  ủng hộ  giải pháp hòa bình  cho vấn đề này trên nguyên tắc tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ của Gruzia.

Ðề cập vấn đề này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao  Trung Quốc  Tần Cương nêu rõ, Trung Quốc  hy vọng mâu thuẫn chung quanh vấn đề Nam Ossetia  và Abkhazia  sẽ được giải quyết thông qua đối thoại. Các nước thành viên  Tổ chức Hợp tác Thượng Hải  (SCO) quan ngại sâu sắc về tình hình căng thẳng tại khu vực  Nam Ossetia  thuộc Gruzia và ủng hộ  vai trò tích cực của Nga  trong củng cố hòa bình  ở khu vực  này. Serbia, một đồng minh  lâu năm của Nga, tuyên bố Belgrade tôn trọng luật pháp quốc tế  và ủng hộ  việc bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia  được quốc tế  công nhận.

Tuyên bố nêu rõ Serbia  đã nhiều lần cảnh báo việc tỉnh Kosovo trực thuộc đơn phương tuyên bố độc lập  và được phương Tây công nhận, có thể tạo ra tiền lệ nguy hiểm và làm bất ổn tình hình các khu vực  khác trên thế giới.

Các nước khác như Ba Lan, Canada, Anh, Czech, Tây Ban Nha, Lithuani, Thụy Ðiển... đều bày tỏ quan ngại về quyết định  của Nga  và ủng hộ  sự toàn vẹn lãnh thổ của Gruzia.

Giữa lúc xung đột tại Nam Ossetia  chưa được giải quyết ổn thỏa thì Mỹ và Ba Lan  đã ký thỏa thuận về việc triển khai mười tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống  phòng thủ tên lửa quốc gia  của Mỹ (NMD) tại thành phố  Slupsk, nằm sát biển Baltic, cách biên giới cực Tây của Nga  khoảng 180 km.

Hành động này làm cho mối quan hệ  giữa Washington  và Moscow, vốn đã căng thẳng, càng như bị đổ thêm dầu vào lửa. Nga  phản đối gay gắt kế hoạch  trên, vì cho rằng hệ thống  NMD ở Ðông Âu đe dọa an ninh của Nga, phá vỡ thế cân bằng lực lượng ở châu Âu  sau thời kỳ chiến tranh  lạnh. Nga  cảnh báo nguy cơ nổ ra một cuộc chạy đua vũ trang mới, có thể dẫn đến một cuộc chiến  tranh lạnh và khẳng định, nếu điều đó xảy ra, lỗi hoàn toàn là do phía Mỹ vì Washington  đã cố tình "thay đổi thế cân bằng chiến lược".

Ngày 28-8, Nga  đã phóng thử thành công  một tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Topol có khả năng "xuyên thủng" bất cứ hệ thống  phòng thủ tên lửa nào dưới mặt đất. Tên lửa RS -12 M Topol (NATO gọi là SS-25 Sickle) có tầm bắn tới 10.000 km và có thể mang một đầu đạn hạt nhân  có sức công phá 550 ki-lô-tôn. Ðây được coi là hành động  đáp trả của Nga  trước việc Mỹ và Ba Lan  chính thức ký thỏa thuận xây dựng  một phần NMD của Mỹ trên lãnh thổ Ba Lan.

Diễn biến xung đột 

* Ngày 7-8-2008, các đơn vị quân đội  Gruzia, được hàng trăm xe tăng và đại bác hạng nặng yểm trợ, mở chiến dịch  quân sự  quy mô lớn tiến công lực lượng gìn giữ hòa bình  của Nga  ở Nam Ossetia, nhằm đánh chiếm và giành quyền kiểm soát vùng đất này. Tổng thống  Gruzia M.Saakashvili tuyên bố tổng động viên  và đưa đất nước  Gruzia vào tình trạng chiến tranh. Nước Nga  đã nhanh chóng đáp trả.

* Ngày 8-8, 150 xe tăng hạng nặng của Nga  với lớp giáp chống đạn có thể vô hiệu hóa các vũ khí  chống tăng hiện đại nhất của Mỹ và phương Tây đã tiến vào vùng chiến sự. Sau hai ngày, các đơn vị lục quân của Nga, gần như đã tái chiếm các vùng lãnh thổ  của Nam Ossetia  bị quân Gruzia chiếm đóng trước đó. Ðồng thời, máy bay của Nga  mở các đợt tiến công sâu vào các căn cứ quân sự  trên lãnh thổ Gruzia. Giao tranh dữ dội giữa hai bên làm gần 2.000 dân thường chết và hơn 34.000 người khác phải rời bỏ nhà cửa  đi lánh nạn, cơ sở hạ tầng tại thủ phủ Tskhinvali Nam Ossetia  bị phá hủy nghiêm trọng.

Bộ Ngoại giao Nga  tuyên bố, các lực lượng tăng cường của Nga  phải có mặt tại Nam Ossetia  để ngăn chặn thảm họa nhân đạo mà phía Gruzia gây ra đối với các công dân Nga  tại khu vực  tự trị này.

* Trong cuộc điện đàm với Tổng thống  Mỹ G. Bush  ngày 9-8, Tổng thống  Nga. D.Medvedev nêu rõ giải pháp duy nhất cho cuộc xung đột là các lực lượng quân sự  của Gruzia phải rút khỏi Nam Ossetia, và Gruzia cùng với Nam Ossetia  phải ký kết một hiệp định không sử dụng vũ lực. Về phía mình, Tổng thống  Mỹ G. Bush  kêu gọi các bên ngừng các cuộc ném bom và cam kết sẽ nỗ lực hành động  để đưa tình hình ở khu vực  này trở lại nhịp sống hòa bình.

* Ngày 10-8, Gruzia tuyên bố rút toàn bộ quân khỏi Nam Ossetia  và kêu gọi ngừng bắn. Ngày 11-8, lửa chiến tranh  tại Nam Ossetia  lan  sang Abkhazia, một vùng ly khai khác của Gruzia (đầu tháng 3-2008, sau khi tỉnh Kosovo thuộc Serbia  tự tuyên bố độc lập, cả Abkhazia  và Nam Ossetia  lên tiếng kêu gọi cộng đồng  quốc tế  công nhận nền độc lập  của mình).

Nga bổ sung thêm hàng nghìn quân và các loại xe bọc thép đến vùng đất này và lần đầu tiên cho bộ binh tiến vào lãnh thổ Gruzia, đẩy Tbilisi  một lúc phải đối mặt với hai mặt trận.

* Chiều 12-8, Tổng thống  Nga  tuyên bố ngừng chiến dịch  tiến công Gruzia sau hơn năm ngày giao tranh. Ông cho rằng, mục tiêu của Nga  đã đạt được và "kẻ xâm lược  đã bị trừng phạt đích đáng".

* Ngày 13-8, Nga  và Gruzia đồng ý với kế hoạch  hòa bình  sáu điểm do Pháp bảo trợ nhằm chấm dứt xung đột ở Nam Ossetia. Kế hoạch  hòa bình  sửa đổi bao gồm sáu nguyên tắc: Tất cả các bên từ bỏ vũ lực; ngừng hoàn toàn hành động  quân sự; cho phép tự do tiếp cận viện trợ nhân đạo; lực lượng vũ trang Gruzia rút về các căn cứ; binh lính Nga  trở về các vị trí trước khi xảy ra xung đột; tiến hành thảo luận  quốc tế  về quy chế tương lai của hai vùng lãnh thổ  đang đòi ly khai Nam Ossetia  và Abkhazia, cũng như về các biện pháp bảo đảm an ninh ở hai khu vực  này.

* Ngày 16-8, Tổng thống  Medvedev ký thỏa thuận ngừng bắn "văn bản về các nguyên tắc giải quyết xung đột", với Gruzia do Pháp làm trung gian nhằm chấm dứt xung đột (Tổng thống Gruzia Saakashvili đã ký văn bản  trên ngày 15-8). Theo kế hoạch  ngừng bắn, các lực lượng Nga  sẽ trở lại các vị trí trước khi xảy ra chiến sự ở Nam Ossetia, đồng thời được tuần tra ở mức độ hạn chế tại Gruzia.

* Ngày 26-8, Tổng thống  Nga  Medvedev đã ký sắc lệnh công nhận nền độc lập  của Nam Ossetia  và Abkhazia.

* Ngày 27-8, các tàu chiến của Nga  đã tới vùng lãnh hải thuộc Abkhazia  để hỗ trợ hòa bình  và ổn định tại vùng lãnh thổ  này. Việc Nga  đưa tàu chiến tới Abkhazia  cũng được xem là nhằm đáp trả việc Mỹ và các nước NATO  đang triển khai rất nhiều tàu chiến tại khu vực  Biển Ðen dưới chiêu bài viện trợ nhân đạo cho Gruzia.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Xung đột quân sự ở Kavkaz: Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Nga? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Xung đột quân sự ở Kavkaz: Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Nga? bạn tại đây.