Bệnh nhân ung thư & sự thay đổi khẩu vị - Bản có dấu.
Benh nhan ung thu & su thay doi khau vi - Bản không dấu.

Người bệnh cũng có thể cócảm nhận vị thuốc hay vị kim loại trong miệng mình. Đó là kết quả củaquá trình điều trị bệnh ung thư, bệnh nhân có tình trạng nhiễm trùngtại miệng, tưa miệng, khô miệng hoặc do chính bệnh ung thư tạo ra sựthay đổi vị giác đó. Sự thay đổi khẩu vị ở bệnh nhân ung thư gây ảnhhưởng đến tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân, vì bệnh nhân không ănđược một số loại thức ăn, ăn không ngon miệng, biếng ăn, dẫn đến sụtcân.

Conngười có khả năng nếm được các vị đắng, mặn, chua, ngọt nhờ bộ phận vịgiác nằm trên lưỡi, ở phần sau của vòm miệng và phần sau của họng. Bộphận vị giác gồm các tế bào vị giác, tế bào vị giác có lớp vi mao(microvilli) tiếp xúc với các tiểu thể thức ăn ở miệng, khi tế bào vịgiác bị tổn thương trong quá trình điều trị ung thư thì bệnh nhân códấu hiệu thay đổi khẩu vị với thức ăn.

 

   Nguyên nhân

Trướctiên sự thay đổi khẩu vị ở bệnh nhân có thể do chính bệnh ung thư gâyra. Khối u khi xâm lấn vùng miệng có thể làm thay đổi vị giác. Khoảng88 đến 93% bệnh nhân ung thư vùng đầu, cổ có triệu chứng thay đổi khẩuvị. Ung thư có thể làm cho bệnh nhân rơi vào tình trạng thiếu một sốchất dinh dưỡng như đồng, ni-ken, vitamin A, kẽm, tình trạng thiếu vichất có thể dẫn đến sự thay đổi khẩu vị. Ngoài ra, các hóa chất trongmáu do khối u tạo ra cũng ảnh hưởng làm thay đổi khẩu vị ở bệnh nhân.

Sựthay đổi khẩu vị cũng có thể xảy ra ở bệnh nhân đang điều trị xạ trị ởvùng đầu, cổ. Các tế bào vị giác rất nhạy cảm với tia xạ và sự thay đổivị giác xuất hiện trong vòng 2 tuần đầu sau khi điều trị. Ngoài ra, xạtrị cũng làm giảm tiết nước bọt góp phần ảnh hưởng đến thay đổi vịgiác. Tình trạng giảm tiết nước bọt có thể làm thay đổi khẩu vị đối vớithức ăn có vị mặn và đắng.

Bệnhnhân đang hóa trị cũng có thể bị thay đổi khẩu vị. Thuốc hóa trị làmtổn thương các tế bào vị giác. Sự thay đổi vị giác khác nhau theo từngbệnh nhân, các triệu chứng thường được than phiền là có vị thuốc trongmiệng, tăng vị đắng đối với các thức ăn như thịt bò, thịt heo, cà phê,sô cô la hoặc giảm vị ngọt. Khoảng 36 đến 71% bệnh nhân hóa trị bị thayđổi khẩu vị. Kháng sinh, thuốc giảm đau, và một số loại thuốc khác cóthể ảnh hưởng đến vị giác như: carboplatin, cisplatin, cyclophosphamid,dacarbazin, doxorubicin, 5-fluorouracil (5-FU), levamisole,methotrexat, nitrogen mustard, vincristin...

 

PhảI Làm gì?

Trườnghợp bệnh nhân cảm nhận có vị thuốc hay vị kim loại trong miệng đó là dotình trạng cơ thể thiếu lượng kẽm hoặc do thừa lượng calci hay lactat.Một số nghiên cứu  cho thấy khi bổ sung kẽm vào lúc xuất hiện dấu hiệuđầu tiên của sự thay đổi vị giác có thể cải thiện phần nào chứng thayđổi khẩu vị do tia xạ.

Sựthay đổi khẩu vị ở bệnh ung thư là tình trạng tạm thời, phải mất mộtvài tháng để khẩu vị trở về bình thường. Tuy nhiên, đối với những phẫuthuật ở vòm họng cứng, lưỡi, họng hay xạ trị liều cao thì sẽ gây tổnthương vị giác vĩnh viễn.

Chứngthay đổi khẩu vị ở bệnh nhân ung thư không thể chữa trị được, thếnhưng, có thể tư vấn cho bệnh nhân một số cách để khắc phục  chuyện ănuống do bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi vị giác. Nên ăn thức ăn mát haynguội hơn là thức ăn nóng. Thức ăn dễ được chấp nhận hơn về khẩu vị chobệnh nhân nếu cho thêm các mùi vị chua như chanh, giấm vào món ăn,ngoại trừ khi bệnh nhân có tổn thương ở miệng, lưỡi thì không thể. Chothêm đường vào món ăn để giảm vị mặn, chua hay đắng của miệng. Nên dùngthêm các loại gia vị như các loại xốt, ớt bột, tỏi, bạc hà, củ hành...trong chế biến thức ăn cho người bệnh.

Ngườibệnh nên ăn trái cây ướp lạnh, đặc biệt rau tươi tốt hơn là dùng thứcăn đóng hộp hay đông lạnh. Bệnh nhân nên lưu ý vệ sinh răng miệng trướckhi ăn, đánh răng súc miệng bằng nước muối nhạt hoặc dung dịch sáttrùng miệng; dùng nước trà hay nước gừng trước khi ăn có thể cải thiệnđược phần nào vị giác; bệnh nhân nên vệ sinh răng miệng cẩn thận đểphòng ngừa tổn thương ở miệng do các mô tổn thương bị yếu đi. Sau khiăn có thể dùng kẹo gum, bạc hà, hoặc chanh để làm sạch mùi hôi củamiệng. Ngoài ra, sự thay đổi khẩu vị do thiếu kẽm có thể được điều trịbằng cách bổ sung kẽm vào khẩu phần hoặc các viên bổ sung kẽm. Một sốthực phẩm giàu kẽm như sò, ốc, cua, thịt bò, thịt heo, trứng, các loạihạt như mè, đậu phộng, ngũ cốc còn vỏ... nên được đưa vào khẩu phần ăncủa người bệnh.

Cảithiện khẩu vị cho người bệnh ung thư là yếu tố quan trọng  góp phần hỗtrợ điều trị bệnh, cải thiện và nâng cao chất lượng  sống cho bệnh nhân.Do đó, yếu tố dinh dưỡng không thể thiếu trong phác đồ điều trị loạibệnh này. Hiện nay, tại Trung tâm  khoa học  thực phẩm  và dinh dưỡng ứngdụng ANFOS, các bác sĩ đã tư vấn giúp bệnh nhân và thân nhân xây dựngthực đơn và cách chế biến thức ăn phù hợp trong việc nuôi dưỡng ngườibệnh, góp phần nâng thể trạng bệnh nhân trong quá trình điều trị.

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Bệnh nhân ung thư & sự thay đổi khẩu vị!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bệnh nhân ung thư & sự thay đổi khẩu vị này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bệnh nhân ung thư & sự thay đổi khẩu vị bạn tại đây.