Lốisống tĩnh tại và nhiều áp lực tâm lý của thời đại công nghiệp  đã làmgia tăng nhanh tỷ lệ các loại bệnh liên quan đến hội chứng chuyển hóanhư béo phì, xơ vữa động mạch, áp huyết cao, tiểu đường. Trong những nỗlực để ngăn chặn tình trạng này, đi bộ là một biện pháp đơn giản, khôngtốn kém đã được nhiều nhà khoa học  quan tâm. Trong một loạt bài viết vềnhững ích lợi của đi bộ, bà Wendy Bumgardner, một nhà khoa học  người Mỹchuyên nghiên cứu  về lĩnh vực này, đã dùng một tiêu đề khá ấn tượng:“Đi bộ hay là chết, hình thức vận động ở tuổi trung niên để ngăn chặnnguy cơ tử vong”.  Bà Bumgardner cho rằng đi bộvới bước đi từ trung bình đến nhanh, từ 30 đến 60 phút mỗi ngày, đủ đốtcháy mỡ và gia tăng mức độ chuyển hóa, sẽ làm giảm đáng kể nguy cơ bệnhtim mạch, ung thư vú, ung thư ruột già, tiểu đường và đột quỵ.

Đi bộ giúp tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ tử vong do ung thư

Mọihình thức vận động đều có khả năng làm gia tăng sự lưu thông khí huyết.Theo Đông y, “thống tắc bất thông, thông tắc bất thống”, đau nhức là dokhí huyết ứ trệ, một khi khí huyết thông suốt, đau nhức sẽ không tồntại. Đi bộ cải thiện tuần hoàn huyết, gia tăng sự trao đổi chất, làmtăng mật độ xương nên có tác dụng rất tốt trong việc phòng chống cácchứng loãng xương và viêm khớp ở tuổi già. Qua vận động, khí huyết đượclưu chuyển ra phần vệ khí, biểu hiện thấy đổ mồ hôi, người nóng lên,tăng cường sức chống bệnh từ môi trường  bên ngoài. Một nghiên cứu  củaTrung tâm nghiên cứu  ung thư Fred Hutchinson ở Seattle (Mỹ), được côngbố trên tạp chí  The American  Journal  of Medicine số tháng11/2006 đã cho biết, đi bộ đều đặn có thể làm tăng đáng kể sức đềkháng, ngăn chặn cảm cúm và nhiều trường hợp nhiễm trùng khác. Kết quảtrên dựa vào một nghiên cứu  trên 115 người phụ nữ  đã mãn kinh, có cuộcsống tĩnh tại, cân nặng trên trung bình hoặc béo phì. Những người nàyđược chia làm 2 nhóm. Nhóm đầu được chỉ định đi bộ nhanh 45 phút mỗingày, 5 lần mỗi tuần. Nhóm còn lại chỉ tập căng cơ 45 phút, mỗi tuầnmột lần. Kết quả cho thấy những người thuộc nhóm sau dễ bị cảm cúm, dịứng hoặc một số trường hợp nhiễm trùng khác cao gấp 3 lần so với nhómđầu.

Mộtbáo cáo được trình bày tại cuộc hội thảo thường niên lần thứ 95 của Hộinghiên cứu ung thư Hoa Kỳ  ngày 29/3/2004 cũng cho thấy thực hành đi bộcó thể làm giảm đáng kể nguy cơ ung thư vú, ung thư ruột già và ung thưtử cung. Nghiên cứu  được công bố tại hội nghị đã cho thấy tỷ lệ sốngcòn của những người bị ung thư này đã tăng đến 54% nếu đi bộ từ 30 đến60 phút mỗi ngày. Những nhà khoa học  cho rằng đi bộ đã làm gia tăng cácloại tế bào bạch cầu và những loại kháng thể chống lại sự xâm nhập hoặcphát triển của các loại vi trùng, vi khuẩn gây bệnh.

Xạtrị, hóa trị trong điều trị ung thư thường dẫn đến rối loạn tiêu hóa,kém ăn, suy giảm hệ miễn dịch. Trong những trường hợp này, ngoài việcbổ sung những chất dinh dưỡng, việc đi bộ đều đặn, uống nước cháo gạolứt rang xen kẽ với uống nước ép trái cây là những liệu pháp bổ sungrất hữu ích. Vận động và uống nước cháo gạo lứt rang đều có thể giúpkiện tỳ. Nước ép rau quả tăng cường những chất chống oxy hóa cần thiếtđể trung hòa bớt những gốc tự do sinh ra từ độc chất và giúp nâng caosức miễn dịch.

Đi bộ giúp giảm các hội chứng chuyển hóa, giảm nguy cơ tử vong do bệnh tiểu đường, tim mạch

Nhiềunghiên cứu khoa học  đều cho thấy các hình thức vận động nhẹ, bao gồm đibộ, nếu được thực hành đều đặn có khả năng tăng cường chuyển hóa, làmgiảm lượng cholesterol xấu (LDL), tăng lượng cholesterol tốt (HDL), hạthấp triglycerid, qua đó có thể cải thiện độ mỡ trong máu và tăng cườngsự dẻo dai của thành mạch để điều hòa huyết áp. Ngoài ra, đi bộ còntăng cường sự lưu thông khí huyết, giúp cơ bắp săn chắc, kích thíchtiêu hóa giúp ăn ngon, ngủ sâu. Thông qua việc kiểm soát béo phì và làmtăng độ nhạy của tế bào đối với insulin, đi bộ là giải pháp hữu hiệunhất để phòng ngừa cũng như điều trị bệnh tiểu đường type 2. Về mặt nộitiết, đi bộ đều đặn không những làm giảm nội tiết tố stress mà còn giúptăng tiết serotonin và dopamin, những chất dẫn truyền thần kinh có tácdụng làm cho tinh thần phấn chấn, lạc quan giúp chống trầm cảm. Do đó,đi bộ là một liệu pháp chữa trầm cảm có hiệu quả chẳng khác gì các loạithuốc uống. Như vậy, ngoài việc cải thiện mạch máu đi bộ còn giúp giảmnguy cơ bệnh tim thông qua cơ chế thần kinh, giảm stress và tăng cườngcác nội tiết tố tích cực.

Tínhcường cơ và dòng máu lưu thông tốt còn có vai trò quan trọng  trong cơchế gây cương. Do đó, tác dụng làm săn chắc cơ bắp, cải thiện chức năngcủa thành mạch máu và điều hòa hoạt động  nội tiết của đi bộ còn tácđộng tốt đến các chứng rối loạn sinh dục. Các nhà nghiên cứu  cho biếtđi bộ còn kích thích các tế bào thành mạch máu phóng thích nhiều chấtnitric oxid, một chất hóa học quan trọng  làm giãn nở mạch máu giúp máulưu thông tốt đến các thể hang trong hoạt động  dương cương. Do đó, phốihợp với chế độ ăn uống hợp lý, ít chất béo bão hòa, nhiều chất arginin,mỗi ngày đi bộ khoảng trên 3 km là một biện pháp chữa rối loạn dươngcương khá hiệu quả. Arginin là một hợp chất hữu cơ, một loại acid amin,là chất liệu cần thiết để được chuyển hóa thành nitric oxid. Arginin cónhiều trong thịt, trứng, các loại cá, đậu nành, đậu phộng, hạt mè, hạtbí rợ, hạt hướng dương.

Mộtnghiên cứu về tác động làm giảm nguy cơ tử vong nhờ hoạt động  đi bộ đãđược tiến hành qua sự phối hợp giữa Trường đại học  y Michigan và Tổchức VA Ann Arbor Health Care System. Đối tượng nghiên cứu  gồm 9.611người ở độ tuổi từ 51 đến 61 tuổi. Kết quả được công bố trên tạp chí  Medicine and Science in Sports and Exercise sốtháng 11/2004, cho thấy những người hay đi bộ có thể làm giảm 35% nguycơ tử vong do tim mạch trong khoảng 8 năm sắp đến. Đối với những ngườiđang có những yếu tố nguy cơ như áp huyết cao, tiểu đường hoặc hútthuốc thì tỷ lệ giảm bớt sẽ là 45% so với những người ít đi bộ. Có mộtthực tế là những người bệnh tim ít vận động dù là vận động nhẹ như đibộ, vì e ngại đi bộ nhiều sẽ làm gia tăng sự mệt mỏi cho tim. Ngược lạicác chuyên gia  tim mạch khuyên những người này càng cần phải đi bộ.  Tiếnsĩ Caroline Richardson, người chủ trì cuộc nghiên cứu  đã đặc biệt nhấnmạnh: “Đối với nguy cơ dẫn đến tử vong do tim mạch, mọi người đều đượchưởng lợi từ việc đi bộ. Tuy nhiên, lợi ích lớn nhất, sự giảm bớt lớnnhất là ở những người đang có nguy cơ cao”.

Ích lợi của đi bộ trên hoạt động  trí tuệ

Hai kết quả nghiên cứu  độc lập  nhau được đăng tải trên tạp chí  của Hội y học Mỹ (Journal of the American  Medical Association) đãcho thấy đi bộ có thể duy trì hoạt động  linh hoạt và sự nhạy bén của bộnão. Trong khi một số môn vận động như chèo thuyền, bơi lội, đi xe đạp,aerobic có cường độ vận động mạnh hoặc có thiên hướng thể thao, có thểkhông thích hợp với người già thì việc đi bộ thường tỏ ra an toàn,thuận tiện và dễ điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe  của người tập.

Mộtnghiên cứu trên 18.000 người, nguyên là nữ nhân viên  điều dưỡng tuổi từ70 trở lên đã cho thấy những người đi bộ nhiều, ít nhất 1 giờ rưỡi mỗituần, đều đạt được chỉ số cao hơn về khả năng suy nghĩ, sự chú tâm vàmức độ ghi nhớ các từ so với những người đi bộ ít hơn 40 phút mỗi tuần.Hơn nữa, đối với những trở ngại về mặt nhận thức, những phụ nữ  năngđộng cũng nhận thức tốt hơn 20% so với những người bình thường.

Tươngtự, một nghiên cứu  được thực hiện trên 2.000 người đàn ông  ở Hawai đãcho biết thường đi bộ có thể làm giảm đáng kể sự phát triển của cácchứng rối loạn trí nhớ, bao gồm cả bệnh Alzheimer. Những nhà khoa họcnày cho rằng, có thể việc cải thiện tuần hoàn máu đến tim và não dohoạt động đi bộ gây ra đã tác động tốt đến chức năng của não.

Mộtnghiên cứu khác tại Trường đại học  Illinois  tại Urbana-Champagn, Mỹđược công bố ngày 20/11/2006 cũng cho thấy tập thể dục nhẹ có thể đảongược (reverse) quá trình lão hóa của não. Nghiên cứu  được thực hiệnbởi hai tiến sĩ Arthur F.Kramer và Ed Mc. Auley. Đối tượng nghiên cứulà những người có cuộc sống  tĩnh tại tuổi từ 60 đến 79 tuổi. Nhữngngười này được tập hợp 3 lần mỗi tuần trong thời gian  6 tháng để thamgia tập thể dục. Họ được chia làm 2 nhóm. Nhóm tập các bài tập aerobicnhẹ gần giống như đi bộ và nhóm tập các bài tập căng cơ (toning andstretching exercises). Các nhà khoa học  đã quan sát, đối chiếu bộ nãocủa những người tham gia thí nghiệm trước và sau chương trình  tập thểdục qua hình ảnh  được chụp bằng cộng hưởng từ. Kết quả cho thấy có sựgia tăng khối lượng não đáng kể ở những người tập aerobic  so với nhữngngười chỉ tập căng cơ. Phần vỏ não trước, phần thường có sự thoái hóaliên quan đến tuổi già, là phần có sự thay đổi nhiều nhất từ những bàitập aerobic. Tiến sĩ Arthur F.Kramer cho biết: “Tập thể dục đúng cáchcó thể cải thiện chức năng của não. Thậm chí ngay cả các hoạt động  nhẹcũng rất có lợi cho não. Nó cải thiện lưu thông máu trong não và kíchthích hình thành những tế bào mới”. Ông còn nói thêm: “Bạn không cầnphải là một người chạy marathon; bơi lội, đi xe đạp, đi bộ đều là nhữngcách thức có thể mang lại lợi ích chống lão hóa não”.

Đi bộ và thiền hành

Đibộ đều đặn hàng ngày tự nó đã có tác dụng điều hòa nội tiết, ổn địnhtâm lý. Ngoài ra, mỗi người đều có thể tận dụng thời gian  đi bộ để hànhthiền thông qua việc quan sát hơi thở vào và ra trong lúc đi. Trong lúcthiền hành vẫn có thể đi chậm hoặc đi nhanh tùy theo điều kiện sức khỏehoặc chương trình  tập luyện. Điều quan trọng  là bước đi phải đồng bộvới hơi thở và luôn chú tâm để biết rõ từng bước chân ứng với hơi thởvào hoặc ra. Chẳng hạn khi bước đi khoan thai có thể nhẩm trong tâm hít(khi hít vào) và thở (khi thở ra), khi đi nhanh hơn có thể nhẩm hít,hít (ứng với 2 bước chân khi hít vào) và thở, thở (ứng với 2 bước chânkhi thở ra). Giống như nhiều phương pháp thiền khác, thiền hành có thểgiúp người tập phát triển chánh niệm, gia tăng năng lực  tập trung tưtưởng và kiểm soát cảm xúc, qua đó có thể nâng cao chỉ số thông minhcảm xúc (emotional quotient), một yếu tố quan trọng  góp phần cho sựthành công trong cuộc sống  nhiều áp lực của xã hội  hiện nay. 

Quansát hơi thở cũng đồng nghĩa với điều hòa hơi thở và tiết kiệm  nănglượng. Điều này giúp đi được khoảng cách dài hơn hoặc thời gian  lâuhơn. Hầu hết các vận động viên  đều biết rằng kiểm soát hơi thở sẽ giúphọ vận động hiệu quả hơn và dai sức hơn.

Nóichung, mọi hình thức vận động, kể cả đi bộ đều có tác dụng bảo vệ vàphát triển sức khỏe  về nhiều mặt. Một loại thuốc có thể được thay thếbằng một loại thuốc khác, nhưng không một loại thuốc nào có thể thaycho vận động.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Những nghiên cứu mới về đi bộ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Những nghiên cứu mới về đi bộ bạn tại đây.