Bảo vệ sự cân bằng các mặt khớp

Mặt khớp xương chày - xương đùi

Trục khớp gối không thẳng là nguyên nhân  khởi phátnhiều chuyện về sau. Trời sinh phụ nữ  có khung chậu hông rộng hơn namgiới, trục xương đùi quá nghiêng so với trục khớp gối làm giảm tính cânbằng cả hệ thống  khớp gối. Điều này khiến phụ nữ  dễ mắc một số tổnthương như dập bong sụn khớp, đứt dây chằng chéo trước…

Chúng ta có thể tự kiểm tra bằng cách đứng thẳng chụmsát hai gót chân. Nếu thẳng trục cả hai gót chân và gối đều chạm nhau.Nếu hai gối chạm mà hai gót chân cách xa là gối quẹo trong. Nếu gótchạm mà hai gối hở rộng là quẹo ngoài. Khi hai chân bị lệch trục, nhữngmôn không phải chạy nhảy như bơi lội, đạp xe sẽ thích hợp hơn.

Bình thường bàn chân có một mức độ xoay nhất định, nếuxoay trong hay xoay ngoài quá nhiều làm lệch trục khớp gối. Bác sĩchuyên khoa bàn chân sẽ quyết định  chọn miếng lót trong giày thích hợpđể khắc phục.

Giữ cân nặng lý tưởng có liên quan đến sức chịu lựccủa khớp gối. Chiếc xe thường xuyên chở quá tải trọng tất yếu mau xuốngcấp. Thừa cân đặc biệt sẽ tác động lên khớp gối theo cấp số nhân, bởivì mỗi bước đi đổ dồn lên khớp gối một lực bằng gấp rưỡi thể trọng, vàkhi chạy lực này tăng gấp 5 lần thể trọng.

Ví dụ người thừa 10kg, lúc chạy bộ có đến 50kg thêmvào áp lực bình thường đè lên mỗi khớp gối. Thừa cân ở tuổi trẻ  chủ yếugây hại cho mặt sụn khớp, sau này dễ bị thoái hóa khớp sớm. Ở người lớntuổi bị loãng xương có thể hỏng thêm xương dưới sụn làm biến dạng khớpgối. Cho nên giữ dáng thon gọn không chỉ để cho đẹp mà còn nhằm giảmtải dài lâu cho các khớp.

Mặt khớp xương bánh chè - xương đùi

 Xương bánh chè giống như con rối được điều khiển bằngnhững “sợi dây” là các gân cơ bám vào. Khi sợi dây kéo đúng hướng, bánhchè di chuyển tới lui trơn tru trong rãnh giữa hai lồi cầu. Nếu sợi dâynào đó kéo quá mạnh hoặc không đủ lực, bánh chè lệch khỏi đường đikhông còn trượt nhẹ nhàng trên xương đùi, có thể làm tổn thương xươngbánh chè và mặt sụn lồi cầu.

Ví dụ nhóm cơ lớn trước đùi kém mềm dẻo do ít luyệntập hoặc không kéo dãn trước khi chơi thể thao, hoặc nhóm cơ này bị quátải có thể gây viêm gân gối (gân bánh chè). Bánh chè lệch ngoài do nhómcơ rộng ngoài khỏe hơn và kéo mạnh hơn nhóm cơ rộng trong hoặc ở phụ nữcó góc xương đùi nghiêng ngoài lớn cũng gây đau. Người quá gầy, ngườigià cơ bắp teo khá nhiều khiến gân gối bị chùng giống như xe đạp bịlỏng sên, khi vận động vừa mệt vừa đau.

Chúng ta có thể “tăng sên” bằng cách tập kéo dãn lànhóm cơ đùi sau, cơ đùi trước, cơ bắp chân; tập mạnh các nhóm cơ thamgia động tác duỗi, gập, dạng hông và cơ tứ đầu đùi. Khớp chè - đùi hoạtđộng ngon lành sẽ giảm bớt 20% trường hợp đau gối trong tương lai.

Bải vệ gối trong sinh hoạt - tập luyện

Ngoài các tổn thương do té ngã, va chạm một cách ngẫunhiên, phần lớn vấn đề ở gối sinh ra từ chuyện tăng áp lực quá mức nhưleo trèo, chạy nhảy hoặc các hoạt động  thể thao  cường độ cao, lặp đilặp lại nhiều lần. Các tổn thương này mới đầu thường tự hồi phục đượcnhưng cũng có thể tiến triển theo năm tháng nếu chúng ta không chịu sửasai.

Tránh tư thế xấu

Không phải đâu xa, chính là thói quen ngồi xổm hayngồi chồm hổm cho tiện, trừ khi bụng bự quá không ngồi được mà thôi.Nhiều cụ ngồi xổm vô tư rồi than đứng dậy đau gối quá trời! Người khỏemạnh, gối còn ngon mà “thụt dầu” mấy chục cái cũng bị đau huống chi cáccụ. Gập gối quá mức tạo lực ép rất lớn lên mặt sụn khớp và sụn bánhchè, về sau mặt sụn mòn, dập, bong trở thành thoái hóa khớp. Trẻ em  rấtdễ bắt chước động tác này, phụ huynh nên dạy sớm cho trẻ ý thức ngồighế thay cho ngồi xổm. Tương tự là động tác quỳ gối hay gánh tạ quáthấp.

Ngược lại là thói quen đứng ưỡn gối hết cỡ của phụ nữ,“khóa” gối trong tư thế thụ động cho đỡ mỏi cơ. Khớp gối chịu lực khôngthẳng trục gây đau vùng trước gối, nhất là khi phải khuân vật nặng hayđứng lâu. Kiểu đứng này còn kéo theo cột sống thắt lưng bị ưỡn quá mức.

Vật dụng phù hợp

Trong điều kiện bình thường chúng ta nên chọn giày cógót thấp nhất theo khả năng. Cơ thể thích nghi được với độ cao gótkhoảng 3cm, nếu cao hơn sẽ đẩy người về phía trước và tăng áp lực lênkhớp gối. Chú ý chọn giày ôm vừa và giữ vững gót chân nhằm tạo sự thăngbằng thật tốt. Người tập thể thao  phải mang giày đúng loại thiết kế  chotừng môn, ví dụ giày đi bộ, giày chạy bộ… Mang giày chạy bộ để đi bộ cóthể làm đau bắp chuối, đôi khi gây đau gối.

Một số người tự mua băng gối có bày bán tại các nhàthuốc về mang suốt ngày và cả lúc tập thể thao. Cách này dễ cho ta cảmgiác giả là gối đã được bảo vệ an toàn mà không thận trọng đúng mức,trong khi thực tế còn tăng thêm lực ép lên mặt khớp chè - đùi. Nếu cầnthiết có thể chọn dạng ống xỏ vào như chiếc vớ, có lỗ tránh xương bánhchè. Loại băng thun dán mép khó tạo lực cân bằng đồng đều quanh gối.

Cách tập thể thao  không đau gối

Phương pháp tập luyện chéo vài môn giúp cả cơ thể khỏemạnh đồng đều. Ta có thể kết hợp đi bộ hay chạy bộ với đạp xe, bơi,khiêu vũ, aerobic, tập tạ hay các môn yêu thích khác. Khớp gối đươngnhiên được hưởng lợi nhờ không phải thường xuyên chịu lực trong quátrình tập thể thao.

Bề mặt sân cứng như xi măng, nhựa đường tạo lực dộingược rất lớn có thể làm hư gối một cách thầm lặng. Trong điều kiệnthuận lợi nên tập trên đường chạy mềm hơn như đường đất, đường chạytiêu chuẩn, bãi cỏ…; không nên chạy trên cát lún. Chúng ta cố gắng  chọnphần bằng phẳng nhất vì không nhất thiết phải thử thách khớp gối bằngđịa hình phức tạp, lồi lõm, cao thấp… như tập võ.

Chạy bộ hay đi bộ xuống dốc vô tình làm quá tải cơ chếthắng bằng gối tự nhiên. Cách hay nhất là đi ngang theo hình zig-zagthay vì đi thẳng xuống dốc.

Kiểu suy nghĩ nếu đau gối thì tập cho hết đau hoặc tậpqua ngưỡng đau cho mau tiến bộ là một tai họa, vì cố tập xuyên qua cơnđau có thể gây ra tổn thương nặng hơn. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tìm hiểunguyên nhân và điều chỉnh theo hướng thích hợp nhất.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bảo vệ khớp gối này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bảo vệ khớp gối bạn tại đây.