Trong chiến lược phát triển giáo dục 2008-2020, 4 trường đại học  (ĐH) đẳng cấp quốc tế  sẽ được “nhập khẩu” và xây dựng  theo một mẫu trường ĐH mới để thúc đẩy và tạo động lực cho đổi mới hệ thống  giáo dục ĐH Việt Nam, có khả năng giải quyết các vấn đề lý thuyết và thực tế.

ĐH đẳng cấp quốc tế  và sự hỗ trợ học phí

Mô hình trường ĐH đẳng cấp quốc tế  đầu tiên hợp tác giữa Việt Nam  và Chính phủ  Đức – ĐH Việt Đức  (VGU) – đã đi vào hoạt động, tuyển sinh trong tháng 9  vừa qua với cơ sở vật chất ban đầu nằm trên khu đất 20 ha trong khuôn viên ĐHQG TPHCM. Khóa đào tạo  đầu tiên với 50 sinh viên  theo học 2 ngành Kỹ thuật  điện và Kỹ thuật  xây dựng  cũng đã được triển khai.

Được nhấn mạnh là một trường ĐH phi lợi nhuận  nhưng thực tế là mức học phí của VGU cũng khiến nhiều sinh viên  có năng lực  nhưng hoàn cảnh  khó khăn phải e ngại, dù theo quy định, các sinh viên  được tuyển chọn vào học năm 2008  được Nhà nước  bù 50% học phí trong năm thứ nhất (mức học phí quy định  của VGU là 150 USD/tháng). Theo thông báo  của nhà trường, học phí cho năm đầu tiên và chương trình  kỹ sư là 1.500 USD/năm, gấp 13 lần so với mức học phí đại học  công lập hiện hành (1,8 triệu đồng/năm).

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân cũng khẳng định, học phí ở các trường ĐH đẳng cấp quốc tế  của ta không đặt vấn đề thu đúng, thu đủ mà người học sẽ được hỗ trợ; chỉ thu đủ đối với sinh viên  quốc tế. “Tham khảo ĐH đẳng cấp quốc tế  ở một số nước thì không có nước nào thu học phí bằng chi phí của đẳng cấp quốc tế  cả, ngay cả ở Anh, Nhật, Hàn Quốc, học phí chỉ một phần thôi. ĐH đẳng cấp quốc tế  mình làm cũng là đại học  công lập, nhà nước  có tài trợ, người tài có hoàn cảnh  khó khăn thì được vay vốn để học” – Phó Thủ tướng  nhấn mạnh.

400 triệu USD  cho 4 trường ĐH kiểu mới

Theo kế hoạch, sau VGU, Bộ GD-ĐT đang tiếp tục khởi động xây dựng  ĐH Khoa học  và Công nghệ  cũng với phương thức hợp tác với các nước có nền giáo dục ĐH phát triển như Pháp, Nga… Trường này đã được Thủ tướng  đồng ý thành lập về nguyên tắc với diện tích 60 ha trong Công viên  khoa học  Hòa Lạc. TS. Trần Thị Hà, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD-ĐT), cho biết Chính phủ  đã đồng ý về mặt chủ trương xây dựng  4 trường ĐH trình độ quốc tế  với vốn vay khoảng 400 triệu USD  từ Ngân hàng  Thế giới  (WB) và Ngân hàng  Phát triển châu Á  (ADB). Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT cũng đang xác định phương thức xây dựng  trường ĐH tại Đà Nẵng và tại Cần Thơ. 4 trường ĐH này sẽ được xây dựng  theo mô hình ĐH công lập phi lợi nhuận, đa ngành, chất lượng  cao với mục tiêu đến năm 2020 thuộc top 200 trường ĐH tốt nhất thế giới.

Sau hơn 2 năm tranh luận trong giới khoa học  về việc xây trường ĐH đẳng cấp quốc tế  mới hoàn toàn hay phát triển trên nền một số trường ĐH đã có, Bộ GD-ĐT đã chính thức chọn hướng xây mới hoàn toàn với dự kiến “nhập khẩu” 4 mô hình ĐH của 4 nước khác nhau.

Theo Bộ GD-ĐT, việc lựa chọn xây mới hoặc phát triển trên nền đã có đều có những tồn tại riêng. Nếu lựa chọn xây trên nền đã có thì ưu điểm là chỉ cần có thêm chính sách phù hợp và cung cấp tài chính. Tuy nhiên, cách này buộc phải có cơ chế chính sách đủ mạnh để vượt qua trở ngại và rào cản của sự trì trệ, của thói quen và nền nếp cũ như sức ì mang tính hệ thống  đã tồn tại duy trì khá lâu trong mỗi nhà trường.

Kinh nghiệm từ việc thành lập hai ĐH Quốc gia  cho thấy, nếu chỉ cộng gộp nhiều trường cũ lại với nhau, sau hơn 10 năm xây dựng, hai ĐH Quốc gia  vẫn cách xa những ĐH tầm cỡ trong khu vực. Cách xây dựng  một trường hoàn toàn mới  có lợi thế rõ rệt vì thực hiện được các ý tưởng ngay từ đầu. Vì vậy, 4 trường sẽ được xây dựng  theo một mẫu trường ĐH mới để thúc đẩy và tạo động lực cho đổi mới hệ thống  giáo dục ĐH Việt Nam, có khả năng giải quyết các vấn đề lý thuyết và thực tế. Đồng thời, góp phần nâng cao trình độ giáo dục ĐH Việt Nam  lên tầm tiên tiến trong khu vực  và trên thế giới…

Lộ trình xây dựng  ĐH đẳng cấp quốc tế

* Năm 2009, phân tích  đánh giá  cơ sở giáo dục ĐH trong nước, quốc tế, từ đó xác định các tiêu chí và cách thức phát triển trường ĐH theo mô hình mới.

* Năm 2012 củng cố, xây dựng  cơ sở vật chất, đội ngũ. Mời ít nhất 50% giảng viên quốc tế, triển khai các hoạt động  khoa học  công nghệ  và hợp tác quốc tế.

* Năm 2016, hoàn thành trang bị cơ sở vật chất, thành lập trung tâm  xuất sắc: đào tạo  ĐH và sau ĐH với quy mô 4.000 sinh viên; thu hút 5% SV quốc tế. Mời 40% giảng viên quốc tế; 30% giảng viên có trình độ tiến sĩ hoặc tương đương…

* Đến năm 2020, mở rộng quan hệ với các trường ĐH danh tiếng  trên thế giới; đào tạo  ĐH và sau ĐH với quy mô 5.000 SV; trong đó tỷ lệ ĐH/sau ĐH là 1:1, nâng dần tỷ lệ SV quốc tế  và mời 30% giảng viên quốc tế; 50% giảng viên có bằng tiến sĩ hoặc tương đương.

Bạn có ý kiến gì về bài viết 4 mô hình đại học đẳng cấp quốc tế này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết 4 mô hình đại học đẳng cấp quốc tế bạn tại đây.