Ngày20/10 tới đây, Raymond Clark III, nghi phạm trong vụ sát hại nghiên cứusinh người Mỹ  gốc Việt Annie Lê sẽ tiếp tục ra toà để đối chất vớinhững cáo buộc liên quan đến hành vi phạm  tội của mình. Đây là vụ ántừng làm chấn động dư luận  ở nhiều nước bởi những tình tiết có thể đẩysự thương cảm và căm phẫn lên tột cùng.

AnnieLê, nghiên cứu  sinh chuyên ngành  dược lý của đại học  Yale, được pháthiện mất tích vào ngày 8/9/2009. Sau đó, cảnh sát  đã tìm thấy thi thểnạn nhân bị nhét vào hốc tường dưới tầng hầm phòng thí nghiệm củatrường đại học  vào ngày 13/9/2009, ngày mà lẽ ra là ngày cưới  của côgái trẻ gốc Việt xinh đẹp  này. Cô đã bị bóp cổ nghẹt thở cho đến chết.Nghi phạm sát hại Annie Lê sau đó đã khu trú đúng vào Raymond ClarkIII, 27 tuổi, là nhân viên  chăm sóc động vật thí nghiệm tại phòng thínghiệm Annie Lê làm việc.

Hại người vì thành công  hơn mình

Ngày 6/10 vừa qua, Clark đã ra toà và không nói một tiếng nào. Đây có vẻ là sự tiếp diễn cách phản ứng mà Clark bộc lộ trước đó khi không chịu khai về động cơ giết người và không biện hộ bản thân  kể từ khi bị bắt.

Trongphiên toà tiếp theo dự kiến diễn ra vào ngày 20/10 nếu Clark vẫn khôngkhai thì theo lời một điều tra viên Mỹ: “Không thể xác định được nguyênnhân vụ án  cho đến khi nào Clark chịukhai trước toà. Mọi chuyện hiện chỉ là đoán mò”. Mặc dù vậy, mới đâymột số chuyên gia  về tội phạm học cũng đã hé mở được phần nào cánh cửabí ẩn của vụ án  để lý giải vì sao Clark nhẫn tâm sát hại Annie Lê,trong khi giữa hai người không hề có thù oán riêng tư và cũng không cóliên hệ tình cảm và tiền bạc.

Dựavào hình thức nạn nhân  bị bóp cổ và chết do nghẹt thở có thể vì “sựganh tỵ” và “tức giận cực độ”, TS.BS Levin của đại học  NorthernUniversity cho rằng đây là một tội phạm nảy sinh từ một rối loạn có tên“Relative deprivation” (tạm dịch “Mặc cảm hèn kém tương đối”). Theo lýgiải của ông Levin, yếu tố tương lai cách biệt quá xa có thể từ lâu đãtrở thành nỗi ám ảnh của Clark. Annie Lê là một người Việt  Namda màu nhưng lại là một nghiên cứu  sinh tại Yale trên đường thành côngxán lạn còn Raymond là một người Mỹ  da trắng nhưng tương lai mù mịt vớicông việc bị cho là thấp kém, chăm sóc những con vật được dùng làm thínghiệm. Clark luôn bị giày vò bởi suynghĩ: “Trong khi cô ta đang tham gia vào những cuộc khảo cứu y học vôcùng quan trọng  và có thể sau này sẽ trở nên danh tiếng, còn mình thìsẽ suốt đời lau chùi tại căn phòng thí nghiệm với sự u tối, vô vọng”.Từ trạng thái bị bất an thường xuyên vì sự so sánh giá trị  bản thân  vớingười khác và nghĩ rằng mình chẳng bằng ai, thế là trong một cuộc tiếpxúc với Annie Lê, có thể Annie Lê đã có cử chỉ hoặc lời nói nào đókhiến Clark mất kiểm soát bản thân, dẫn đến bóp cổ cô cho tới chết.

Trongmột số vụ án  đã xảy ra ở Việt Nam, các nhà tội phạm học cũng đã nhìnthấy sự hiện diện của hội chứng “mặc cảm hèn kém tương đối” ở ngườiphạm tội. Tuy nhiên do đánh giá  chưa đúng mức nên chứng cứ hội chứngnày không được ghi nhận đầy đủ. Vì là một dạng bệnh tâm thần nên việcđiều trị có thể thực hiện được. Tuỳ mức độ, các bác sĩ sẽ sử dụng cácloại thuốc trị trầm cảm và các liệu pháp tâm lý trị liệu phù hợp. Khithấy thường xuyên có cảm giác ganh tỵ, luôn mặc cảm thua kém… mọi ngườinên tìm các bác sĩ tâm lý để được tham vấn.

Vớingười bình thường, để tránh những hậu quả xấu, cần có ý thức đề phòng.Khiêm nhường và thận trọng trong khi làm việc  bởi rất khó biết nhữngngười làm việc  bên cạnh hằng ngày có thể vẫn cư xử bình thường nhưngtrong một lúc nào đó, họ có thể phát rồ vì những suy nghĩ ganh tỵ.

Hộichứng “mặc cảm hèn kém tương đối” được nghiên cứu  kỹ vào năm 1966 bởibác sĩ Runciman và mãi đến năm 1980 mới được công nhận đưa vào danh mụccác bệnh tâm thần. Việc đưa một rối loạn vào danh mục các bệnh tâm thầnhoặc rút ra khỏi danh mục không phải dễ dàng, luôn đòi hỏi có sự thẩmtra kỹ lưỡng, như “đồng tính luyến ái” trước đây được xem là một rốiloạn tâm thần thì nay đã được đưa ra khỏi danh mục. Còn mặc cảm hèn kémtương đối phải sau 14 năm mới được công nhận là bệnh tâm thần nhờ côngtrình của tiến sĩ Braithwaite.

Côngtrình này giải thích tại sao tội ác gia tăng tại Mỹ sau thế chiến thứhai, khi mà đời sống mọi người được cải thiện. Khi đó, cuộc sống  khôngcòn đồng lao cộng khổ nữa mà đã khá lên, một số người có cơ hội tiếnthân có tiền đồ xán lạn còn một số khác thì số phận không đẹp, bị cuộcsống bỏ lại đằng sau trên nhiều phương diện. Thế là hội chứng mặc cảmhèn kém tương đối xảy ra. Những người mắc phải hội chứng này luôn cảmgiác có sự bất công, luôn trong tư thế sẵn sàng bùng nổ tức giận vàtrút sự tức giận ấy vào mạng sống của kẻ có cuộc sống  tốt hơn.

Ngoàira, theo TS.BS Levin, hội chứng mặc cảm hèn kém tương đối có lúc còn đicùng với một rối loạn tâm lý có tên “Thái độ muốn kiểm soát sự việctheo ý mình” (Controlling behavior). Người có thói quen muốn kiểm soátmọi việc thường hay dễ nóng giận và bạo hành. Có thể Clarklà người đã bị rối loạn này. Là người chăm sóc và vệ sinh chuồng thúphòng thí nghiệm nhưng theo lời kể của một số người cận kề, Clark xem phòng thí nghiệm là lãnh địa riêng và muốn mọi người tuân theo sự mong muốn của mình.

Cómột sự cách biệt khá xa nghề nghiệp giữa những người làm khảo cứu y họcvà những người giữ trách nhiệm cung cấp và bảo trì các phương tiện khảocứu (tức chăm sóc súc vật thí nghiệm, công việc  Clark làm tại nơi AnnieLê đang nghiên cứu  học vị tiến sĩ về bệnh ung thư, đái tháo đường)nhưng đối với người bình thường thì không có lý do  gì để thù hận nhau.Tuy những điều trình bày ở trên mới chỉ là giả thuyết, sự thật củanguyên nhân vụ sát hại Annie Lê còn tuỳ thuộc vào khai nhận trước toàcủa Clark sắp tới, nhưng đứng ở góc độ tội phạm học, có thể khẳng địnhrằng có những tội ác đang chực chờ bùng lên từ những người mang trongmình mặc cảm hèn kém.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Chứng bệnh "mặc cảm hèn kém" này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Chứng bệnh "mặc cảm hèn kém" bạn tại đây.