Cộng đồng người Việt  ở Nga  thường chủ yếu làm ăn, buôn bán lẻ, thiếu sự ổn định và không chắc chắn cuộc sống  lâu dài ở Nga, nên việc quyết định  tương lai cho con em mình đang là một vấn đề vô cùng nan giải. Có gia đình  do điều kiện làm ăn bận rộn phải gửi con cái về VN chăm sóc, trong khi nhiều gia đình  khác có điều kiện hơn lo được cho con ăn học ngay tại thành phố  mình sinh sống.

Tuy nhiên, ở hoàn cảnh  nào thì những đứa trẻ cũng phải trải qua những ngày tháng hết sức khó khăn do thiếu thốn tình cảm cha mẹ, hoặc do bất đồng ngôn ngữ, văn hóa và môi trường  sống...

Trẻ trăm đường thiệt

Không thích, không biết...

Có lần khi trò chuyện với cháu Hoàng, một học sinh  xuất sắc  bậc trung học của Liên bang Nga, bằng những câu trả lời nhát gừng, cuộc đối thoại khiến tôi cảm thấy vấn vương một nỗi buồn khó tả: “Cháu có thích về VN không?” - “Không thích” - “Tại sao?” - “Bẩn lắm” - “Quê bố mẹ cháu ở đâu?” - “Không biết” - “Ông bà cháu ở VN khỏe không?” - “Không biết” - “Bố cháu có mấy anh em  ở VN?” - “Không biết”...

Trường hợp như Hoàng ở Nga  không phải là hiếm và cha mẹ chúng nhiều lúc tỏ ra bất lực.

Vợ chồng anh Văn  quê ở Đông Anh trong hoàn cảnh  như vậy. Do điều kiện làm ăn vất vả, vợ chồng anh phải gửi con trai  4 tuổi về VN nhờ người bác chăm sóc. Vì không được sống gần, không được hưởng sự quan tâm  và tình yêu  thương của cha mẹ nên con trai  anh sống rất khép kín, thiếu tự tin và nhút nhát.

Anh Văn tâm sự: “Khi cháu được 8 tuổi tôi về phép, tôi cảm thấy quá buồn và bất ngờ vì sự thay đổi của cháu. Trước kia cháu hồn nhiên, vô tư lắm, suốt ngày chạy nhảy, cười đùa, thế mà bây giờ cháu ít nói, nhút nhát, ngay cả với bố mẹ cháu cũng ngại gần, chỉ đứng xa nhìn, hỏi gì mới ấp úng trả lời”.

Còn anh Tuyền và chị Hoa quê ở Hải Dương thì buồn rầu kể lại: “Chúng tôi cố gắng  làm việc  ở bên Nga  để xây dựng  tương lai cho con cái, cũng vì hoàn cảnh  mới phải gửi cháu cho ông bà trông giúp. Bây giờ cháu 16 tuổi, đã bỏ học, ham chơi điện tử, không nghe lời ông bà. Vợ chồng tôi đứng ngồi không yên, chẳng thiết tha làm ăn buôn bán gì nữa”.

Trong khi những người cha, người mẹ phải đau khổ vì sống xa con cái thì nhiều gia đình  khác dù được ở gần nhau, sống cùng nhau nhưng cũng chẳng thể hạnh phúc  hơn. Do các gia đình  đều bận việc buôn bán nên khi các cháu được vài tháng tuổi bố mẹ đã gửi người Nga  mang về nhà họ chăm sóc, sáng đưa đi, tối đón về. Đến lúc các cháu đủ tuổi đi nhà trẻ lại gửi cả ngày ở lớp, rồi học trung học cơ sở, trung học phổ thông.

Nhìn chung phần lớn gia đình  có con học ở Nga  đều không có điều kiện gần gũi và dạy dỗ con cái chu đáo. Cả ngày ngoài chợ mệt mỏi, tối về lại chuẩn bị hàng hóa cho ngày mai, vì vậy rất ít khi có điều kiện trò chuyện, tâm sự, dạy tiếng Việt  hoặc hỏi han bài vở của con cái. Vốn tiếng Việt  dần mai một, thời gian  tiếp xúc với các bạn Nga  nhiều nên các cháu “nhiễm” phong cách  sống của người Nga, không hòa nhập cộng đồng  người Việt. Phần lớn đều có lối sống độc lập, không biết  chia sẻ, cảm thông, nhường nhịn như những đứa trẻ được giáo dục trong nước.

Nếu những ai cả nghĩ sẽ không thể không buồn lòng khi gặp trên đường những đứa trẻ VN chỉ nói chuyện với nhau bằng tiếng Nga, gặp người quen, đồng hương  không hề biết chào chú, chào bác. Những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở Nga  khi ngồi ăn cơm với gia đình  không hề có khái niệm mời mọi người xơi cơm hoặc gắp thức ăn cho ông bà, bố mẹ. Các cháu thường lặng lẽ ngồi ăn từ đầu đến cuối bữa và lặng lẽ đứng dậy.

“Nhớ” là gì

Đáng buồn hơn, các cháu còn không hiểu một chút nào về lịch sử  và quê hương cội nguồn, gốc rễ của mình. Buổi tối, khi cả nhà quây quần, bố mẹ các cháu muốn xem chương trình  VTV4 thì các cháu thường tỏ ra khó chịu và giành tivi của bố mẹ để xem các chương trình  truyền hình  Nga.

Anh Tường, quê Hà Nội, tâm sự: “Vợ chồng tôi cả ngày chợ búa vất vả, tối về mới gặp con được một chút, muốn gần gũi, trò chuyện chăm sóc cháu một tí cũng không được. Vì cả ngày ở trường nên cháu chủ yếu ăn theo kiểu Nga, không thích ăn cơm VN, chỉ thích ăn bánh mì, xúp, giò... nên cháu thường ăn trước rồi ngồi học hoặc đi đá bóng, trượt patin với các bạn Nga, ít khi thích ăn chung với bố mẹ. Con mình đẻ ra mà như người xa lạ. Có hôm mẹ cháu hỏi có nhớ bà nội không, cháu hỏi lại “nhớ là gì ạ?” khiến hai vợ chồng nhìn nhau ngán ngẩm”.

Về cũng dở, ở chẳng xong

Không chỉ trẻ sống trầm cảm do phải xa cha mẹ, nhiều gia đình  còn rơi vào hoàn cảnh  về cũng dở mà ở cũng không xong. Anh Quân và chị Hà tâm sự: “Năm nay con gái  tôi 15 tuổi, ở VN cháu đã tốt nghiệp cấp II. Do ông bà già yếu không trông nom được nữa, bọn tôi đã đón cháu sang Nga. Cháu có nguyện vọng được đi học tiếp, bọn tôi cố gắng  xin cho cháu. Mặc dù đã thuê cô giáo  dạy tiếng Nga  nhưng do vốn tiếng Nga  quá kém, nhà trường xếp cháu học lớp 4 cùng toàn bọn trẻ con, học lại kiến thức  cấp I khiến cháu chán nản, không muốn học. Ra chợ phụ bố mẹ thì chưa đủ tuổi. Một số bạn của cháu cũng trong hoàn cảnh  như vậy, bây giờ cả đám thanh niên  chỉ toàn đàn đúm ở nhà”.

Còn anh Đỗ Văn Tân lại đang ở trạng thái bất an. Con trai  anh đã được 4 tuổi, vợ chồng anh đang đau đầu về quyết định  cho cháu ở lại hay về nước. Nếu để ở lại không biết  được mấy năm, vì không dám khẳng định mình có thể ở Nga  được bao lâu nữa. Rất nhiều cháu đang học phải bỏ dở về nước nên không biết  đọc, biết viết tiếng Việt, không theo được các bạn trong nước.

Hàng chục năm nay những câu hỏi  đại loại như: làm thế nào để các cháu được sống cùng và hưởng trọn tình yêu  thương, sự chăm sóc của bố mẹ; làm thế nào để các cháu hòa nhập với xã hội  Nga  và học tập tốt trong các trường của Nga  nhưng vẫn giữ được tiếng Việt, giữ được phong tục, tập quán và bản sắc dân tộc... đã được đặt ra nhưng quả thật chưa tìm được một giải pháp nào hữu hiệu.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Người Việt ở Nga: Lo miếng ăn , khổ chuyện học này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Người Việt ở Nga: Lo miếng ăn , khổ chuyện học bạn tại đây.