Năm 1971, trường Đại học  Michigan khai trương Trung tâm  Máy tính  mới trong một tòa nhà mới xây dựng  tại Beal Avenue ở Ann Arbor, với các bức tường gạch bên ngoài màu be và mặt tiền ốp kính tối màu. Hệ thống  máy chủ  to lớn của trường tọa lạc giữa căn phòng màu trắng rộng rãi. Một thành viên  trong khoa nhớ lại: "Nhìn vào đó hệt như một trong những cảnh cuối cùng của bộ phim  2001: A Space Odyssey (Cuộc du hành vũ trụ)".

Ngay mé bên là hàng tá các cỗ máy đọc phiếu đục lỗ - thứ trong những tháng ngày ấy làm nhiệm vụ nhập dữ liệu  cho những thiết bị đầu cuối máy tính. Vào năm 1971, đó là thành tựu tiên tiến hạng nhất của thời đại. Đại học  Michigan nắm trong tay một trong những chương trình  khoa học  máy tính  tiên tiến nhất trên thế giới  và trong suốt thời gian  tồn tại của Trung tâm  Máy tính, hàng nghìn sinh viên  đã bước qua căn phòng trắng ấy, và người nổi tiếng nhất trong số đó là một chàng trai trẻ nhút nhát mang tên Bill Joy.

Joy nhập học trường Michigan đúng vào năm Trung tâm  Máy tính  khai trương. Cậu 16 tuổi, cao và rất gầy, với kiểu đầu ngỗ ngược. Trường cấp III North Farmington, ngoại ô Detroit, nơi cậu học, đã bầu chọn cậu là "Học sinh siêng năng nhất". Bill Joy chính là một "kẻ nghiện máy tính  vô thời hạn". Cậu đã từng nghĩ mình sẽ trở thành một nhà sinh vật học hoặc nhà toán học. Nhưng cuối năm thứ nhất, tình cờ sa chân vào Trung tâm  Máy tính  - và cậu bị vướng ngay vào.

Kể từ thời điểm đó trở đi, Trung tâm  Máy tính  chính là cuộc sống  của Joy. Cậu lập trình bất cứ khi nào có thể. Kiếm được việc làm  với một giáo sư khoa học  máy tính  nên cậu có thể lập trình suốt mùa hè. Vào năm 1975, Joy theo học khoa sau đại học  tại trường Đại học  California ở Berkeley. Tại đó, cậu thậm chí còn dấn sâu hơn vào thế giới  phần mềm máy tính. Trong bài kiểm tra vấn đáp cho kỳ thi Tiến sỹ  của mình, cậu đã xây dựng  một thuật toán đặc biệt phức tạp về chặng bay đến nỗi, như một trong những người ái mộ cậu đã từng viết, "làm kinh sợ các vị giám khảo đến mức một trong số họ sau đó đã ví trải nghiệm đó như là 'Jesus làm bẽ mặt các bậc tiền bối"'.

Cộng tác với một nhóm nhỏ các lập trình viên, Joy đảm trách nhiệm vụ viết lại UNIX, một hệ thống  phần mềm được phát triển bởi AT&T cho các máy trung tâm. Phiên bản  của Joy rất tốt. Nó tốt đến mức, trên thực tế, nó đã trở thành - và hiện vẫn duy trì - vai trò hệ điều hành  mà đúng theo nghĩa đen hàng triệu máy tính  khắp thế giới  vận hành nhờ vào đó. "Nếu mở chiếc máy Mac  của bạn ở chế độ có thể nhìn thấy phần mã nguồn", Joy nói, "Tôi sẽ nhìn thấy những thứ mà tôi nhớ mình đã viết ra hai mươi lăm năm về trước", anh cho biết thêm. Và, bạn có biết ai đã viết ra hầu hết phần mềm cho phép bạn truy cập  vào Internet  không? Đó chính là Bill Joy.

Sau khi tốt nghiệp Berkeley, Joy là đồng sáng lập hãng Sun Microsystems ở Thung lũng Silicon, một trong những công ty  dự phần then chốt nhất trong cuộc cách mạng  máy tính. Tại đó anh đã viết lại một ngôn ngữ  máy tính  khác - Java - và huyền thoại  về anh càng trở nên ghê gớm hơn. Giữa những người trong nghề ở Thung lũng Silicon, Joy được nhắc tới với nhiều nể trọng kiểu như Bill Gates của Microsoft  vậy. Anh đôi khi còn được gọi là Edison của Internet. Như David  Gelernter, nhà khoa học  máy tính  trường Yale, nói: "Bill Joy là một trong những người có ảnh hưởng nhất trong lịch sử  hiện đại ngành máy tính".

Câu chuyện về tài năng thiên bẩm của Bill Joy đã được kể biết bao nhiêu lần, và bài học luôn là như thế. Lĩnh vực này là một thế giới  thuần khiết nhất trong số các chế độ hiền tài. Lập trình máy tính  không vận hành như một thứ hội vui tuổi già, nơi bạn thăng tiến nhờ vào tiền bạc  hay các mối quan hệ. Nó là một sân chơi rộng mở trong đó tất cả những người tham dự được đánh giá  chỉ dựa trên tài năng và thành tích  của họ. Đó là một thế giới  nơi những người xuất sắc  nhất giành thắng lợi, và Joy rõ ràng là một trong những người như thế.

Mặc dù vậy, sẽ dễ dàng hơn nhiều để tiếp nhận phiên bản  ấy của các sự kiện, nếu chúng ta không nhìn vào các cầu thủ  khúc côn cầu và bóng đá. Lĩnh vực của họ cũng từng có nhiệm vụ phải là một chế độ nơi tài năng là điều tiên quyết. Có điều nó đã không phải hoàn toàn như vậy. Đó là câu chuyện về Những kẻ xuất chúng trong một lĩnh vực riêng biệt nào đó vươn tới vị thế cao ngất của họ thông qua sự kết hợp giữa năng lực, cơ hội và ưu thế không bị ràng buộc tối đa.

Liệu có khả năng mẫu hình tương tự của những cơ hội đặc biệt cũng khai triển trong một thế giới  thực hay không? Hãy cùng quay trở lại với câu chuyện của Bill Joy và thử khám phá.

Bill Joy có tài năng nhưng đó không phải nguyên cớ duy nhất. Hãy nhìn vào cả dòng chảy cơ hội cuốn đến với Bill Joy. Nhờ việc đến học ở một trường xa xôi hẻo lánh như Đại học  Michigan, anh có thể luyện tập trên một hệ thống  sử dụng đồng thời thay vì với những thẻ đột lỗ; lại nữa, hệ thống  của Michigan bỗng nhiên tồn tại một lỗi kỹ thuật  để anh có thể lập trình bất kỳ thứ gì anh muốn; vì trường này tự nguyện chi trả tiền bạc  để Trung tâm  Máy tính  mở cửa 24/24, nên anh có thể thức trắng đêm ở đó. Và vì anh có thể dốc vào đó rất nhiều thời giờ, nên đến thời điểm anh đột nhiên được mời viết lại UNIX, anh chắc chắn đã sẵn sàng đón nhận nhiệm vụ. Bill Joy thật thông minh. Anh muốn học. Nguyên cớ này đóng vai trò quan trọng. Nhưng trước khi Joy có thể trở thành một chuyên gia  thực thụ, ai đó phải đem đến cho anh một cơ hội để học cách làm thế nào trở thành một chuyên gia.

"Tại Michigan, tôi lập trình 8 giờ hoặc 10 giờ một ngày", anh nói tiếp. "Đến lúc ở Berkeley tôi làm việc  đó cả ngày lẫn đêm. Tôi có một bộ thiết bị đầu cuối ở nhà. Tôi thức đến tận 2 hay 3 giờ sáng, xem những bộ phim  cũ kỹ và lập trình. Đôi khi tôi ngủ gục ngay trên bàn phím" - Bill Joy diễn tả bằng điệu bộ đầu mình gục trên bàn phím  - "Và bạn có biết là một phím sẽ nhấn đi nhấn lại ra sao cho đến cuối cùng, rồi nó bắt đầu kêu beep, beep, beep? Sau khi chuyện đó xảy ra ba lần, đã đến lúc bạn phải đi ngủ rồi. Tôi vẫn tương đối kém ngay cả khi tôi đã đến Berkeley. Tôi bắt đầu thành thạo vào năm thứ hai. Đây chính là thời điểm tôi viết ra những chương trình  vẫn được sử dụng đến tận ngày nay, ba mươi năm kể từ khi đó".

Bill Joy cho biết nếu tính cả những ngày hè, những buổi tối, và thầu đêm suốt sáng anh đã ngồi lỳ bên máy tính  chừng 10.000 giờ để tìm tòi và khám phá những tiện ích mà chiếc máy tính  mang lại.

Vậy, quy luật 10.000 giờ có phải là yếu tố chính thành công? Nếu chúng ta bới sâu xuống phía dưới bề ngoài của tất cả những người thành công  vĩ đại, liệu chúng ta có luôn tìm thấy những thứ tương tự như Trung tâm  Máy tính  Michigan hay đội tuyển toàn sao môn khúc côn cầu - tức một kiểu cơ hội luyện tập đặc biệt nào đó không?

Hãy kiểm nghiệm ý tưởng này với hai ví dụ, và để đơn giản dễ hiểu, ta sẽ lựa chọn ví dụ càng quen thuộc càng tốt: Beatles, một trong những ban nhạc rock  nổi danh nhất từ trước tới nay; và Bill Gates, một trong những người giàu nhất thế giới.

Beatles - với bốn thành viên  John  Lennon, Paul McCartney, George  Harrison, và Ringo Starr - đặt chân tới nước Mỹ  vào tháng Hai năm 1964, bắt đầu cái gọi là Cuộc xâm lăng Anh quốc  vào sân khấu  âm nhạc Mỹ  và cho ra đời một loạt những bản thu âm  đỉnh cao đã biến đổi cả diện mạo của nền âm nhạc  đại chúng.

Điều quan sát thú vị đầu tiên về Beatles để phục vụ cho những mục đích của chúng ta là họ đã sát cánh bên nhau được bao lâu tính đến thời điểm họ đặt chân đến Mỹ? Tính cả thời gian  chơi, tập luyện không ngừng thì con số này cũng suýt soát 10.000 giờ.

John Lennon một trong những thành viên  trong ban nhạc nói: Chúng tôi  chơi khá hơn và thêm tự tin. Điều đó là tất yếu sau những trải nghiệm do việc chơi nhạc suốt đêm dài mang lại. Thêm cái lợi nữa họ là người nước ngoài. Chúng tôi  phải cố gắng  thậm chí nhiều hơn nữa, trút tất cả trái tim và tâm hồn vào đó, để vượt qua chính mình".

Còn đây là Pete Best, tay trống của Beatles tâm sự: "Mỗi khi có tin tức  lan  ra về việc chúng tôi  đang thực hiện một sô diễn, câu lạc bộ  bắt tay vào dập tắt nó ngay. Chúng tôi  chơi suốt bảy tối một tuần. Mới đầu chúng tôi  chơi gần như một mạch không nghỉ tới khi câu lạc bộ  đóng cửa lúc hai mươi ba giờ. Nhưng khi chúng tôi  đã chơi khá hơn, đám đông khán giả  thường ở lại tới tận hai giờ sáng".

Giờ hãy cùng quay trở lại với lịch sử  của Bill Gates. Câu chuyện của ông cũng nổi tiếng tương tự như của Beatles. Một thần đồng toán học thông minh, trẻ trung khám phá việc lập trình máy tính. Bỏ học dở chừng trường Harvard. Khởi sự một công ty  máy tính  có tên Microsoft  với bạn bè. Bằng trí thông minh  và tham vọng cũng như lòng quả cảm tuyệt đối, ông đã xây dựng  nó trở thành người khổng lồ  của thế giới  phần mềm. Đó chỉ là đường viền ngoài rộng lớn thôi. Hãy đào vào sâu thêm một chút.

Năm 1968, Gates đã gần như sống trong phòng máy tính. Ông và những người khác bắt đầu tự dạy cho mình cách sử dụng thiết bị mới mẻ lạ lùng này. Trong khoảng thời gian  bảy tháng hồi năm 1971, Gates và nhóm bạn của ông đã sử dụng máy tính  suốt 1.575 giờ đồng hồ  trên máy chủ  của ISI, tính trung bình là 8 tiếng một ngày, 7 ngày một tuần.

"Đó là nỗi ám ảnh với tôi", Gates nói về những năm đầu tiên ở trung học của ông. "Tôi bỏ tiết thể dục. Tôi đến đó vào ban đêm. Chúng tôi  lập trình vào cuối tuần. Hiếm hoi lắm mới có một tuần mà chúng tôi  không tiêu tốn vào đó hai mươi hay ba mươi tiếng đồng hồ. Có một khoảng thời gian  Paul Allen với tôi vướng vào chuyện rắc rối vì ăn cắp một loạt password và làm sập hệ thống. Chúng tôi  bị tống cổ. Tôi không được sử dụng máy tính  trong suốt mùa hè. Khi ấy tôi mới 15-16 tuổi.

Sau đó, tôi phát hiện ra là Paul tìm được một máy tính  để trống ở Đại học  Washington. Họ đặt những chiếc máy này ở trung tâm y tế  và khu điều trị. Những chiếc máy này được đặt kế hoạch  làm việc  24/24, nhưng có một khoảng thời gian  nhàn rỗi, vậy nên trong khoảng từ 3 giờ đến 6 giờ sáng họ không lên kế hoạch  gì cả", Gates cười. "Tôi rời khỏi nhà vào buổi đêm, sau giờ đi ngủ. Tôi có thể cuốc bộ đến Đại học  Washington  từ nhà. Hoặc tôi sẽ bắt xe buýt. Đó là lý do  tại sao giờ đây tôi luôn hào phóng với Đại học  Washington, bởi họ đã từng để tôi ăn cắp quá nhiều thời gian  sử dụng máy tính." (Nhiều năm sau đó, mẹ Gates nói, "Chúng tôi cứ thắc mắc tại sao lại thằng bé lại khổ sở đến thế khi phải thức dậy vào buổi sáng")", Gates nói.

(Trích cuốn sách  "Những kẻ xuất chúng" do Công ty  Alpha  Books phát hành)

Bạn có ý kiến gì về bài viết Quy tắc 10.000 giờ của các vĩ nhân này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Quy tắc 10.000 giờ của các vĩ nhân bạn tại đây.