Ông Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu  Quản lý kinh tế  T.Ư

Trao đổi với Tiền Phong, ông Cung cho rằng, nâng cao năng lực  cạnh tranh chính là nâng cao năng suất, thu nhập. Chúng ta lâu nay ít chú ý đến kết quả cuối cùng  mà kết quả này phải là nâng cho được mức sống của người dân.

Chúng ta đạt được khá nhiều trong thu hút đầu tư  nước ngoài, trong xuất khẩu, tạo công ăn việc làm, thu hút người dân  vào quá trình sản xuất rất lớn nhưng cuối cùng là thu nhập  của người lao động  lại không được cải thiện.

Theo những nghiên cứu  của chúng tôi, những giá trị gia tăng  đang giảm xuống. Như vậy, mục tiêu cuối cùng của ta vẫn chưa đạt được.

Theo ông, năng lực  cạnh tranh của doanh nghiệp  Việt Nam  sẽ như thế nào sau suy giảm kinh tế?

Trong năng lực  cạnh tranh của Việt Nam  mà chúng tôi  so sánh, cạnh tranh vĩ mô không phải là yếu. Theo đánh giá, năng lực  cạnh tranh của chúng ta hiện nay chủ yếu mới dựa trên giá, trên những thứ đã có hoặc đang có như lao động  giá rẻ, tài nguyên  thiên nhiên  (trồng lúa…). Phải cạnh tranh bằng năng suất. Muốn tăng năng suất thì phải cải tiến, nâng cao công nghệ.

Doanh nghiệp Việt Nam  nói riêng và nền kinh tế  nói chung chưa thúc đẩy được cải tiến, nâng cấp  công nghệ  và công suất. Với cách cạnh tranh như hiện nay, có nguy cơ chúng ta càng làm càng thiệt. Vì khi giá phải giảm xuống, phần giá trị  tăng thêm còn lại cũng giảm xuống, kéo theo lợi nhuận  giảm, lương giảm, thu nhập  giảm.

Về ngắn hạn, tại thời điểm hiện nay thì tạm được nhưng xét về trung và dài hạn thì phải thay đổi.

Bất cập trong cạnh tranh như thế thì việc kêu gọi người Việt  ưu tiên dùng hàng Việt có giúp doanh nghiệp  nâng cao khả năng cạnh tranh?

Tôi nghĩ là có vì nó nâng được yêu cầu của người tiêu dùng. Người Việt  bắt đầu chú ý tới hàng Việt thì bắt đầu chú ý chất lượng, giá cả, buộc người sản xuất phải thay đổi để đáp ứng yêu cầu. Hai là, người Việt  dùng hàng Việt khiến cầu tăng lên, các doanh nghiệp  có thể mở rộng quy mô sản xuất, chuyên môn hóa được.

Với những doanh nghiệp  lâu nay chú trọng xuất khẩu  cũng phải thay đổi lại quá trình sản xuất như về thiết kế, đổi mới sản phẩm  cách thức tiếp thị, quy trình  sản xuất… Theo tôi, đó là những thứ nâng cao năng lực  cạnh tranh một cách bền vững.

Tại hội nghị mới đây ở Hà Nội, một doanh nghiệp  nước ngoài  cho biết, họ đầu tư  vào Thái Lan  không mất chi phí không chính thức, trong khi đầu tư  vào một tỉnh phía Bắc Việt Nam  thì chi phí này rất cao?

Thực ra đó là vấn nạn. Có lẽ một cảm nhận chung là ai cũng thấy phải mất một khoản chi phí không chính thức. Theo tôi, nguyên nhân  đơn giản là do một người đang phải làm nhiều việc. Hai là, quy định  phức tạp quá, không tách bạch, đánh giá  được hiệu suất  công việc.

Hiện, một ông chủ tịch  tỉnh làm quá nhiều việc. Như ở Singapore, họ có những bộ phận chuyên trách làm việc  rất chuyên nghiệp. Nên có tiêu chí đánh giá  rõ ràng hơn, phải dựa trên những đánh giá  lượng hóa được. Làm được việc này sẽ giúp thay đổi được nhiều thứ.

Ông nói doanh nghiệp  Việt Nam  mới chủ yếu cạnh tranh trên những gì đã có vậy theo ông có yếu tố nào để nâng cao năng lực  cạnh tranh của họ?

Đây là vấn đề phức tạp và cần có sự nhìn nhận từ nhiều phía. Những gì cản trở sự sáng tạo  thì phải loại bỏ. Nói cách khác, những quy định, luật lệ cần khuyến khích người kinh doanh  sáng tạo. Đừng để người ta vừa làm vừa run vì luật không quy định  hay vì nó có quá nhiều chi phí.

Thứ hai là phải khuyến khích hệ thống  ưu đãi đầu tư. Người nào đổi mới sáng tạo thì phải được ưu đãi.

Thứ ba, các Hiệp hội  cũng phải phối hợp tìm kiếm  cách thức mới để chia sẻ  kinh nghiệm, nâng cao năng lực  của doanh nghiệp.

Còn doanh nghiệp, đây là điều cực quan trọng. Xét cho cùng, mọi sự thành công, tạo ra của cải đều do doanh nghiệp. Trong môi trường  như vậy, doanh nghiệp  phải năng động, có định hướng phát triển hơn là tìm kiếm  các mối quan hệ  và trục lợi.

Có chuyên gia  cho rằng, Việt Nam  có nhiều điểm khác biệt nhưng vẫn không thoát khỏi việc chỉ dựa được vào cạnh tranh về tài nguyên  thô và nhân lực giá rẻ?

Thực ra, vị trí địa lý của Việt Nam  cũng là một điểm khác biệt. Văn hóa cũng là sự khác biệt. Trong chuỗi sản xuất, Việt Nam  cũng rất mạnh về sản xuất nông nghiệp  nhiệt đới. Vấn đề khác biệt ở đây là làm sao tạo ra được sản phẩm  có năng suất cao hơn, giá trị gia tăng  cao hơn. Đó mới là sự khác biệt  bền vững.

Kết quả khảo sát năng lực  cạnh tranh năm 2008  tại Việt Nam  cho thấy, vẫn còn ba nút thắt phải tháo liên quan đến đến các vấn đề: Thủ tục hành chính và chi phí không chính thức; Lao động, nhân lực và Cơ sở hạ tầng.

Khảo sát cho thấy, có 27,71% doanh nghiệp  cho rằng, chi phí không chính thức là cản trở đối với hoạt động  của doanh nghiệp. Vấn đề lao động  và nguồn nhân lực là một trong ba khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp  tư nhân Việt Nam  gặp phải trong khảo sát của các năm 2007  và 2008.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Doanh nghiệp Việt cạnh tranh mới chỉ dựa trên giá rẻ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Doanh nghiệp Việt cạnh tranh mới chỉ dựa trên giá rẻ bạn tại đây.