Trao đổi với Tiền Phong, ông Kiên cho rằng, gói kích cầu đã hoàn thành nhiệm vụ, đạt mục tiêu chính là chống suy giảm kinh tế  và cần chấm dứt đúng thời hạn, tức là cuối năm nay. Bỏ tiền ra, ai cũng muốn thấy được dòng tiền đi thế nào. Hạn chế lớn nhất là không kiểm soát được tiến độ và dòng chảy gói kích cầu.

Như các nhà nghiên cứu  nói, trong tình huống đặc biệt, phải áp dụng biện pháp đặc biệt. Nhưng ở đây, chúng ta không kiểm soát được các dòng tiền trong doanh nghiệp. Việc này có lý do.

Thứ nhất, việc thực hiện gói kích cầu chưa có tiền lệ. Thứ hai, hệ thống  văn bản  pháp luật  của ta chưa quy định, chẳng hạn, trong tình huống đặc biệt thì áp dụng biện pháp gì.

Thứ ba, trong doanh nghiệp, tách bạch hai dòng tiền (đâu là dòng tiền do vay để kích cầu và phải chịu cơ chế kiểm soát đặc biệt, và đâu là dòng tiền thuần của doanh nghiệp) là vô cùng phức tạp.

Ông Nguyễn Đức Kiên - Ủy viên ủy ban Kinh tế  của Quốc hộiVì sao tới hai phần ba doanh nghiệp  không tiếp cận được gói kích cầu, thưa ông?

Có thể họ không có dự án tốt. Quyết định  131 của Thủ tướng Chính phủ  nói rất rõ các khoản vay hỗ trợ lãi suất bốn phần trăm là vay ngắn hạn. Phải đưa yếu tố thời gian  đó vào hợp đồng, không thể đi vay ngắn hạn để đầu tư  cho dự án trung hay dài hạn.

Trường hợp khác, có thể do họ vẫn còn nguồn lực, tự bươn chải được. Số lượng  không vay được chủ yếu là doanh nghiệp  nhỏ. Cũng có thể do các ngân hàng  thương mại  cổ phần  gây khó khăn cho việc tiếp cận.

Tóm lại, để làm rõ bức tranh 70 phần trăm trong tổng số 400.000 doanh nghiệp  không vay được, cần phải có thời gian.

Có dư luận  về việc một số doanh nghiệp  dùng tiền vay vốn kích cầu để mua bán  chứng khoán, bất động sản, rồi đáo nợ…?

Chỉ là dư luận  mà thôi. Do không có công cụ kiểm soát đặc biệt trong giai đoạn đặc biệt, nên các số liệu đưa ra gần đây không thuyết phục được các nhà khoa học. Ngay cả những người nghi ngờ hiện tượng ấy cũng không đưa ra được chứng cứ.

Tuy nhiên, mọi hoài nghi sẽ tự mất đi nếu thực hiện đúng quyết định  của Thủ tướng, tức là đến 31/12/2009, sẽ chấm dứt gói kích cầu.

Và cũng chấm dứt luôn câu hỏi  dòng tiền kích cầu vừa rồi đi vào đâu?

Không phải vậy. Sau khi kết thúc gói kích cầu đúng thời hạn, khoảng tháng 2/2010, các doanh nghiệp  phải bắt đầu làm sổ sách thống kê  hoạt động  chi tiêu năm trước.

Dự kiến, đến tháng 5/2010, sẽ có báo cáo của các doanh nghiệp, trong đó nói rõ tiền vay kích cầu được dùng vào việc gì, chảy đi đâu. Khi đó, mọi đồn đoán sẽ được giải tỏa, sẽ trả lời được câu hỏi  mà Chính phủ  và Quốc hội chờ đợi là gói kích cầu tác động vào khu vực  nào hiệu quả nhất và ít hiệu quả nhất.

Phân tích này sẽ là cơ sở để triển khai các can thiệp tiếp theo. Như với một cơ thể sống, trong kinh tế, cũng phải xác định các ngành kinh tế  chính nào để khi tác động vào đó, sẽ gây tác động lan  tỏa.

Đại biểu Quốc hội trao đổi bên lề Quốc hội - Ảnh: Hồng Vĩnh
Gói kích thích kinh tế: Rất nên

Vậy có thể hiểu sẽ thực hiện gói kích cầu thứ hai  nhằm tránh sốc cho các doanh nghiệp  và cá nhân  đi vay?

Trong điều hành kinh tế  vĩ mô, thường có nhiều luồng tư duy khác nhau. Hướng thứ nhất, doanh nghiệp  đề nghị kéo dài gói kích cầu, dưới dạng gói thứ hai  nhỏ hơn với thời gian  ngắn hơn, để tránh tình trạng phanh gấp, sốc.

Gói kích cầu đã hoàn thành sứ mệnh của nó và, bởi vậy, đứng về khoa học  kinh tế, thực hiện gói kích cầu thứ hai  theo phương thức của gói kích cầu thứ nhất, là không hợp lý.

Có nghĩa sẽ không còn gói nào nữa, thưa ông?

Nếu gọi là gói kích cầu thứ hai  thì không nên triển khai. Nhưng nếu là gói kích thích kinh tế  thì nên. Nghĩa là, vẫn cần có một gói nữa, nhưng gói này không phải là gói kích cầu, không phải là để kích cầu cho nhu cầu ngắn hạn và chống giảm sốc. Thay vào đó, nên có một gói dài hơi hơn để tái cấu trúc nền kinh tế.

Ý tưởng chủ đạo của gói tiếp theo, theo tôi, là chớp thời cơ được phép xé rào tạm thời theo quy định  của Tổ chức Thương mại  Thế giới  (WTO) - nhà nước  được phép hỗ trợ doanh nghiệp  để chuyển đổi nền kinh tế, thúc đẩy kinh tế vĩ mô  một cách mạnh mẽ hơn.

Gói này sẽ kích thích các khoản vay ngắn, trung và cả dài hạn. Chẳng hạn, kích thích vay ngắn hạn để đào tạo  nghề, chống thất nghiệp, vay trung hạn mua thiết bị, mua bản quyền  sáng chế... Nhưng gói kích thích này cũng chỉ nên dừng trong phạm vi kế hoạch  năm năm.

Ủy ban Kinh tế  của Quốc hội đã có nghiên cứu  sâu về gói kích thích kinh tế?

Trong Ủy ban  Kinh tế, rất nhiều đại biểu cũng muốn gói kích thích nền kinh tế  tương đối dài hơi hơn một chút.

Nền kinh tế  chúng ta hiện nay giống như mấy năm đầu thế kỷ  21. Các nước châu Á  bị khủng hoảng tài chính  năm 1997. Ta bị năm 1998, kéo dài đến 2000, 2001. Sau đó từ năm 2003 đến năm 2008, tăng trưởng rất cao, ngoạn mục. Giờ là lúc cần một gói kích thích kinh tế  để lấy lại đà một cách căn bản, dài hơi.

Như tôi nói ở trên, bây giờ chưa có thống kê  báo cáo số liệu về hiệu quả gói kích cầu. Nhanh cũng phải đến tháng 5/2010 mới có. Bây giờ nói với nhau chỉ là cảm tính. Tôi xin nói lại, cái mà chúng ta đang đi tìm là gói kích cầu tác động đến bộ phận nào khiến cho quý 2 dừng, quý 3, 4 nhúc nhích.

Cám ơn ông.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Thay kích cầu bằng gói kích thích kinh tế? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Thay kích cầu bằng gói kích thích kinh tế? bạn tại đây.