Bộ GD-ĐT vừa thực hiện việc kiểm tra tuyển sinh đầu cấp bậc tiểu học và trung học ở bốn thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, TP.HCM. Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Văn Chiến, chánh thanh tra Bộ  GD-ĐT, cho biết:

Loạn thu tiền trường, phải có giải pháp mạnh từ cơ sở

Trong đợt kiểm tra một số sở GD-ĐT về thực hiện nhiệm vụ đầu năm, nhìn chung các sở GD-ĐT đều thực hiện đúng quy định  về thu học phí. Những khoản thu người dân  thấy bức xúc đều là các khoản thu ngoài học phí theo hình thức tự nguyện, đại diện cha mẹ học sinh  đứng ra thu.

Bộ GD-ĐT chỉ chỉ đạo chung và kiểm tra trên cơ sở những quy định, quy chế do bộ ban hành, còn với trách nhiệm, quyền hạn đã được phân cấp các phòng GD, sở GD-ĐT phải phối hợp với chính quyền  địa phương để có những giải pháp cụ thể, phù hợp với đặc thù từng vùng miền nhằm ngăn chặn việc thu tiền tùy tiện trong trường học.

Ông Nguyễn Văn Chiến

- Tuy mỗi thành phố  có một đặc thù riêng, nhưng có một vấn đề nổi cộm là tình trạng quá tải học sinh  ở một số nơi, chủ yếu ở lớp 1. Tình trạng này thấy rõ nhất tại Hà Nội. Cụ thể là có những trường tiểu học  có sĩ số quá đông 55-60 học sinh/lớp, trong khi theo quy định  chỉ nên 35-40 học sinh/lớp.

Tình trạng quá tải về số lượng  học sinh  khiến ở nhiều nơi học sinh  phải học tập trong điều kiện chật chội. Có những lớp học thay vào việc xếp hai học sinh/ bàn học đã phải bố trí ba học sinh/bàn, ảnh hưởng đến sức khỏe, hiệu quả dạy học...

* Tình trạng quá tải trên, theo ông, là do các trường vi phạm  quy định, tuyển vượt chỉ tiêu hay do các sở GD-ĐT không sâu sát khi giao chỉ tiêu cho những trường không có điều kiện cơ sở vật chất tương ứng?

- Theo tôi, có sự bất ổn trong quy hoạch mạng lưới trường học  ở các đô thị. Tại nhiều khu vực  ở Hà Nội và các đô thị khác, dân cư tăng nhưng trường học  không được mở rộng đủ để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

Nhiều khu đô thị mới ra đời với mật độ dân cư lớn nhưng không có trường học. Bất hợp lý này khiến học sinh  đổ dồn về một số trường. Năm học này có thêm một nguyên nhân  khách quan  là sự gia tăng dân số  cơ học khiến số học sinh  ở độ tuổi vào lớp 1 tăng vọt.

Tuy nhiên, còn một nguyên nhân  đáng suy nghĩ là xu thế muốn lựa chọn những trường có chất lượng  giáo dục tốt để gửi con của các bậc phụ huynh. Điều này dẫn đến việc có những trường phổ biến sĩ số học sinh  trên dưới 60 em/lớp, trong đó có một số lượng  tương đối lớn học sinh  học trái tuyến, nhưng có những trường thì không thu hút được học sinh. Tình trạng này xuất hiện cả ở lớp 1 và lớp 6.

* Thanh tra Bộ  GD-ĐT có kiến nghị gì để giải quyết bất cập trên?

- Tôi cho là cần phải rà soát và xây dựng  quy hoạch mạng lưới trường học, trong đó có sự tính toán để đảm bảo trường học  đủ đáp ứng nhu cầu học của người dân, tương ứng với dự báo  về tỉ lệ gia tăng dân cư các vùng khác nhau của đô thị. Nhất là đối với những khu vực  đang được đô thị hóa mạnh như Hà Nội.

Chính quyền các thành phố  lớn cần có những quy định  chặt chẽ đối với các dự án xây dựng  đô thị mới, phải đi kèm với việc xây dựng  trường học. Chấm dứt cảnh có nhà ở nhưng thiếu các công trình công cộng, trong đó có trường học.

Bên cạnh đó, để giải quyết tận gốc cảnh phụ huynh lao đơn vào trường điểm, đằng sau đó là nhiều vấn đề gây bức xúc cho dư luận  vào mùa “chạy trường”, cảnh học sinh  ngồi học trong sự chật chội, quá tải, các thành phố  lớn cần nghiên cứu  xây dựng  kế hoạch  luân chuyển giáo viên, kèm theo đó là chính sách đãi ngộ tương xứng.

Cụ thể là những giáo viên  giỏi, có kinh nghiệm, tâm huyết sẽ được luân chuyển, bố trí dạy học ở các trường có đội ngũ giáo viên  còn yếu. Việc luân chuyển phải có thời hạn nhất định, cam kết để giáo viên  sau một thời gian cụ thể  được trở về trường cũ hoặc các trường có điều kiện thuận lợi hơn.

Đồng thời chế độ lương, phụ cấp... cho giáo viên  nhận nhiệm vụ luân chuyển phải được đảm bảo, có chế độ khuyến khích giáo viên  giỏi tình nguyện bổ sung cho các trường học  khó khăn. Đầu tư cho giáo dục phổ thông ở các thành phố  lớn cũng cần phải quan tâm  đến việc tránh tạo chênh lệch nhiều giữa các trường học, đảm bảo quyền lợi cho học sinh  khi thực hiện đúng việc tuyển sinh theo tuyến.

HS lớp 1/7 Trường tiểu học  Bàu Sen - Ảnh: H.HG.

* Nhiều năm qua, có một hiện tượng gây bức xúc cho dư luận  là tình trạng tiêu cực  trong việc xin học trường điểm. Qua thực tế kiểm tra, ông có nhận xét  thế nào về việc này?

- Để điều tra việc “chạy trường” có màu sắc tiêu cực  như dư luận  nêu không đơn giản và phải có căn cứ xác thực, riêng ngành giáo dục không giải quyết được mà cần có sự vào cuộc của cơ quan  chức năng, chính quyền  các cấp. Tuy nhiên, tôi chỉ nói đến khía cạnh bất ổn trong tâm lý “chạy theo số đông” của cha mẹ học sinh  và quan niệm “phó mặc con cái cho nhà trường”. Việc giáo dục học sinh  là một quá trình không chỉ diễn ra trong nhà trường.

Vì vậy, việc chọn trường điểm không phải là sự lựa chọn thông minh. Cùng với việc giải quyết những vấn đề liên quan  đến quy hoạch mạng lưới trường học, các chính sách đầu tư  cơ sở vật chất và giáo viên  nhằm rút ngắn khoảng cách chênh lệch về chất lượng  giáo dục giữa các trường, theo tôi cần phải có sự tuyên truyền mạnh hơn để cha mẹ học sinh  có sự điều chỉnh hợp lý trong việc chọn trường.

Những trường hợp bị phát hiện có tiêu cực  trong “chạy trường”, không chỉ người trong ngành giáo dục mà cả những người có hành vi “chạy tiền, xin học” cũng phải bị xử lý theo quy định  pháp luật. Tuy nhiên, tôi cho rằng việc cần thiết hơn bây giờ là nên tích cực tìm ra những giải pháp mang tính bền vững để giải quyết thực trạng quá tải học sinh.

TRỊNH VĨNH HÀ thực hiện

=====================================================================

Ý kiến bạn đọc

* Theo ông Chiến, sở dĩ có tình trạng quá tải là do có sự bất ổn trong quy hoạch mạng lưới trường học  ở các đô thị. Tôi thấy vấn đề bất ổn trong quy hoạch này đã diễn ra từ lâu, ở hầu hết các tỉnh thành trong cả nước từ trước tới nay, báo chí  cũng nhắc đến nhiều nhưng tình trạng này vẫn chẳng được cải thiện. Bộ GD-ĐT nên có những chiến lược cụ thể đề giải quyết dứt điểm vấn đề này.

DUY THANH

* Tôi có đọc báo nói về vấn đề cho con học trước, chạy trường, quá tải ở học sinh  lớp 1... Tôi nghĩ Bộ GD-ĐT nên xem lại vấn đề này vì khi nói phụ huynh chạy trường hoặc cho con học không đúng tuyến là không đúng thì bản thân  những người làm quản lý có đứng trên góc độ là phụ huynh không?

Nếu học sinh phường A. theo lẽ thì học ở phường A. như vậy là đúng tuyến, nhưng ngược lại trường học  ở phường A. này xuống cấp trầm trọng, điều kiện vật chất từ sân trường ẩm thấp, bàn ghế cũ thì thử hỏi phụ huynh có cho con mình đi học ở phường A. hay không? Nếu trường ở phường A. được xây dựng mới hoàn toàn thì tôi nghĩ không còn ai muốn cho con mình đi học ở trường khác làm gì, từ đó sẽ không dẩn đến chuyện chạy trường cho con.

Bản thân tôi nghĩ đối với các cháu mới vào lớp 1, chúng ta nên tạo cho các cháu môi trường  xanh sạch. Một vấn đề nữa mà tôi thấy chúng ta nên quan tâm  là thu học phí (tiền xây dựng  trường) báo đăng thì không thu phí nhưng thực tế trường nào cũng thu phí, nếu không thu phí (tiền xây dựng  trường) mà chỉ thu tiền sửa chữa trường khi cần thiết thì tại sao không để tới đại hội phụ huynh bàn bạc thống nhất  ý kiến rồi lúc đó mới thu.

Vấn đề đồng phục, sách, tập, dụng cụ học tập của học sinh: tôi đồng ý là mặc đồng phục rất đẹp, nhưng tại sao trường lại phải chỉ đích danh (có địa chỉ hẳn hoi) chỗ bán đồng phục, chỗ bán sách, tập, dụng cụ học tập...

DUONG HO LOAN

Bạn có ý kiến gì về bài viết Quá tải học sinh lớp 1 này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Quá tải học sinh lớp 1 bạn tại đây.