Vừa qua, tôi được mời tham dự Hội thảo INC500/5.000 -hội thảo của 500/5.000 doanh nghiệp  vừa và nhỏ (SMEs) phát triển nhấtnước Mỹ - tại Washington  DC. Hội thảo này là để tôn vinh tinh thầndoanh nhân Mỹ - bất kể tình hình nền kinh tế  thế nào, SMEs vẫn tạo côngăn việc làm, nuôi sống người lao động.

Các giám đốc  Mỹ SMEs đa dạng, nhiều người có bề ngoàikhá "nông dân". Và cũng giống như ở VN, người chủ doanh nghiệp  cũng vừalà CEO  và nắm chuyên môn. Điều thú vị là họ sẵn sàng chia sẻ  kinhnghiệm phát triển doanh nghiệp, kỹ năng quản lý của mình.

Hầu hết doanh nhân Mỹ đều có khả năng thuyết trình,trình bày tốt. Họ tham gia hội thảo hào hứng và không quá bận tâm về lễnghi như doanh nhân Việt Nam. Có người tham dự Hội thảo cùng vợ, cóngười đi cùng con gái. Họ khá già, phần lớn tầm 50-60 tuổi, một số 40tuổi và lớp doanh nhân trẻ tầm 20-30 tuổi như Việt Nam  rất ít.

Jim Collins, tác giả  của nhiều cuốn sách  nổi tiếngnhư Từ tốt đến vĩ đại, Xây dựng  để trường tồn, từng nói một câu mà hầuhết SMEs tại Mỹ nằm lòng: “Bạn phải hữu ích và mang lại giá trị  chocuộc sống”. Rất nhiều SMEs của Mỹ đã lấp vào khoảng trống dịch vụ  mà nhà nước  và các công ty  lớn chưa thực hiện được hoặc còn bỏ ngỏ.

Tham dự Hội thảo, tôi được biết nhiều  doanh nghiệp  Mỹlàm những việc mà người Việt  Nam khó có thể hình dung như PaulSpiegelman - CEO  và là người sáng lập  Beryl (Texas) - một call centerchuyên cung cấp thông tin, tư vấn về sức khỏe  cho cộng đồng. Người bệnhgọi đến sẽ được khuyên nên đi khám ở đâu, chi phí thế nào cho rẻ, nêngặp bác sĩ nào, bảo hiểm  ra sao.

Hay có công ty  chuyên xây nhà tại các khu nghỉ mát vàbán kiểu sở hữu 1/52 căn hộ. Người mua chỉ phải bỏ tiền mua 1/52 cănhộ, và họ cùng gia đình  có quyền đi nghỉ ở đó một tuần trong năm (1/52tuần), vừa tránh được việc thuê khách sạn  đắt đỏ, vừa được thoải máinhư ở chính nhà mình.

Ngoài ra, công ty  cũng cung cấp thêm dịch vụ  đổi kỳnghỉ cho các đồng sở hữu này. Ví dụ một người sở hữu 1/52 căn nhà  nghỉtại New York, năm trước đã nghỉ cả tuần ở New York, năm sau muốn đinghỉ ở một khu du lịch  khác tại Hawaii; thì công ty  sẽ đứng ra làmtrung gian trao đổi nhà với một chủ sở hữu 1/52 căn nhà  khác tại Hawaiicho họ.

Lý do họ đưa ra dịch vụ  này là vì gia đình  nào ở Mỹcũng có nhu cầu đi nghỉ mát, trong khi việc sở hữu nguyên một căn nhàtại một khu nghỉ mát thì không phải gia đình  nào cũng thực hiện được.Hoặc nếu họ có thể thực hiện được điều đó thì chuyện đi nghỉ mát ở cùngmột nơi hết năm này đến năm khác cũng sẽ gây nhàm chán - chưa tính đếnkhía cạnh lãng phí của việc mua cả căn nhà, mỗi năm chỉ nghỉ vài tuầnrồi cả năm để đó. Vậy nên họ chỉ sở hữu 1/52 căn nhà  và trao đổi quyềnlợi với các đồng sở hữu như mình.

Doanh nhân Việt Nam  nên học hỏi và tận dụng điều này.Bởi chẳng hạn với dịch vụ  call center như đã nói ở trên, nếu được lậpra ở VN, tôi chắc hẳn cũng đắt hàng. Người Việt  hiện nay mỗi khi bảnthân hoặc người quen trong gia đình  bị ốm đau đều phải mất khá nhiềucông sức và thời gian, tiền bạc  để tiếp cận bác sỹ, dịch vụ  có thể khámchữa bệnh tốt. Thực tế, loại hình công ty  dịch vụ  công đã bắt đầu có ởViệt Nam, nhưng vẫn cần được đẩy mạnh hơn nữa. Đây cũng chính là “nhữngđại dương xanh” mà các doanh nhân VN vẫn đang tìm kiếm.

Người Mỹ rất coi trọng tinh thần kinh doanh  của SMEs

Về tổng thể, tinh thần kinh doanh  và cách hoạt độngcủa các SMEs của Mỹ khác xa với Việt Nam. Mối lo lắng, quan tâm  của họkhác mối quan tâm, lo lắng  của chúng ta. Tại Việt Nam, các công tythường mất rất nhiều thời gian  cho các thủ tục thuế, hành chính, côngnợ khó đòi…

Chủ doanh nghiệp  Mỹ không phải lo nhiều đến chấtlượng, trình độ nhân viên. Tại Việt Nam, do không được đào tạo  bài bảntại trường học, nên hầu hết nhân viên  có kỹ năng làm việc  kể cả nhữngkỹ năng đơn giản như soạn văn bản, làm báo cáo kế hoạch  cũng yếu, dẫnđến hiệu suất  làm việc  thấp. Thường phải 3-5 người mới bằng một nhânviên Mỹ.. Nhân viên  Việt Nam  cũng thường "nhảy việc" nhiều, tâm lýkhông chắc chắn, không hiểu nguyên tắc trong công việc.

Người sử dụng lao động  tại Mỹ cũng phải lo lắng  về sựchân thật của nhân viên, nhân viên  không ăn cắp, ăn trộm, khi làm việctập trung vào công việc, không đi sớm về muộn. Điều căn bản là ngườilao động Mỹ, dù là nhân viên  "cổ xanh" hay "cổ trắng" thì kỹ năng đềurất thành thục.

Về phía doanh nghiệp, họ đóng bảo hiểm  đầy đủ, đảmbảo trả mức lương đủ cho người lao động  sống tốt. Và ở Mỹ thực sự làông chủ hiểu việc và vai trò ông chủ, nhân viên  hiểu việc/vai trò tráchnhiệm của nhân viên. Ông chủ/người quản lý học làm ông chủ/người quảnlý, nhân viên  học làm nhân viên  tốt.

Doanh nghiệp Việt làm 'người khổng lồ  bé nhỏ', tại sao không?

Tại hội thảo, tôi được mời tham dự một cuộc gặp mặt nhỏ một số doanh nhân Mỹ trong cộng đồng  Những người khổng lồ  bé nhỏ(SmallGiantsCommunity.org), chủ tịch  là Bo Burlingham, biên tập viêncao cấp của INC, cũng là tác giả  cuốn Những người khổng lồ  bé nhỏ.

Đây là những công ty  khá nhỏ bé nếu so về quy mô ởMỹ, khoảng dưới 500 nhân viên, không phát triển thành những tập đoànlớn mà chọn cách trở thành công  ty xuất sắc, hàng đầu trong lĩnh vựccủa mình.

Tôi cho rằng mô hình Small Giants chính là giải phápkhả thi cho các doanh nghiệp  Việt Nam, xét trên tất cả các điều kiện kểcả về môi trường, kinh tế  và cả nhân lực Tôi sẽ trình bày vấn đề nàytrong bài viết sau.

INC500/5.000 là hội thảo do Tạp chí  INC tổ chức, cũnglà hội thảo lớn và uy tín nhất về SMEs ở Mỹ. Nhiều nhân vật  nổi tiếng ởMỹ như nguyên tổng thống  Bill Clinton, Marshall Goldsmith, Scott Cook,Bernard Marcus và Thomas Friedman cũng đã từng đến nói chuyện tại cáchội thảo Inc 500/5000 những năm trước.

Kể từ năm 1982, tạp chí  INC cho ra mắt danh sách INC500 (đến năm 2007  mở rộng ra INC500/5000) là danh sách 500 SMEs pháttriển nhanh nhất nước Mỹ, chia theo ngành, khu vực, nguồn gốc chủ doanhnghiệp. Tất cả công ty  thuộc danh sách này đều là các công ty  riêng,nhỏ, độc lập… không phải là thành viên  hay chi nhánh của bất cứ một tậpđoàn hay công ty  nào khác, và tất cả đều có một điểm chung là có mứcphát triển trên 100% mỗi năm trong 3 năm liên tiếp.

Hàng năm, INC đều tổ chức các hội thảo nhằm vinh danhcác doanh nghiệp  này và tạo cơ hội để cho chủ doanh nghiệp  gặp gỡ, traođổi kinh nghiệm  với nhau. Diễn giả chính tại Hội thảo năm nay của INClà Jim Collins, Tony Hsieh (CEO & sáng lập Zappos.com, cũng làngười vừa bán Zappos.com cho Amazon với giá 900 triệu đô la) và tỷ phúMỹ gốc Phi đầu tiên David  Neeleman, người sáng lập  JetBlue.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Doanh nghiệp Việt có thể làm 'người khổng lồ bé nhỏ' này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Doanh nghiệp Việt có thể làm 'người khổng lồ bé nhỏ' bạn tại đây.