- Xin ông cho biết những nét cơ bản của dự án điện hạt nhân  trình Quốc hội tại kỳ họp này?

- Theo dự kiến, hai nhà máy  điện hạt nhân  đầu tiên công suất 2.000 MW (công suất nhà máy  thủy điện Hòa Bình  là 1.920 MW) sẽ được xây dựng  tại xã Phước Dinh (huyện Ninh Phước) và xã Vĩnh Hải (huyện Ninh Hải) của tỉnh Ninh Thuận vào năm 2015. Dự kiến năm 2020 nhà máy  sẽ đi vào hoạt động, giúp giải quyết vấn đề thiếu năng lượng trong tương lai.

Ông Đặng Vũ Minh. (Ảnh: V.A)

- Nhiều nước có có trình độ khoa học  công nghệ  hơn Việt Nam  nhưng lại chọn phương án năng lượng sạch từ gió, sóng biển... Tại sao chúng ta lại chọn phương án điện hạt nhân?

- Nhiều quốc gia  phát triển các năng lượng khác từ gió, mặt trời, thậm chí là sóng biển, gọi chung là năng lượng tái tạo. Nhưng tính toán cho thấy năng lượng tái tạo phát triển cũng chỉ thoả mãn được khoảng 10% nhu cầu, giá thành cũng cao và có những điểm yếu so với các loại hình năng lượng khác.

Với điều kiện của Việt Nam  hiện nay, theo nhận xét  của tôi, điện hạt nhân  là phương án phù hợp nhất để giải quyết việc thiếu năng lượng trong những năm tới.

- Với trình độ khoa học  công nghệ  của Việt Nam  hiện nay, nhiều người băn khoăn về an toàn khi vận hành nhà máy. Là cơ quan  thẩm tra đề án, vấn đề trên được Ủy ban  Khoa học  công nghệ  xem xét thế nào?

- Để đảm bảo an toàn  của nhà máy  có 4 yếu tố quyết định  cần xem xét. Thứ nhất là công tác  chuẩn bị. Kinh nghiệm  các nước cho thấy cần ít nhất 15 năm chuẩn bị, đó là thời gian  cần thiết để thông qua các văn bản  pháp luật  về sử dụng năng lượng nguyên tử, tìm hiểu kinh nghiệm  các nước, đào tạo  cán bộ và lựa chọn địa điểm.

Thứ hai là nguồn cán bộ.Một nhà máy  điện hạt nhân  công suất 2.000 MW cần khoảng 1.000 cán bộ,công nhân kỹ thuật, trong đó có 10% trực tiếp  liên quan đến việc vậnhành và phục vụ vận hành lò phản ứng. Số cán bộ này, với những người đãcó trình độ đại học  về kỹ thuật  thì phải đào tạo  ít nhất là 5 năm nữa,thực tập tại những nước có công nghệ  hạt nhân  phát triển và sau đó phảitrải qua kỳ sát hạch chặt chẽ để được cấp chứng chỉ vận hành lò phảnứng.

Thứ ba là công nghệ, phải chọn công nghệ  để đến khinhà máy bắt đầu hoạt động  vào năm 2020 thì nó vẫn là công nghệ  tiêntiến, hiện đại. Thứ tư  là công tác  quản lý, tổ chức vận hành. Việc nàyđòi hỏi phải có kỹ luật lao động  hết sức chặt chẽ, nghiêm khắc tuân thủcác quy trình  quy phạm kỹ thuật.

Trong những năm vừa qua, cán bộ chúng ta đã vận hànhnhững công trình lớn như nhà máy  thuỷ điện Hoà Bình, nhà máy  nhiệt điệnPhả Lại, nhà máy  khí- điện- đạm Cà Mau. Tôi cho rằng những kinh nghiệmthu được trong quá trình vận hành những công trình đó hết sức cần thiếtđể sau này có thể vận hành một công trình phức tạp hơn là nhà máy  điệnhạt nhân.

Qua thẩm tra, chúng tôi  ủng hộ  chủ trương xây dựng  nhà máy  điện hạt nhân  tại Ninh Thuận. 

Mô hình nhà máy  điện hạt nhân  theo công nghệ  AP 1000 của Westinghouse. (Ảnh: WHN)

- Ông vừa đề cập đến trình độ nhân lực vận hànhsẽ quyết định  đến an toàn của nhà máy, nhưng Việt Nam  đang thiếu nhânlực ngành hạt nhân, trong khi 10 năm nữa nhà máy  đã vận hành?

- Từ cuối những năm 1959, nhà nước  đã cử người đitạo tạo tại Liên Xô  và Đông Âu  về vật lý hạt nhân, hoá phóng xạ, vật lýlò phản ứng...là những chuyên ngành  liên quan hết sức chặt chẽ đến việcứng dụng năng lượng hạt nhân. Năm 1975 chính số cán bộ này đã tham giađã tham gia vào việc khôi phục lò phản ứng Đà Lạt. Từ năm 1984 tới nay,lò phản ứng này đã chạy an toàn và hiệu quả. Đúng là hiện nay có khókhăn về nhân lực vì phần lớn số cán bộ này đã lớn tuổi, một số đã nghỉhưu.

Hiện, chúng ta có thể dựa vào 3 nguồn nhân lực. Thứnhất là những cán bộ có ngoại ngữ, trình độ chuyên môn giỏi được cử điđào tạo tại nước ngoài. Thứ hai, tạo điều kiện mời các chuyên gia  ngườiViệt Nam đang làm việc  ở nước ngoài  có chuyên môn phù hợp tham gia tưvấn. Thứ ba  là thuê chuyên gia  của các tổ chức tư vấn quốc tế  như đãlàm đối với một số công trình quan trọng  quốc gia.

Theo tôi, cần đặc biệt chú ý đến việc đào tạo  nguồncán bộ từ trong nước. Năm 2015 khi bắt đầu xây dựng  thì số cán bộ nàysẽ tham gia ngay từ khâu lắp đặt, điều chỉnh, vận hành thử các thiết bịchỉ yếu và đến khi nhà máy  xây xong vào năm 2020 thì có thể trực tiếptham gia vận hành.

- Thời gian  qua, Ủy ban  Khoa học  Công nghệ  vànhiều cơ quan  khác đã có những chuyến khảo sát tại những nước có côngnghệ điện hạt nhân  tiên tiến. Theo ông, công nghệ  nào là phù hợp vớiViệt Nam?

- Hiện nay, có 31 nước với 439 lò phản ứng hạt nhânđang hoạt động. Bản thân  tôi đã đi tìm hiểu ở Pháp, Đức, Nhật Bản  vàNga, một số thành viên  của Uỷ ban đã đi một số nước khác. Mỗi nước đềucó kinh nghiệm  riêng, mỗi công nghệ  đều có thế mạnh nhất định. Đối vớilò phản ứng hạt nhân  công suất 1.000 MW, có nơi cần gần 1.000 cán bộ,công nhân nhưng có nơi chỉ có hơn 500 người, điều đó phụ thuộc vàonhiều yếu tố như loại công nghệ, trình độ tự động hoá cũng như phuơngthức quản lý.

Tất nhiên, chúng ta phải cần mời các chuyên gia  giỏi để tư vấn trong việc đánh giá  thế mạnh và yếu của từng loại công nghệ.

Dự kiến ngày 6/11, Bộ trưởng Công thương Vũ HuyHoàng sẽ trình bày trước Quốc hội về chủ trương đầu tư  dự án điện hạtnhân Ninh Thuận. Một tuần sau đó, các đại biểu sẽ thảo luận  ở hộitrường về vấn đề này.

Ngày 25/11, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua chủ trương Nghị quyết về chủ trương đầu tư  dự án điện hạt nhân  Ninh Thuận.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cần đảm bảo an toàn khi xây nhà máy điện hạt nhân này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cần đảm bảo an toàn khi xây nhà máy điện hạt nhân bạn tại đây.