Năm 1975, Steve  Jobs, chàng sinh viên  20 tuổi đã bỏ học quay về quê nhà  ở Bắc California nhằm tìm kiếm  một công việc  thú vị hơn. Với vị trí là một nhân viên  lập trình game  cho hãng Atari, anh tụ tập giải trí  với một nhóm người cùng sở thích ở Menlo Park được gọi là Câu lạc bộ  máy tính  Homebrew. Anh tham gia vào các buổi họp mặt buổi tối, và đã có dịp thấy một thành viên  khoe chiếc máy tính  cá nhân  mạnh mẽ hiệu Altair của mình. Chiếc máy đời đầu này được lắp ráp từ một bộ gồm nhiều sản phẩm  được đặt mua qua một công ty  đặt hàng thư tín ở Albuquerque, và đối với những thành viên  của câu lạc bộ  Homebrew thì thiết bị này thật thời thượng. Hầu hết những người có mặt ở đó đều thấy được tiềm năng của chiếc máy. Còn Jobs  thì nghĩ đến một kế hoạch  kinh doanh  đầy táo bạo và hấp dẫn.

Thiếu kỹ năng cơ khí, máy móc cần thiết để biến ýtưởng thành hiện thực, Jobs  rủ một thành viên  tóc dài khác của Homebrewtên là Steve  Wozniak cùng tham gia với mình. Chàng trai 25 tuổi này -vốn là con một kỹ sư tên lửa của Hãng Lockheed - có tên gọi thân mật là“Woz”, đã viết được ngôn ngữ  lập trình và thiết kế  thành công  một bomạch. Anh cũng theo đuổi niềm đam mê điện tử  của mình với công việc  tạimột công ty  tiên phong ở thung lũng Silicon có tên là Hewlett-Packard,nhưng anh nhận thấy tiềm năng rất lớn trong những gì mà Jobs  đã mườngtượng ra. Để thu gom đủ số tiền cần thiết để bắt tay vào công việc, anhđã bán chiếc máy tính  có chức năng lập trình của mình, trong khi Jobsnói lời tạm biệt với chiếc xe tải nhỏ hiệu Volkswagen của anh ta. Haingười này lập tức bắt tay vào gầy dựng sự nghiệp  kinh doanh  trong garacủa cha mẹ Jobs  tại Los Altos.

Sản phẩm đầu tiên ra đời với sự hợp tác của họ làchiếc máy tính  Apple  I, một thiết bị có nền tảng là bảng mạch điện tửmà họ đã bán được thông qua một nhà bán lẻ địa phương với giá… 500đôla. Tuy đã sẵn sàng chuyển sang bước tiếp theo trong công việc  kinhdoanh nhưng lại nhận thấy được giới hạn của mình, họ đã thuyết phục mộtngười đàn ông 34 tuổi tên là Mike Markkula tham gia cùng họ. Markkulavừa chấm dứt làm kỹ sư điện tử  cho Intel, một công ty  có giá trị  nhiềutriệu đôla. Wozniak tập trung xử lý những vấn đề về kỹ thuật, Jobs  vàMarkkula thu thập tiền mặt và vay vốn, họ mở một văn phòng  Cupertino,và chính thức hợp tác với nhau vào ngày 3/1/1977.

Chiếc máy tính  thật sự đầu tiên của họ, chiếc AppleII, được ra mắt khoảng 15 tháng sau đó. Hầu như chỉ có Woz đảm đươngtrọng trách phát triển chiếc máy này. Nó ra mắt lần đầu tiên vào năm1978 tại lễ khai mạc hội chợ máy tính  West Coast. Các nhà quan sát ngaylập tức bị mê hoặc bởi cỗ máy tích hợp màn hình, bàn phím, nguồn điệnvà khả năng đồ họa  mạnh mẽ này. Doanh thu  hàng năm của công ty  sau đóđạt đến con số 300 triệu đôla, giúp Apple  lọt vào danh sách Fortune 500và thu hút sự chú ý của giới truyền thông  (cũng như những đối thủ  cạnhtranh tương lai như Tandy và Commodore). Rất nhiều người nhận tài trợcho công ty  đã giúp Apple  tập trung phát triển không ngừng về mặt côngnghệ. Vào năm 1980, doanh thu  chỉ riêng đối với các sản phẩm  máy tínhcá nhân đã đạt đến con số 1 tỷ đôla.

Khi Apple  đã nắm giữ hơn 15% thị trường  kinh doanhmáy tính và ngày càng lớn mạnh thì IBM  mới muộn màng nhận ra rằng họkhông thể phớt lờ ngôi sao  đang lên này. Khi ông trùm của những máytính khổng lồ  (mainframes) nhảy vào thị trường  máy tính  để bàn, hìnhảnh chuyên nghiệp  (suit-and-tie) của họ (chưa nói đến tiếng tăm lâu đờivề máy móc điện tử) thì ngành kinh doanh  này trở nên nóng bỏng. Sự hấpdẫn một thời của Apple  và đà phát triển của họ đột nhiên bị chững lại.Sự thật là, thị trường  kinh doanh  máy tính  đã trở thành một vách đádựng đứng rất khó chinh phục.

Nhưng Jobs  và cả Apple  vẫn tin rằng họ sẽ chiếnthắng. Họ duy trì một cách bướng bỉnh hình ảnh  một công ty  không cổphần hóa và điều này làm cho sự khác biệt  giữa họ với những công ty  cólượng sản phẩm  bán ra nhiều nhất ngày càng rõ rệt và họ đánh mất dầnthị phần. Trong hoàn cảnh  đó, họ vẫn cố duy trì vị trí dẫn đầu của mìnhvề mặt công nghệ.

Bước cải tiến mạnh mẽ tiếp theo của công ty  được bắtđầu không lâu sau khi Jobs  tham quan trung tâm  nghiên cứu  Palo Alto củaXerox (PARC) vào năm 1979. Xerox đã sản xuất ra một trong những chiếcmáy tính đầu tiên có tên gọi Alto, đây là chiếc máy đầu tiên sử dụng cảchuột và giao diện  đồ họa.

Sau cùng ông đã kết hợp giao diện  đồ họa  mang tínhcách mạng này (được phát triển nhưng chưa bao giờ sử dụng bởi phòngnghiên cứu PARC huyền thoại) vào lần giới thiệu  sản phẩm  lớn thứ ba  củaApple – chiếc máy tính  Lisa (được đặt tên theo đứa con gái  của ông).Lisa là chiếc máy tính  thương mại  đầu tiên kết hợp hai ý tưởng này lạivới nhau. Với nó, ông đã vẽ nên một đường ranh giới rõ ràng giữa tậpđoàn Apple  của mình và các đối thủ  truyền kiếp cùng lĩnh vực. Nhưng dùLisa có là một kỳ quan về mặt công nghệ  và là một thành quả tuyệt vờiđi chăng nữa, thì cái giá 10.000 đôla của nó là quá khả năng người tiêudùng. Mặt khác, những chiếc máy tính  cá nhân  mới ra mắt của IBM  đã đượcmua sạch.

Apple vội vàng tìm cách giải quyết. Một nhóm kỹ sưhàng đầu của công ty  đã nghiên cứu  chế tạo một chiếc máy tính  hoàn toànkhác biệt có tên gọi là Macinstosh; trong khi Jobs  đang mê mải vớichiếc Lisa. Macintosh dựa trên nền tảng công nghệ  bấm - và kéo mà trẻcon cũng có thể sử dụng được. Trong một bước đi sẽ chia cắt Apple  thànhnhiều phe phái nhỏ, Jobs  đã đơn phương chiếm hữu dự án Macintosh sau bịcách chức vì Lisa không mang lại thành công. Ông bỏ qua những khó chịucùng vai trò lãnh đạo của mình và đặt lại nhóm phát triển phát triểnsản phẩm vào đúng vị trí, dựng lên một lá cờ hải tặc, và giương caokhẩu hiệu “máy tính cho phần còn lại của chúng ta".

Mẩu quảng cáo  đầu tiên của họ, một trong những mẩuquảng cáo nổi tiếng nhất từng được thực hiện, được thiết kế  để dẫn dắtngười tiêu dùng theo một hướng đi rõ ràng: Hoặc sử dụng máy tính  củaApple, hoặc của IBM. Và thông điệp năm 1984 đó vẫn rất rõ ràng cho đếnngày hôm nay. Đây là lời tuyên bố cố ý chống lại thế giới  máy tính  đangbị thống trị bởi máy tính  Big Blue của IBM  – mà trong quảng cáo  bị mộtngười phụ nữ  yêu tự do giáng một đòn chí tử bằng một cây búa tạ.

Đoạn phim  quảng cáo  đó được dàn dựng bởi Ridley“Blade Runner” Scott tốn 1 triệu đôla, và chỉ được phát sóng một lần.Mẩu quảng cáo  làm nhiều ủy viên ban quản trị  công ty  cảm thấy căngthẳng và người hâm bóng đá  Mỹ ngạc nhiên, nhưng sự thật là nó đã đượcxem bởi gần một nửa số hộ gia đình  Mỹ. Sáng hôm sau, khi Jobs  chínhthức công bố đứa con mới ra đời nặng gần 10 kg và có giá 2.495 đôla đó,công chúng đã được chuẩn bị và sẵn sàng. Apple  tuyên bố rằng 72.000chiếc máy Mac  đã được bán sạch chỉ trong vòng 100 ngày. Trong một năm,doanh thu của công ty  tăng lên đến con số 2 tỷ đôla. Điều này đã thayđổi mọi thứ về hệ điều hành  máy tính. Người ta chuyển từ hệ điều hànhDOS với những dòng lệnh khó nhớ sang các thao tác bằng tay với cửa sổvà biểu tượng vô cùng trực quan.

Những thập niên kể từ khi chiếc máy Mac  ra đời lànhững năm tháng thăng trầm  của Apple. Sự ra đời của Macinstosh là điểmsáng cuối cùng của công ty  trong vòng hơn một thập kỷ. Woz đã thực sựthay đổi nhiều sau khi công trình tim óc của ông cất cánh. Ông lấy đượcmột tấm bằng kỹ sư, biểu diễn  nhạc rock  và dạy bọn trẻ về máy tính.Jobs bị thay thế một cách phũ phàng bởi John  Sculley, một ủy viên hộiđồng quản trị  cũ của tập đoàn Pepsi, được mời về Apple  để củng cố hìnhảnh của công ty  trên thị trường  chứng khoán. Chỉ mới 30 tuổi và khágiàu có, Jobs  không chờ lâu trước khi bắt đầu một công ty  máy tính  tiêntiến với tên gọi NeXT. Ông cũng mua lại xưởng làm phim  hoạt hình Pixar,nơi mà sau này sẽ sản xuất ra những bộ phim  gây tiếng vang lớn như "Thếgiới côn trùng" hay "Câu chuyện đồ chơi".

Apple tiếp tục gặp nhiều khó khăn. IBM  không thể giữđược lợi thế của mình trong thị trường  máy tính  để bàn khi những bảnsao giá thấp các dòng sản phẩm  của nó tràn ngập thị trường. Dù vậy,những quy ước về công nghệ  mà họ đã xác lập - dù rõ ràng là thua kémApple - đã trở thành một chuẩn mực  không thể bác bỏ. Hơn 95 trong sốmỗi 100 khách hàng  đều bắt đầu chọn sử dụng một chiếc máy tính  “tươngthích với IBM”, làm những sản phẩm  của Apple  bị phủ đầy bụi trên các kệbán hàng. Cuối cùng Sculley bị thay bởi Michael  Spindler, người sau đólại bị thay bởi Gil Amelio. Vào tháng 7/1997, Amelio lại bị cho ra rìavà người hùng bị quên lãng Steve  lại được đón chào quay về một lần nữavới cương vị Chủ tịch  Hội đồng quản trị  “lâm thời”.

Một ngày sau sự trở về của mình - vì điều này ôngđược thưởng một cổ phần  và mức lương đôla một năm – Jobs  bắt tay vàoviệc và sản xuất ra một thiết bị một lần nữa lại thay đổi thế giới  -Chiếc iMac. Sự ra mắt của chiếc máy tính  trong suốt này một năm sau đóđã giúp Apple  lấy lại ngôi đầu bảng trong lĩnh vực công nghệ, doanh thucủa công ty  cũng như giá trị  cổ phiếu  của nó trên thị trường  chứngkhoán tăng vọt. Không lâu sau, vào tháng 1/2000, Hội đồng Quản trị  côngty đã nhất trí thưởng cho nỗ lực của Jobs  bằng một chiếc máy bay phảnlực Gulfstream V và 10 triệu đôla trong quyền ưu tiên mua cổ phiếu  củaApple. Để đáp lại, ông đã bỏ từ “lâm thời” ra khỏi chức danh của mình.

Trở lại Apple  lần này, Steve  Jobs  đã tiếp tục làm thếgiới rúng động với những màn trình diễn thông qua bộ óc siêu việt củamình.

Đầu tiên, Steve  tiến hành mua lại một loạt công tytrong ngành và nhắm vào các sản phẩm  tiêu dùng kỹ thuật  số chuyênnghiệp. Năm 1998, Apple  mua phần mềm Macromedia's Final Cut. Đây là tínhiệu đầu tiên trong việc thâm nhập thị trường  kỹ thuật  số của họ. Nămtiếp theo, Apple  cho ra đời hai sản phẩm: iMovie cho người tiêu dùngphổ thông và Final Cut Pro cho giới làm phim  chuyên nghiệp, trong đóFinal Cut Pro đã thành công  lớn với 800.000 người đăng ký sử dụng tínhđến đầu năm 2007.

Ngày 19/5/2001, Apple  mở các cửa hàng bán lẻ chínhthức đầu tiên của mình tại hai bang Virginia và California. Sau đó làsự xuất hiện Cửa hàng Apple, bằng kính trong suốt với thang máy hìnhtrụ và cầu thang xoắn dẫn vào bên trong, trên Đại lộ số 5, New York. Sựkiện này làm sửng sốt cả các nhà đầu tư  lẫn người tiêu dùng lúc bấy giờ.

Năm 2002, Apple  mua Nothing Real  và nâng cấp  thànhShake, Emagic thành Logic. Hai ứng dụng này và iPhoto đã hoàn chỉnh bộsưu tập nổi tiếng về các phần mềm dành cho người tiêu dùng phổ thông cótên gọi là iLife  của hãng Apple.

Ngày 9/1/2007, Steve  Jobs  thông báo  thay đồi tên tậpđoàn từ Apple  Computer  Inc. thành Apple  Inc., cùng lúc là buổi giớithiệu một sản phẩm  Apple  mới, một lần nữa sẽ làm điên đảo cả thế giới:iPhone. Dù iPhone  chỉ được tung ra thị trường  vào tháng 6/2007, nhưngngay lập tức, cổ phiếu  của Apple  tăng lên mức kỷ lục là 97,80 đôla vàvượt qua mức 100 đôla Mỹ vào tháng 5/2007.

Tháng 2/2007, Apple  có ý bán nhạc qua iTune Store màkhông phải trả tiền bản quyền  nhạc số nếu các tên tuổi lớn  trong ngànhthu âm chịu từ bỏ công nghệ  chống sao chép trực tuyến. Tuy nhiên, chỉcó Hãng thu âm  EMI đồng ý hợp tác với Apple  vào tháng 2/2007 qua mộtthỏa thuận có hiệu lực kể từ tháng 5/2007.

Và, đúng như tuyên bố của Steve  Jobs  vào đầu năm,cuối tháng 6/2007, tiếp theo sự thành công  vang dội của iPod, Appletung ra thị trường Mỹ  sản phẩm  được hàng triệu người trông đợi: iPhone,thiết bị truyền thông  đa phương tiện không phím, bộ nhớ chỉ có 8Gb vàmàn hình 3,5” cảm ứng tuyệt đối sử dụng thao tác “sờ” và “vuốt”. Đây làsản phẩm “đinh” của thế giới  trong năm 2007, ứng dụng công nghệ  siêucảm ứng có thể thực hiện mọi mệnh lệnh từ thao tác cùng lúc ở cả bangón tay người sử dụng  như: cuộn, phóng to - thu nhỏ, và xoay tròn cáchình ảnh trên màn hình  theo ý muốn. Đây thực sự là một sản phẩm  côngnghệ cao đầy quyến rũ  và dễ sử dụng đến mức… kinh ngạc! Một sản phẩm  cókhả năng làm thay đổi các khái niệm và nhận thức thông thường của chúngta về điện thoại  di động, máy quay  phim  chụp ảnh, máy nghe nhạc và cảmáy vi tính.

Trong năm 2008, Apple  sẽ giới thiệu  trackpad dành chocác dòng máy laptop Apple  trong tương lai, sử dụng công nghệ  đa cảm ứng(multi-touch technology) mà họ từng ứng dụng vào các máy iPhone  củamình.

Với khả năng điều hành xuất sắc  và tinh thần theođuổi sự hoàn mỹ tuyệt đối, Steve  Jobs, linh hồn của Apple  Inc., thậmchí còn được ví như một “Jobs Christ”, “Đấng cứu nạn… thất nghiệp” củanhân loại. Và điều này hình như có phần đúng.

Bất kể tia sét kỳ diệu kia có giáng xuống lần nữatrên cùng một tập đoàn hay không, tài năng của Jobs  đến đây đã đượckhẳng định. Steve  Jobs  đã chứng minh rằng mỗi bước đi của ông và Applelà một “phép lạ”; và, câu chuyện cổ tích hiện đại này vẫn chưa đến hồikết thúc.

(Trích cuốn sách  "50 công ty  làm thay đổi thế giới" do First News  phát hành)

Bạn có ý kiến gì về bài viết Quả táo khuyết khiến cả thế giới thèm muốn này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Quả táo khuyết khiến cả thế giới thèm muốn bạn tại đây.