Cây biến đổi gen GM - Bản có dấu.
Cay bien doi gen GM - Bản không dấu.

Chỉ trong 7 năm, từ năm 2000 đến năm 2007, nông nghiệp  Việt Nam  đã “mất” trên 500.000ha vì quá trình này.

Với việc tăng/giảm như vậy, thế giới  cần phải sảnxuất một lượng lương thực nhiều gấp đôi để nuôi 8 tỷ người vào năm2025, nhiều gấp ba để nuôi 10 tỷ người vào năm 2050. 

Kể từ khi Crick & Watson lập được bản đồ  ADN(1953), ngành công nghệ  sinh học (CNSH) đã gặt hái nhiều tiến bộ vượtbậc trong đó di truyền tạo giống đã có những bước đi ngoạn mục. Kỹthuật biến đổi gen đã cho thấy có khả năng tạo một bước nhảy vọt, hơnhẳn kỹ thuật  tạo giống cổ điển Mendel trong cuộc “cách mạng xanh” củathập niên 60 của thế kỷ  trước, mà nay đã kịch trần, không còn có khảnăng tăng năng suất cao như trước (75%), chỉ còn khoảng 1,5%/năm.

Cà chua cũng là một trong những giống cây được biến đổi gen. (Ảnh minh họa: Topnews)

Kỹ thuật biến đổi gen không những tăng năng suất và chất lượng  câytrồng (nhờ chống sâu bệnh hại, chịu khí hậu nóng lạnh, cỏ dại, kéo dàithời gian bảo quản…) mà còn cải thiện được môi trường  (giảm lượng sửdụng phân bón và thuốc BVTV), bảo vệ sức khoẻ của nông dân  (ít tiếp cậnvới hoá chất và thuốc BVTV) và người tiêu dùng (thức ăn không có dưlượng hoá chất).

Sau khi các công ty  sinh học Calgene vàMonsanto(Hoa Kỳ) nghiên cứu  thành công  và đưa ra thị trường  hàng loạtgiống cây biến đổi gen có nhiều ưu điểm như khả năng kháng sâu bệnh vàchịu được thuốc trừ cỏ dại thì việc sử dụng cây biến đổi gen bùng nổ,trở thành một nhóm cây được phát triển đại trà nhanh nhất trong lịch sửnông nghiệp thế giới.

Chỉ trong vòng 13 năm từ 1995 đến 2008, diện tíchcanh tác các loại cây nông nghiệp  biến đổi gen đã tăng vọt từ 1,6 triệuha lên 125 triệu ha. Trong đó nhiều nhất là Hoa Kỳ  (63%), Argentina(21%), Canada  (6%), Ấn Độ  (8%), Brasil (4%), Trung Quốc  (4%) và Nam Phi(1%)… Ở Hoa kỳ  nông dân  đã sử dụng rất nhiều giống cây biến đổi gen, vídụ như đậu tương, chiếm 89% tổng diện tích canh tác, bông vải (83%),cải dầu (75%), ngô (60%), đu đủ Hawaii (+50%), và một ít các giống càchua, mía, củ cải đường, và lúa gạo v.v… Tuy chỉ có 22 loại cây đượcbiến đổi gen nhưng chúng đã có mặt hầu như trong tất cả 500 loại thựcphẩm được bày bán trong siêu thị  Hoa Kỳ, từ thức ăn trẻ em, sôcôla,khoai tây chiên, đến các món mì Ý, bánh ngọt, bánh mì.

Tuy ồ ạt như thế nhưng khác với công nghệ  máy tínhvà điện thoại  di động được cả thế giới  vồ vập săn đón, thì công nghệ  ditruyền - đặc biệt là thức ăn biến đổi gen - lại gặp nhiều phản ứng khácnhau của giới tiêu thụ, mà trong đó Âu châu và Nhật chống đối mạnh mẽnhất, Úc và Tân Tây Lan  thì dè dặt hơn, cho phép tiêu thụ nhưng phảidán nhãn. Riêng Phi châu - nơi hằng năm nạn đói thường xảy ra - thìphản ứng lại rất gay gắt. Năm 2003, Chính phủ  Zambia từ chối không nhậnviện trợ LHQ  chỉ vì ngô viện trợ là thức ăn biến đổi gen. Hành động  nàyđã làm cho nạn đói của Zambia trở nên quá tồi tệ nên năm 2005 Chính phủphải thay đổi thái độ, nhận lại viện trợ, trong khi Bộ trưởng Nôngnghiệp Zambia vẫn khẳng định luật cấm thức ăn biến đổi gen vẫn còn hiệulực. Ông nói: “Chúng tôi không muốn thức ăn biến đổi gen và chúngtôi hy vọng rằng tất cả chúng ta đều tiếp tục sản xuất thức ăn khôngbiến đổi gen”. 

Mười ba năm tuy chưa phải là một chặng đường dài đểkết luận về cây biến đổi gen. Nhưng với chừng đó thời gian, chúng tacũng đã thấy được một số kết quả sau đây đáng để tham khảo:

1. Năng suất: Trong tất cả cácgiống cây biến đổi gen hiện đang sử dụng, chưa có giống nào đặt mụctiêu trực tiếp  tăng năng suất vì không có gen năng suất cao. Năng suấtcây biến đổi gen chỉ cao hơn cây bình thường nếu cây bình thường khôngđược phun xịt để chống cỏ dại hoặc sâu bệnh. Tổng kết 8.200 nghiên cứuở các đại học  Hoa Kỳ  cho thấy giống RR đậu nành đạt năng suất kém hơngiống đối chứng 7-10% (Brendrook, 1999).

2. Lai tạp: Nghiên cứu  cho biết sẽxảy ra sự lai tạp giữa cây biến đổi gen và giống cây dại cùng họ.Nghiên cứu của nhóm Giáo sư Alison Snow tại đại học  Ohio, Hoa Kỳ  đãchứng minh có sự lai tạp giữa giống hướng dương “Round-Up Ready Sunflower”với giống hướng dương dại. Giống hướng dương lai tạp này đã cho hạtnhiều hơn 50% giống thương phẩm lại không bị thuốc diệt cỏ Round Upkhống chế.

Công nghệ chuyển gen sẽ tạo giống cây cho năng suất và chất lượng  cao hơn.

Nghiên cứu trên giống RR canola (cải dầu) cũng có kết quả tương tự. Nhưvậy, giống cỏ lai tạp đã trở thành “siêu cỏ dại - super weed” vì nóchống luôn cả Round Up.

3. Giống và bản quyền  về giống:Giống biến đổi gen không có giống thuần (OP) và F1 hybrid như thôngthường mà là giống chuyển gen do công ty  giống thực hiện và quản lý. Vídụ Công ty  Monsanto của Hoa Kỳ  - một đại gia về giống chuyển gen - cómột quy trình  khắt khe trong việc bán và quản lý giống của họ bởi vìchi phí để sản xuất một giống biến đổi gen rất tốn kém, lên đến hàngtriệu đôla (giống cà chua GM Flavr Savr tốn đến 2,5 triệu USD).

Ai muốn trồng giống biến đổi gen thì phải mua và kýhợp đồng với công ty  sản xuất. Giống giống biến đổi gen không ăn cắpđược vì họ đăng ký bản quyền  trên gen, không trên giống, cho nên chỉcần có bản đồ  ADN là kiện được người ăn cắp ngay.

Vụ Monsanto Canada  kiện nông dân  Schmeiser năm 2004ở Toà Thượng thẩm Canada  là một dẫn chứng nói lên sự cứng rắn của Côngty Monsanto trong việc bảo vệ quyền lợi của họ. Như vậy một khi trồngcây biến đổi gen thì nông dân  bị ràng buộc với công ty  sản xuất giống,không phải lơ mơ như ta thường làm, chạy ra cửa hàng đại diện mua dămba gói hạt giống là xong.

Monsanto và DuPont là 2 công ty  của Hoa Kỳ, kiểmsoát đến 38% thị trường  giống thế giới  cho nên nếu Việt Nam  trồng cácloại cây biến đổi gen thông dụng như đậu nành, ngô, bông biến đổi genthì xác suất bị ràng buộc với công ty  giống của Hoa Kỳ  rất cao, y nhưta đang bị ràng buộc với giống lúa lai Trung Quốc, mỗi năm phải nhậpđến 9.000 tấn lúa giống.

4. Cách ly hay không cách ly - truynguyên nguồn gốc: Ở Hoa Kỳ  và Canada, Chính phủ  không yêu cầu dán nhãntrên sản phẩm  nên nông dân  muốn trồng cây biến đổi gen hay không thìchỉ tùy người mua. Bán được là trồng. Nhưng ở các nước khác như toàn bộÂu châu, Nhật, Úc, Tân Tây Lan  và ngay cả ở Malaysia, đều có luật buộcphải dán nhãn để khách hàng  biết sản phẩm  có sự hiện diện của cây biếnđổi gen hay không. Chính vì vậy nên ở Úc, Chính phủ  buộc phải khoanhvùng "có trồng cây biến đổi gen” (cây GM) để tránh trường hợp lai tạp.

Mục đích chính trong việc khoanh vùng là muốn phânbiệt rạch ròi sản phẩm  GM, không để thị trường  dựa vào việc lẫn lộn(không cách ly) để tẩy chay sản phẩm  không GM của Úc.

5. Tác dụng của gen biến đổi: Mỗimột đặc tính của cây thường bị một hoặc nhiều gen khống chế. Ví dụ nhưở cà chua, bệnh Fusarium thì có gen I, bệnh Verticilium thì có gen Ve,tuyến trùng Meliodogyne spp. thì có gen Mi v.v… khống chế. Cho nên ởcây biến đổi gen, hễ cấy gen nào thì cây khống chế được đặc tính đấy.

Ở Hoa Kỳ, sâu đục thân (Ostrinia nubilalis (Hübner)là loại sâu hại trên ngô, bông và các loại rau. Hằng năm chi phí để trừloại sâu này lên đến hàng tỷ đôla. Chính vì vậy nên khi chuyển gen Bt(Bacillus thuringiensis) vào giống ngô Bt, bông Bt thì cây có có thể tựtrừ được sâu ấy ngay, mà không cần phun thuốc BVTV Có điều loại sâu đụcthân này lại có nhiều dòng cho nên phải chuyển thêm gen 1, gen 2 v.v…người ta nói bông một gen, hai gen là vì vậy.

Một viện nghiên cứu  ở Á châu cho biết thử nghiệmgiống Bt bông vải của Hoa Kỳ  vẫn bị sâu đục thân tấn công. Nếu khôngphun xịt, năng suất cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng. Đối với giống đậu nànhchống thuốc diệt cỏ Round Up thì trong thực tế việc phun thuốc diệt cỏRound Up nhiều hơn 5-10 lần so với bình thường (Bendrook, 1999).

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Cây biến đổi gen GM!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cây biến đổi gen GM này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cây biến đổi gen GM bạn tại đây.