Hầu hết nghiên cứu  lần này tập trung khảo sát sựkiện tuyệt chủng cuối kỷ Phấn Trắng – đầu kỷ Paleogene (K-P), hay cònđược gọi là sự kiện tuyệt chủng cuối kỷ Phấn Trắng – đầu kỷ Thứ Ba(K-T), trong đó bao gồm việc lập sơ đồ về sự biến mất của các sinh vậtcó xương hoặc vỏ cứng.
“Nhưng có nhiều sinh vật trong đại dương không hề để lại hóa thạch cứng,” Julio Sepúlveda đến từ MIT nói.

Sepúlveda cùng các đồng nghiệp đã khảo sát dấu vếtphân tử của các vi sinh vật. Mới đây họ đã chiết xuất một số tàn dư hữucơ từ đá có niên đại cùng sự kiện tuyệt chủng K-P. Các kết quả công bốtrên tờ Science số ra tuần này cho thấy cộng đồng  tảo đại dương đã giảmđáng kể về số lượng  nhưng điều này chỉ diễn ra vỏn vẹn trong một thế kỷ.

Cận cảnh lớp đá Fish Clay. (Ảnh: J. Sepúlveda.)

“Chúng tôi thấy rằng sinh vật sản xuất hàng đầu trong đại dương đã khôi phục cực nhanh sau tác động xấu từ vụ va chạm,” Sepúlveda nói.

Hệ sinh thái đại dương đã hồi phục hoàn toàn sau khoảng một triệu năm, nhưng sựhồi phục nhanh chóng của tảo quang hợp cho thấy vụ va chạm mang lạinhững tác động dù đột ngột nhưng sớm kết thúc đối với môi trường  Tráiđất.

Sự sống vô hình

Đặc điểm nổi bật của sự kiện tuyệt chủng K-P diễn ra65 triệu năm trước là sự biến mất hoàn toàn của khủng long chim. Dù vẫncó nhiều tranh cãi  xung quanh mức độ tàn phá mà vụ va chạm này gây nênnhưng các bằng chứng địa chất đều cho thấy một thiên thạch đã đâm xuốngbán đảo Yucatan.

Các mảnh vỡ sinh ra từ vụ va chạm đã nhuộm đen bầu trời trong vài năm, làm ngừng mọi hoạt động  quang hợp trên khắp hành tinh. Nhưng tảo và thực vật đã thiếu ánh sáng để quang hợp trong vòng bao lâu – đây vẫn là câu hỏi  chưa có lời giải.Các dữ liệu  hóa thạch không cho thông tin  chính xác  về vấn đề này, vìvậy, một số nhà khoa học  đang tìm kiếm  những manh mối sinh học khác.

Roger Summons, một thành viên  trong nhóm tác giả  của nghiên cứu, cho biết: “Chúngtôi tìm hiểu ‘sự sống vô hình’ – những vi sinh vật không xuất hiệntrong dữ liệu  hóa thạch nhưng từng đóng vai trò vô cùng quan trọngtrong việc chuyển hóa cacbon đại dương.”

Khi sinh vật biển chết đi, chúng sẽ rơi xuống tầngđáy đại dương, nơi hầu như toàn bộ xác của chúng được phân hủy bởi vikhuẩn và các quá trình địa hóa. Nhưng một số mảnh vụn sinh học khôngphân hủy, đặc biệt ở những khu vực  ít oxy.

Những mảnh vụn hữu cơ này qua thời gian  sẽ tích tụ thành “nhiên liệu hóa thạch”, ví dụ như dầu mỏ và khí thiên nhiên.Trong một số trường hợp, các nhà nghiên cứu  có thể chiết xuất những tàndư phân tử này từ đá cổ và xác định được cấu trúc hóa học của chúng.

Summons cho biết, “bí quyết chính là tìm hiểu thành phần hóa học cấu tạo của từng sinh vật.”
Ví dụ như, tảo thực vật sản sinh ra rất nhiều lipid – đạc biệt là cácsterol như cholesterol trong cơ thể người. Trong các trầm tích đạidương, sterol tảo phân hủy và sinh ra vết sterane.

Sepúlveda và Summons cùng đồng nghiệp đã sử dụngphép ghi quang phổ khối lượng độ phân giải  cao để phân chiết steranecùng các dấu ấn sinh học lấy từ Fish Clay – một lớp dày khoảng 40 cmnằm trong một vách đá bên bờ biển ở Stevns Klint, Đan Mạch.

Nhóm nghiên cứu  phát hiện một lượng lớn sterane ởphần đáy của lớp Fish Clay – ngay sau vụ va chạm thiên thạch. Họ coiđây là bằng chứng về việc tảo chết hàng loạt, một tình trạng xấu kéodài trong khoảng 100 năm.

Đại dương sống

Nhưng điều sự hồi phục nhanh chóng này có xảy ra vớinhững loài khác trên khắp đại dương không? Các nghiên cứu  trước đây chothấy sự sống trong tầng sâu đại dương đã không thể hồi phục trong vòngvài triệu năm.

Cảnh vách đá sát bờ biển tại Stevns Klint, Đan Mạch. (Ảnh: R. Summons).

“Những dấu hiệu trên đá Fish Clay có vẻ mâu thuẫn với dấu hiệu của đại dương,” Henk Brinkhuis, nhà nghiên cứu  đến từ trường đại học  Utrecht, Hà Lan, nói.“Một cách lí giải cho điều này là các dấu vết trên đá phản ánh môitrường ven biển, nơi mà các điều kiện tương đối khác so với vùng đạidương sâu.”

Tuy nhiên, một khả năng khác là tầng nước bềmặt thực sự phục hồi nhanh, nhưng vì lí do nào đó có ít vật chất hữu cơchìm xuống tầng nước sâu hơn. Cách lí giải này phù hợp vớicác giả thuyết  cho rằng trong vụ va chạm thiên thạch, ánh sáng mặt trờichỉ bị che khuất trong 10 năm.

Steven D'Hondt đến từ đại học  Rhode Island cho biết: “Khiánh sáng mặt trời trở lại, sẽ không có bất kỳ lí do gì cản trở hoạtđộng của các sinh vật sản xuất - những vi sinh vật này chỉ cần mộtlượng rất nhỏ dinh dưỡng và ánh sáng để tồn tại.”

Bạn có ý kiến gì về bài viết Thiên thạch làm khủng long tuyệt chủng chỉ ảnh hưởng tới tảo trong thời gian ngắn này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Thiên thạch làm khủng long tuyệt chủng chỉ ảnh hưởng tới tảo trong thời gian ngắn bạn tại đây.