Bài ca như một hành trang - Bản có dấu.
Bai ca nhu mot hanh trang - Bản không dấu.

Nụ cười của những cô gái  Komsomol 1971 (đoàn thanh niên  cộng sản Liên Xô) trong trang phục  hồng quân những năm sau Cách mạng  Tháng Mười - Ảnh: N.Medvedeva

Nhà soạn nhạc Nga  - Xô viết Alexandra Nikolaevna Pakhmutova - người đã chuyển soạn bài Thời thanh niên  sôi nổi trên nền lời thơ của nhà thơ Oshanin - trong buổi hòa nhạc kỷ niệm 80 năm ngày sinh của bà (1929-2009) - Ảnh: Pakhmutova.ru

Tháng 9-1975, tôi nhận được giấy gọi đi học nước ngoài. Chưa kịp vui mừng thì đụng ngay một khó khăn như trái núi: tiếng Nga  quá khó! Với một anh chàng  nhà quê chưa bao giờ làm quen với ngoại ngữ như tôi, tiếng Nga  còn khó gấp bội. Sau hai tháng “đánh vật” với tiếng Nga  mà không nói nổi một câu, tôi quyết định  từ bỏ ước mơ đi học ở Liên Xô, xin sang khoa văn Đại học  Tổng hợp Hà Nội.

Thế giới đổ vỡ nhiều, nhưng xin đừng cắt đứt
Những dây nhợ nối liền bao thế hệ xưa sau
Như không có bao giờ hai nước Nga  gãy khúc
Akhmatova mất rồi, không thể có hai đâu
Tưởng niệm Akhmatova (nhà thơ lớn của nước Nga),
E. Etushenko - Bằng Việt dịch

Đúng lúc đó, một người đồng hương  tặng tôi quyển giáo trình tiếng Nga  có ảnh Trường đại học  Tổng hợp Matxcơva mang tên Lomonosov. Người đó lật giở từng trang, dừng lại ở một trang và cất tiếng hát bằng cả tiếng Nga  lẫn tiếng Việt:

Lòng ta hằng mong muốn và ước mơ/Bàn tay son sắt giương cao ngọn cờ/Để ngàn đời bền vững Tổ quốc ta/Trời cao muôn vì sao chói lòa...

Dừng lại trước sự ngạc nhiên  và ngưỡng mộ của tôi, người đó nói: “Cậu phải học cho bằng được tiếng Nga, phải đến Quảng trường Đỏ, phải vào rừng Nga, ngồi bên dòng sông vào ban đêm và hát bài hát  này! Đây là bài hát  của một nữ nhạc sĩ, một người phụ nữ  Nga  nhỏ nhắn, nhưng nó gọi dậy sức mạnh của một đất nước  có hơn 250 triệu người”.

Giai điệu, tiết tấu và nhất là nội dung  của bài hát  đã gây ấn tượng đối với tôi. May mắn là lời của bài hát  này gồm những từ ngắn, khá đơn giản nên tôi cũng không hoảng hồn lắm. Nghĩ tới cảnh được ngồi với những người bạn Nga  bên dòng sông Matxcơva và hát vang giai điệu khỏe khoắn này, tôi như thấy mình có thêm lòng kiên nhẫn. Thế là tôi bỏ ý định xin học trong nước, lao vào học tiếng Nga  như điên như dại.

Tháng 9-1975, tôi nhận được giấy gọi đi học nướcngoài. Chưa kịp vui mừng thì đụng ngay một khó khăn như trái núi: tiếngNga quá khó! Với một anh chàng  nhà quê chưa bao giờ làm quen với ngoạingữ như tôi, tiếng Nga  còn khó gấp bội. Sau hai tháng “đánh vật” vớitiếng Nga  mà không nói nổi một câu, tôi quyết định  từ bỏ ước mơ đi họcở Liên Xô, xin sang khoa văn Đại học  Tổng hợp Hà Nội.

Thế giới đổ vỡ nhiều, nhưng xin đừng cắt đứt
Những dây nhợ nối liền bao thế hệ xưa sau
Như không có bao giờ hai nước Nga  gãy khúc
Akhmatova mất rồi, không thể có hai đâu
Tưởng niệm Akhmatova (nhà thơ lớn của nước Nga),
E. Etushenko - Bằng Việt dịch

Đúnglúc đó, một người đồng hương  tặng tôi quyển giáo trình tiếng Nga  có ảnhTrường đại học  Tổng hợp Matxcơva mang tên Lomonosov. Người đó lật giởtừng trang, dừng lại ở một trang và cất tiếng hát bằng cả tiếng Nga  lẫntiếng Việt:

Lòng ta hằng mong muốn và ước mơ/Bàn tay son sắtgiương cao ngọn cờ/Để ngàn đời bền vững Tổ quốc ta/Trời cao muôn vì saochói lòa...

Dừng lại trước sự ngạc nhiên  và ngưỡng mộ của tôi,người đó nói: “Cậu phải học cho bằng được tiếng Nga, phải đến Quảngtrường Đỏ, phải vào rừng Nga, ngồi bên dòng sông vào ban đêm và hát bàihát này! Đây là bài hát  của một nữ nhạc sĩ, một người phụ nữ  Nga  nhỏnhắn, nhưng nó gọi dậy sức mạnh của một đất nước  có hơn 250 triệungười”.

Giai điệu, tiết tấu và nhất là nội dung  của bài hát  đãgây ấn tượng đối với tôi. May mắn là lời của bài hát  này gồm những từngắn, khá đơn giản nên tôi cũng không hoảng hồn lắm. Nghĩ tới cảnh đượcngồi với những người bạn Nga  bên dòng sông Matxcơva và hát vang giaiđiệu khỏe khoắn này, tôi như thấy mình có thêm lòng kiên nhẫn. Thế làtôi bỏ ý định xin học trong nước, lao vào học tiếng Nga  như điên nhưdại.

Tháng 9-1976, sau hơn sáu giờ ngồi trên tàu hỏa, thỏathích ngắm hồ Baikal, tôi bước xuống sân ga trong sự đón chào của mộtnhóm sinh viên  Đại học  Bách khoa Irkursk. Mấy hôm sau, chúng tôi  cóchuyến pokhod (dã ngoại) với những người bạn Nga  trong cánh rừng bên hồBaikal. Đêm xuống, lửa được đốt lên, cùng với tiếng guitar bập bùng lànhững giọng hát  khỏe khoắn vút lên. Các bạn Nga  hát nhiều bài nhưngchúng tôi chỉ hát được mỗi bài này, nên cứ khoảng 30 phút chúng tôi  lạiquay lại hát Thời thanh niên  sôi nổi.

Sau khi học xong một năm dự bị (chủ yếu là học tiếngNga), tôi không chọn ngành luật mà cương quyết xin đi học ngành tiếngNga và văn học. Tôi đã được toại nguyện, nhưng lớp văn mà tôi theo họcchỉ mình tôi là người Việt  Nam. Thấy tôi ngơ ngác và bẽn lẽn, các côgái Nga  đã chủ động làm quen, chủ động rủ đi chơi và hát cho tôi nghe.Trong những lúc như vậy, ngoài Đôi bờ, Chiều ngoại ô Matxcơva..., khi nào tôi cũng yêu cầu các bạn Nga  hát Thời thanh niên  sôi nổi.

Tối 17-2-1979, chương trình  thời sự Liên Xô  đưa tin vềcuộc chiến biên giới phía Bắc nước ta đã nổ ra. Đúng lúc này, nhữngngười bạn Nga  lại đến với chúng tôi, hát vang những bài hát  đầy hào khínhư Cuộc chiến tranh  thần thánh, Ngày chiến thắng... Đương nhiên, không thể thiếu Thời thanh niên  sôi nổi.

Mãi tới năm 1980, khi Matxcơva tổ chức Thế vận hội  mùa hè, người ta công bố bài hát  Tạm biệt Matxcơvacủa nữ nhạc sĩ  A.N. Pakhmutova, tôi mới biết bà cũng chính là tác giảbài ca Thời thanh niên  sôi nổi, lời thơ của Oshanin. Lúc này tôi mớitìm hiểu kỹ về bà và biết bà đã đóng vai trò quan trọng  như thế nàotrong đời sống tinh thần của thanh niên  Xô viết.

Đến nay, bài hát  này đã hơn 40 năm tuổi, thế hệ chúngtôi cũng không còn trẻ nữa, nhưng những kỷ niệm thì không bao giờ phaimờ. Những người Việt  Nam đã từng học tại Đại học  Tổng hợp Matxcơva cólẽ là những người yêu  nước Nga  vào loại sâu sắc nhất. Đã từ lâu, họ quyđịnh hằng năm gặp nhau vào chủ nhật  đầu tiên của tháng 11. Năm nào gặpnhau cũng cảm động, cũng có chuyện mới để nói, nhưng phải hát những bàihát cũ. Những mái đầu bạc bên những mái đầu xanh say sưa hát những cakhúc của một thời đáng nhớ. Năm 2007, ba bố con tôi còn lên sân khấuhát vang những giai điệu tha thiết của ngày xưa.

Nữ nhạc sĩ  A. N. Pakhmutova đã bước vào tuổi 80 nhưngtâm hồn bà vẫn còn rất trẻ. Cuộc đời bà có nhiều sự kiện có ý nghĩa,nhưng có lẽ bà chưa biết một gia đình  Việt Nam  mà tất cả các thành viênđều biết tiếng Nga  là do có bài hát  Thời thanh niên  sôi nổi của bà.

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Bài ca như một hành trang!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bài ca như một hành trang này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bài ca như một hành trang bạn tại đây.