Phan Chánh Tâm - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Thiên Vạn Sài Gòn - Bản có dấu.
Phan Chanh Tam - Giam doc Cong ty TNHH Thuong mai Thien Van Sai Gon - Bản không dấu.

Tuy nhiên, nhắc tới Phan Chánh Tâm - tên thật của ông Ba Vạn - thì có lẽ nhiều người chưa biết. Dường như ngay chính bản thân  ông cũng ít khi nhắc đến cái tên khai sinh của mình trong cuộc sống  đời thường. Dường như ông muốn cái tên mình nằm lại trong những trang hồ sơ lưu trữ. Ông tham gia cách mạng  từ năm 1950, giữ cương vị Bí thư Thành đoàn Khu ủy Sài Gòn  - Gia Định giai đoạn 1968-1972, thời kỳ cao trào của phong trào HS-SV Sài Gòn. Cuộc trò chuyện giữa chúng tôi  diễn ra ngay tại showroom  của ông, vào một buổi trưa trung tuần tháng Ba. * Tham gia cách mạng, có những đóng góp đáng kể, nhưng một năm sau ngày đất nước  thống nhất  (1976), việc ông quyết định  rời khỏi vũ đài chính trị khi con đường  sự nghiệp  đang rộng mở có vẻ như là một quyết định  khá đột ngột? - Tôi đi theo cách mạng  từ khi còn là một học sinh  trung học, xuất phát từ một mong ước có ngày đất nước  hòa bình, hướng tới một xã hội  phát triển, tức là mọi người được ăn ngon, mặc đẹp, có tri thức cao. Thân trai thời loạn, việc đó âu cũng là lẽ thường tình. Tôi rất tâm đắc hai câu của nhà thơ Tô Đông Pha đời Tống, rằng: “Đi đến chỗ phải đi, dừng ở chỗ phải dừng”. Quy luật của trời đất là sự vận động không ngừng. Không đi cũng có nghĩa là ngược lại với sự phát triển của tạo hóa. Còn “dừng ở chỗ phải dừng” là bởi có những điều kiện không cho phép mình đi tiếp. Trong cuộc đời có những bước chuyển tiếp rất quan trọng. Biết lúc nào phải chuyển tiếp là khó nhất. * Nhưng xem ra việc ông “chuyển tiếp” sang đá quý lại quá mạo hiểm, bởi lúc đó, mặt hàng này được xem là hàng quốc cấm? - Đấy cũng chính là một trong những lý do  khiến tôi sử dụng cái tên Đá Mỹ Nghệ, liên kết với Sở Lao động  - Thương binh  và Xã hội  TP.HCM trong suốt một thời gian  dài để hợp thức hóa. Ấy là chưa kể những hiểm nguy rình rập trên đường đi  tìm đá nơi rừng thiêng nước độc như lam sơn chướng khí, nạn đầu gấu ở các mỏ đá… * Một chút tò mò. Một trong những điều kiện ban đầu để bước vào lĩnh vực đá quý là phải có vốn lớn để chịu đựng lâu dài. Đất nước vừa thống nhất, còn bộn bề khó khăn, ông đã bắt đầu cuộc chơi như thế nào? - Thời đi học, Địa lý là một trong những môn học tôi say mê nhất. Núi rừng và biển cả là một thế giới  đầy bí ẩn, cuốn hút tôi. Đất nước có chiến tranh, tôi tạm gác lại niềm đam mê của mình để đi làm cách mạng. Cũng nhờ quá trình hoạt động  mà tôi được nhiều người thương. Vậy nên khi biết tôi đi vào lĩnh vực đá quý, nhiều người sẵn lòng giúp đỡ. Hồi ấy có được một cây vàng đã là ghê gớm, vậy mà có người cho tôi mượn hơn trăm cây vàng. Tuy nhiên, thay vì bắt đầu từ những vùng núi cao, rừng rậm, tôi lại xuất phát từ biển cả. Viên đá quý đầu tiên tôi có là một viên đá tím, tôi tìm thấy ở Vũng Tàu. Năm 1988, tức là mười hai năm sau kể từ khi từ bỏ con đường  chính trị, tôi mới hoàn vốn cho những ân nhân của mình. * Đá quý là một ngành kinh doanh  mà ở đó chuyện lừa đảo  xảy ra như cơm bữa. Ba mươi lăm năm đắm đuối với đá, hẳn rằng ông có không ít kinh nghiệm  xương máu? - Trong những năm đầu bước vào nghề, tôi có phước duyên gặp được ông Lê Văn Sâm - một bậc thầy về đá quý - ở Chợ Lớn. Hồi ấy tài liệu  về đá quý không được lưu hành. Sách cũ cũng rất khan hiếm nên kinh nghiệm, kiến thức  của ông ấy vô cùng hữu ích đối với tôi trong thời kỳ khởi nghiệp. Trước khi ông ấy quyết định  đi nước ngoài, chúng tôi  đã cùng nhau lên rừng xuống biển trong gần hai năm trời. Cũng như nhiều trí thức  khác, việc ông Lê Văn Sâm ra đi là một mất mát rất lớn, không chỉ đối với riêng tôi mà còn tổn thất cho đất nước. Bởi ngoài lĩnh vực đá quý, ông ấy còn là một chuyên gia  về hải dương học, bỏ ra hàng chục năm chuyên tâm nghiên cứu  về rừng Sác, về khu vực  Cần Giờ. Sau ngày ông ấy ra đi, chúng tôi  bặt tin nhau. Tôi có may mắn là chưa trở thành nạn nhân  của những trò lừa đảo. Một phần vì ngày xưa đá giả ít, cách làm giả cũng thô sơ, nên không khó để phân biệt. * Theo ông, đá giả xuất hiện từ những nguồn nào? - Có ý kiến cho rằng đá giả chủ yếu xuất phát từ Thái Lan  và Trung Quốc  nhưng theo tôi, Thái Lan  và Trung Quốc  cũng là một, tức là đều do người Trung Quốc  làm. Họ làm hàng giả, hàng nhái đã quá lâu, đến mức làm đồ giả trở thành truyền thống  của ngành đá quý Trung Quốc. Vả lại, làm giả thì mới có số lượng  nhiều. * Khi cái giả quá nhiều và quá tinh vi thì có khi nó lại trở thành cái thật? - Công nghệ  làm giả ngày càng nâng cao, ngày càng khó phân biệt. Đá giả, đá nhái đa phần chỉ qua mặt được người châu Á. Người Việt  mình bị gạt hoài nhưng vẫn không tỉnh ra. Trong văn phòng  làm việc  của tôi có một đôi bình của Trung Quốc. Công nghệ  làm giả tinh vi đến độ một số bạn bè  của tôi chơi đá mấy chục năm khi đến xem vẫn bị lầm, huống chi là những người tiêu dùng bình thường. Tên gọi đá giả cũng lập lờ, thay vì gọi là “đá nhân tạo” như trước kia thì họ đổi thành “đá xử lý”. Mà bây giờ, nhiều thứ được “xử lý” lắm, đâu chỉ có đá. * Ông có nắm được quy trình  “xử lý” đá không? - Cách thông thường nhất là đun cho đá nguyên liệu  nóng chảy, bơm màu vô, lựa những miếng đá đẹp rồi đem đi chế tác. Thí dụ như cách làm vòng cẩm thạch giả. Họ đưa đá nguyên liệu  vào hầm axít khoảng một tuần lễ. Sau khi axít làm đá nguyên liệu  trở nên trắng như bông bưởi, họ đem hấp ở nhiệt độ cao, đợi đá tan chảy thành nước thì bơm màu vô rồi đem đi chế tác. Đương nhiên, trong quy trình  này còn những chỗ “trúc trắc” mà mình không biết  hết được cụ thể. * Nếu có một lời khuyên đối với người tiêu dùng, ông sẽ nói gì? - Tôi nghĩ người tiêu dùng nên tìm đến những cơ sở có uy tín. Chà, nhưng việc này e rằng cũng khó. Lợi nhuận  từ kinh doanh  đá giả quá lớn, một vốn bốn mươi lời. * Người ta thường nói “quý vật tìm quý nhân”. Câu nói này có vận vào ông? - Có những quý vật xuất hiện trước quý nhân. Những người không thương đá thì không bao giờ thấy đá quý. Nghĩa là với họ, đá không phải là quý vật. Quý vật chỉ tìm đến với những người có lòng. Người nào hiểu đá thì sẽ biết nó là ai. Và yêu đá thì sẽ thấy hết vẻ đẹp  của nó. Vậy nên mới có chuyện nhiều nghệ nhân hàng chục năm mài đá nhưng vẫn chưa thấy hết vẻ đẹp  của đá. Trong kinh doanh  có những bất ngờ rất hay. Tôi sống nhờ những bất ngờ. Cũng như trong tình yêu, sự bất ngờ thường hay hơn việc xếp đặt. * Ông có thể nói rõ hơn về những “bất ngờ rất hay”? - Thí dụ, bây giờ thị trường  bất động sản  đang ế ẩm. Có những miếng đất rất tốt mà mình nghĩ không thể nào mua được vì giá cao thì bây giờ lại có thể “chụp liền”. * Có thể hiểu là ngoài đá quý, ông còn kinh doanh  bất động sản? - Những người sống lâu ở Sài Gòn, kể cả quan chức, thì đất vẫn là một kênh đầu tư  hiệu quả. Làm đúng thì thành đại gia. * Ông cũng là một đại gia? - Tôi thường xuyên thiếu tiền. Vốn liếng tôi đổ gần hết vào đá. Bây giờ có nhiều chuyện muốn làm nhưng kẹt tiền. Vay ngân hàng  thì cũng chỉ có giới hạn. * Siêu thị  đá của ông có tính “thanh khoản” rất cao, sao ông không bán bớt đi một ít? - Người ta dạm mua hoài, nhưng tôi không bán. Người mua đá không đơn thuần vì mục đích thương mại, mà còn nhằm phục vụ công tác  nghiên cứu  khoa học. Với đối tượng này, giá nào họ cũng mua. Nhưng bán là mất. Tụi nó (đá) đã ở với tôi mấy chục năm, quyến luyến lắm. Vả lại, ngoài việc hoạt động  như một siêu thị, showroom  này còn có ý nghĩa như một bảo tàng, phục vụ công tác  nghiên cứu  của những người có nhu cầu như sinh viên  ngành địa chất, giới khoa học. Vậy nên, tôi cố gắng  phát triển trong khả năng tài chính  của mình. * Ông dấn thân vào đá từ năm 1976, nhưng mãi đến đầu năm 2008, tức là sau 33 năm, showroom  này mới ra đời. Như vậy là sớm hay trễ? - Sớm hay trễ không quan trọng  đối với tôi. Như đã nói, do tham vọng muốn biến nơi này thành bảo tàng nên tôi chỉ quan tâm  đến việc có “đủ” hay không? * Nhưng thế nào là “đủ”, thưa ông? - Thiên nhiên  còn chứa đựng rất nhiều điều bí ẩn. Mấy chục năm chơi đá, thu thập được rất nhiều loại đá, nhưng điều khiến tôi chưa hài lòng là trong bộ sưu tập  của mình còn thiếu loại đá màu xanh mà dân trong nghề gọi là ngọc đa sắc. Màu xanh là màu quý nhất của đá (Jasper) với thành phần hóa học là SiO2. Cách nay hơn hai năm, một cộng tác viên của tôi ở Bảo Lộc (Lâm đồng) điện thoại  báo tin mưa lớn khiến lở núi, lộ ra một phiến đá có màu xanh rất lạ. Chúng tôi  lập tức lên đường. Phiến đá đó chính là ngọc đa sắc mà tôi hằng khao khát. Theo dấu phiến đá đó, tôi truy nguyên ra mỏ đá. Hiện nay, đá đa sắc mới chỉ được phát hiện ở Việt Nam. Đấy chính là lý do  tại sao mãi đến đầu năm 2008, tôi mới mạnh dạn trưng bày bộ sưu tập  của mình. * Vậy là bất chiến tự nhiên  thành? - Tôi không nghĩ như vậy. Trước khi trái táo rơi xuống đầu Newton để từ đó nhân loại  có định luật vạn vật hấp dẫn, nhà bác học này đã phải suy nghĩ rất nhiều. Hẳn rằng cũng đã có rất nhiều trái táo rơi xuống đầu nhiều người khác trước Newton nhưng đâu có thành cái gì. Trước khi tìm thấy ngọc đa sắc, tôi đã tốn rất nhiều công của, thời gian  để tâm tìm kiếm. * Những năm đầu khởi nghiệp, tình thế buộc ông phải “núp bóng” Sở Lao động  - Thương binh  và Xã hội  TP.HCM với cái tên Đá Mỹ Nghệ, nghe có vẻ rất mơ hồ. Hiện nay, chính sách đã cởi mở hơn rất nhiều, tại sao ông không đổi tên, thành đá quý chẳng hạn? - Hiện nay chỉ có kim cương, sapphire, ruby, spinel, emeral, jade, opal, và chrysoprase được thế giới  xếp vào danh mục đá quý. Vậy nên việc dùng chữ “đá quý” vô hình trung thu hẹp lại sự phong phú của đá. * Vậy thì đâu là những tiêu chuẩn để xác định giá trị  của từng loại đá? - Có bốn tiêu chuẩn chính, xếp theo thứ tự là màu sắc, độ cứng, độ bóng láng và quý hiếm. Màu sắc chính là đẹp. Ngọc bất trác, bất thành khí. Đá quý tới đâu cũng cần phải mài giũa. Kế đến là độ cứng. Yếu tố này liên quan đến độ bóng láng của đá quý, vì đá càng cứng thì càng bóng láng. Cuối cùng là hiếm. Kim cương rất quý, đứng đầu bảng về giá trị  thương mại  nhưng chưa hẳn đã hiếm. Trên thế giới  có khoảng 20 nước có mỏ kim cương. Còn đá đa sắc thì cho tới nay mới chỉ được phát hiện ra ở Việt Nam. * Bên cạnh lĩnh vực đá quý, ông còn từng được nhiều người nhắc đến với vai trò bầu sô của đội bóng  Đá Mỹ Nghệ. Nhưng trong cuộc chơi này, dường như ông không giữ được sự kiên nhẫn như khi chơi với đá? - Tôi đầu tư  vào đội bóng  này là muốn gầy dựng phong trào cho thanh niên  thành phố. Tôi bắt đầu gắn bó với đội bóng  Đá Mỹ Nghệ từ năm 1992, đến năm 2007  thì ngừng. Nền bóng đá  của chúng ta chưa có hậu, làm hư cầu thủ. Đó là lý do  khiến tôi tạm dừng cuộc chơi. * Vậy còn chuyện đội bóng  này trầy trật mãi vẫn không thăng hạng thì sao, thưa ông? - Nếu cần phải chơi thì sắp tới tôi sẽ còn chơi dữ nữa, không phải chơi hạng nhất mà là chơi chuyên nghiệp  luôn. Đã chơi thì chơi cho đáng. Năm 2008, đội tuyển nam vô địch  Đông Nam Á, chúng ta làm rùm beng hết cả. Theo tôi, chiến thắng này không phải do mình hay, mà là đội bạn xui. * Hên xui cũng là một yếu tố tạo nên sự bất ngờ trong bóng đá? - Người Việt  mình thường hay tính đến yếu tố may rủi. Đã làm chuyện lớn là phải chắc, không tính đến chuyện may rủi. * Trong kinh doanh, đã khi nào ông bị chi phối bởi sự may rủi?- Không. Từ lúc đi học, tham gia cách mạng  cho đến khi bước vào thương trường, tôi đều rất thận trọng. Trước những quyết định  quan trọng, tôi luôn dành nhiều thời gian  để suy nghĩ. * Trong một thế giới  cạnh tranh như hiện nay, tốc độ là một yếu tố quan trọng  để giành chiến thắng và trong nhiều tình huống, người ra quyết định  không có nhiều thời gian  để suy nghĩ. Ông nghĩ sao? - Người xưa dạy rằng “dục tốc bất đạt”, tức là nôn nóng, quyết định  làm khi chưa hội đủ điều kiện cần thiết thì tất gánh chịu thất bại. Người xưa cũng nói “tốc chiến tốc thắng”. Tôi suy nghĩ lâu để làm thật nhanh. Trong ngành đá quý, không thể vội vàng. Chơi đá cũng giống như đi săn, phải biết chờ đợi, khi cơ hội tới là chớp lấy. Cứ kiên nhẫn, làm lâu dài rồi cơ hội tốt sẽ tới. Lúc đó, mình làm một ngày hiệu quả bằng một tháng. * Trở lại với câu nói của nhà thơ Tô Đông Pha, trong ngành đá quý, ông đã đi hết những chỗ phải đi? - Làm sao đi hết được. Tài nguyên  chìm sâu trong núi rừng và biển cả vẫn còn nhiều vô kể. Cả một vùng rộng lớn từ Sông Bé kéo dài lên đến Buôn Mê Thuột (Tây Nguyên) còn rất nhiều mỏ đá quý. Nguồn tài nguyên  này lớn lắm, là của cải cha ông chúng ta để lại. Con cháu có hiếu là phải biết khai thác thật hiệu quả và khoa học. * Tức là ông vẫn không ngừng đi tìm đá? - Tôi vẫn đi. Ở hoài một chỗ là bệnh. Còn đi thì người lại khỏe. Gần đá xa bệnh. Gần đá luôn mang lại cho tôi sự hưng phấn về tinh thần, trí óc minh mẫn. * Đến bây giờ ông đã sưu tầm được bao nhiêu loại hiện vật? - Tôi không phải là người sưu tầm. Tôi tìm đá và khai thác. Nếu dừng lại ở sưu tầm thì làm sao có nhiều được. Vấn đề không phải là nhiều hay ít, số lượng  bao nhiêu, mà là chế tác đá như thế nào, tức là đụng đến khâu kỹ thuật. Nhìn vào việc chế tác là đánh giá  được người chơi giỏi hay dở. Cả ngàn cục đá quý mới lựa được một cục. Bi kịch của chúng ta là phần lớn các loại nguyên vật liệu đều xuất thô, không tạo ra nhiều giá trị  gia tăng. * Một câu hỏi  cuối cùng. Sau 35 năm gắn bó với đá quý, còn điều gì khiến ông trăn trở? - Tôi muốn có một mặt bằng lớn hơn, gần với thiên nhiên, để trưng bày đá. Thực ra tôi đã nhắm được ba chỗ, nhưng hai trong số đó đều rơi vào những khu vực  bị quy hoạch, nhà cửa  mọc lên san sát. Hiện tôi còn một chỗ, nhưng tạm thời muốn giữ bí mật. Nói trước e rằng bước không qua. * Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện thú vị này.Theo THƯỢNG TÙNG Doanh nhân Sài Gòn  Cuối tuần

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Phan Chánh Tâm - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Thiên Vạn Sài Gòn!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Phan Chánh Tâm - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Thiên Vạn Sài Gòn này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Phan Chánh Tâm - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Thiên Vạn Sài Gòn bạn tại đây.