Sử dụng kính viễn vọng không gian Hubble (NASA/ESA), nhóm các nhà thiên văn học quốc tế  mới đây đã chụp được những bức ảnh  quang học đầu tiên về một vụ nổ sao gây chấn động, đồng thời phát hiện một quả bong bóng hình củ lạc nhanh chóng phình ra trong không gian.

Thành viên của nhóm nghiên cứu  Valerio Ribeiro – nghiên cứu  sinh thuộc Đại học  John  Moores Liverpool  đã trình bày kết quả của họ vào ngày 22 tháng 4  tại hội nghị Tuần lễ Thiên văn học và Khoa học  vũ trụ Châu Âu  tổ chức tại Đại học  Hertfordshire.

Các nhà nghiên cứu  đã quan sát một ngôi sao  trong chòm sao Ophiuchus (còn gọi là RS Oph). Tại chòm sao này đã diễn ra rất nhiều vụ nổ trong vòng một thế kỷ  qua. Vào ngày 12 tháng 2  năm 2006, các nhà thiên văn học nghiệp dư Nhật Bản  cho biết nó phát sáng một lần và có thể quan sát được bằng mắt thường. Đây là vụ nổ đầu tiên của RS Oph kể từ năm 1985, mang lại cho các nhà khoa học  một cơ hội chưa từng có nhằm nghiên cứu  chòm sao này nhờ vào các kính viễn vọng hiện đại trên mắt đất và trong không gian, trong đó có cả kính viễn vọng Hubble.

RS Oph có chứa một ngôi sao  lùn trắng, ngôi sao  này đã chết và có kích cỡ bằng Trái Đất quay quanh một ngôi sao  lớn hơn được gọi là ngôi sao  khổng lồ  màu đỏ. Do khoảng cách của nó với ngôi sao  đỏ, sao lùn trắng kéo khí giàu hydro từ lớp ngoài của ngôi sao  đỏ, và cứ 20 năm lượng khí tích tụ trên bề mặt của ngôi sao  lùn trắng lại gây ra một vụ nổ nhiệt hạch mạnh mẽ. Hiện tượng ngôi sao  lùn trắng tăng lên độ sáng cực đại xảy ra chưa đầy một ngày, ở đỉnh điểm năng lượng mà RS Oph phát ra lớn gấp 100.000 lần Mặt Trời. Vụ nổ cũng thải ra lượng lớn vật chất tương đương với khối lượng của Trái Đất ở tốc độ vài ngàn kilomet trên một giây.

Bức hình tàn dư của vụ nổ RS Ophiuchi. (Ảnh: NASA/HST và Valerio Ribeiro)

Ngôi sao khổng lồ  màu đỏ cũng liên tục mất một lượng khổng lồ  khí do có luồng gió bao quanh hệ thống. Kết quả là vụ nổ trên ngôi sao  lùn trắng xảy ra bên trong khí quyển của người bạn đồng hành của nó, khí phát ra từ vụ nổ lại đâm sầm vào ngôi sao  đỏ với tốc độ rất lớn. Nhờ kính viễn vọng Hubble, các quan sát về RS Oph đã được tiến hành sau vụ nổ khoảng 155 đến 449 ngày. Kết hợp hình ảnh  quang phổ học từ các kính viễn vọng trên mặt đất, những bức ảnh  đầu tiên để lộ ra hình ảnh  cấu trúc hai thùy giống củ lạc, vật chất tuôn ra bên ngoài với tốc độ 1000 đến 3000 km/s.

Nhóm cũng xác định rằng luồn gió khổng lồ  màu đỏ có hình dạng của tinhvân. Trong hệ đôi như thế này, vật chất tập trung ở mặt phẳng quỹ đạocủa các ngôi sao  trong khi ở hai cực khí lại ít đậm đặc hơn.Khi vụ nổ xảy ra, vật chất bị tống ra ngoài sẽ đâm vào vùng khí dày đặctại mặt phẳng quỹ đạo sau đó giảm tốc nhanh chóng còn ở hai cực khí vẫnchuyển động nhanh. Kết quả chính là hình dạng củ lạc như quansát được trong ảnh, điều này đã xác nhận tính chân thực của các quansát trước đây sử dụng kính viễn vọng radio  trên mặt đất.

Hiện Valerio Ribeiro hy vọng quan sát được RS Oph trong những năm tới. Ông nhận xét:“Một số nhà thiên văn học tin rằng những hệ đôi như thế này sẽ nổ nhưcác siêu tân tinh. Nghiên cứu  tiếp theo của chúng tôi  sẽ giúp chúng tôibiết được liệu điều đó có thực sự xảy ra hay không”.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Hubble chụp ảnh vụ nổ sao hình củ lạc này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Hubble chụp ảnh vụ nổ sao hình củ lạc bạn tại đây.