Ngày 8/5, hội thảo "Định hướng và giải pháp phát triển khoa học  và công nghệ  Việt Nam  2010  - 2020" do Tạp chí  Tia Sáng (Bộ Khoa học  và Công nghệ) tổ chức đã thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, quản lý, hoạch định chính sách, của các viện nghiên cứu, trường đại học...

PGS-TS. Nguyễn Ngọc Châu, Viện Khoa học  và Công nghệ  Việt Nam, cho biết, theo số liệu năm 2005, đội ngũ cán bộ khoa học  công nghệ  nước ta khá đông, với khoảng 4.500-5.000 giáo sư, phó giáo sư và 15.000 tiến sĩ, nhưng chất lượng  lại rất yếu.

"Thực tế là hầu hết cán bộ khoa học  hiện không biết  làm nghiên cứu  khoa học  và không đáp ứng yêu cầu mới. Nếu tính theo tiêu chí tối thiểu một nhà khoa học  ngoài bằng cấp phải có khả năng nghiên cứu  sản phẩm, phát minh sáng chế hoặc giải pháp hữu ích thì chúng ta chỉ có khoảng 750-1.000 người", ông Châu trăn trở.

Còn PGS-TS. Bùi Thiên Sơn, Trưởng ban Chính sách Đầu tư và tài chính  KHCN (Viện Chiến lược và chính sách KHCN) nhận định, đầu tư  cho phát triển khoa học  và công nghệ  ở nước ta vẫn chỉ ở quy mô nhỏ, tốc độ gia tăng chậm, sự chọn lọc và hướng ưu tiên còn lúng túng...

Để minh họa cho nhận định trên, ông Sơn dẫn chứng:"Theo thống kê  chưa đầy đủ, đầu tư  cho phát triển khoa học  và công nghệđang phấn đấu chiếm 2% tổng chi ngân sách (0,45-0,6% GDP) nhưng năm2006, thực chi chỉ chiếm 80% dự toán. Năm 2006, số chi của Việt Nam  chokhoa học công nghệ  chỉ hơn 400 triệu USD, trong khi mức chi này ở cácnước khác là rất lớn".

Cho rằng, đặc điểm cơ bản của người làm công ăn lươngở nước ta là hầu hết phải tìm việc làm  thêm để có thu nhập  ngoài lương,ông Hồ Tú Bảo, Viện Khoa học  và Công nghệ  Việt Nam, cho rằng, đangthiếu một môi trường  làm việc  phù hợp dành cho các nhà khoa học.

"Chúng ta đã và đang rất lãng phí vì những người xuấtsắc về khoa học  công nghệ  phải kiếm sống bằng những việc không liênquan đến sở trường và nghề chính của họ. Một đất nước  hơn 80 triệu dân,dù chưa giàu có cũng có thể đầu tư  tốt cho những nhóm nghiên cứu  mạnh,như vậy mới có thể yêu cầu họ đóng góp xứng đáng", nhà khoa học  này đềxuất.

Cùng quan điểm, PGS-TS. Trần Đức Viên, Hiệu trưởng  ĐHNông nghiệp Hà Nội, nhận định: "Nhìn chung, đội ngũ nhà khoa học  hiệnnay vẫn còn chắp vá, do vậy cần đào tạo  và có đội ngũ khoa học  chânchính. Nhưng xây dựng  đội ngũ xong, họ làm việc  ở đâu? Đó phải là môitrường làm việc  tốt, chuyên nghiệp".

Cũng theo ông Viên, điều ngạc nhiên  là các công trìnhnghiên cứu hiện nay đều yêu cầu 2 năm phải xong hay phải có ứng dụng;phòng thí nghiệm trọng điểm lại làm theo quá trình ngược: mua thiết bịxong rồi mới lo đào tạo, tìm người... "Tuy nhiên, để xây dựng  đội ngũchuyên nghiệp, sẽ mất ít nhất 10 năm, nhưng không mất nhiều tiền nhưchúng ta nghĩ", vị hiệu trưởng  này khẳng định.

Về hướng sắp xếp lại đội ngũ nhà khoa học,PGS-TS. Nguyễn Ngọc Châu nhấn mạnh, không có cách nào khác là khuyếnkhích những người không có khả năng chuyển sang làm trợ lý nghiên cứu,về các doanh nghiệp, hoặc cho nghỉ chế độ 12-24 tháng để tìm việc mớihay làm các công việc  khác...

"Nên nhớ rằng, đối với những người không có khả năngnghiên cứu thật sự, dù có được đầu tư  cũng không có khả năng tạo ra sảnphẩm khoa học  công nghệ  thật sự. Một khi tồn tại số lượng  lớn "các nhàkhoa học" dạng này trong hệ thống, chính họ không những là gánh nặng màcòn là vật cản vô hình...", ông Châu nói.

Để làm được điều này, ông Châu đề xuất, cần thành lập750-1.000 phòng thí nghiệm do những người đủ tiêu chuẩn đứng đầu. Chínhsách lương thưởng cũng cần thay đổi theo nguyên tắc người làm khoa họccần đủ sống để yên tâm làm việc  và sáng tạo. Giám đốc  phòng thí nghiệmlương 1.000 - 1.500 USD, còn đội ngũ dưới quyền 400 - 800 USD  mỗi tháng.

Không đưa ra đề xuất, nhưng GS. Nguyễn Lân Dũng lạinêu thực trạng chảy máu chất xám ngay ở trong nước. Theo đó, hiện nhữngchuyên gia, giáo sư du học ở nước ngoài  về làm các viện nghiên cứu  hằngtháng nhận mức lương 3 triệu đồng  thường bị các doanh nghiệp  mời về làmvới mức trả lên tới 1.500 USD  mỗi tháng.

Cho rằng đến 70-80% kinh phí được cấp cho các đề tàikhoa học cấp nhà nước, nhưng nhiều đề tài, công trình "chẳng ra gì màvẫn gọi là đề tài khoa học", GS. Hoàng Tụy đề xuất cần xác định thế nàolà nghiên cứu  khoa học, thế nào là nghiên cứu  nghiệp vụ của từng cơquan, không nên nhầm lẫn giữa hai việc này.

"Lần đầu tiên tôi đi họp ở Bộ KH&CN với ít nhiềuhy vọng. Tôi hy vọng Bộ có những chính sách cụ thể, như cải cách tiềnlương. Ở các nước, giáo sư, nhà khoa học  sống trên mức trung bình củanước đó", vị giáo sư già mong mỏi.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Đề xuất tăng lương để 'níu chân' các nhà khoa học này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Đề xuất tăng lương để 'níu chân' các nhà khoa học bạn tại đây.