Năm 2007, khi gần 400.000 thí sinh  trượt trong kỳ thitốt nghiệp THPT  và bổ túc THPT  lần 1, một quan chức của Bộ GD-ĐT đãthừa nhận: “Con số HS trượt tốt nghiệp không chỉ phản ánh chất lượnggiáo dục. Đó còn là thông số quan trọng  cho thấy việc phân luồng HS sauTHCS chưa tốt. Nếu phân luồng hiệu quả, hàng trăm ngàn HS đã không phíthời gian và công sức để học ba năm THPT  để rồi không đủ sức vượt quađược kỳ thi cuối cấp”. Nhận định này sau đó còn được chứng minh: ở lầnthi tốt nghiệp thứ hai, trong tổng số 390.000 thí sinh  thi lại có43.000 em bỏ thi và gần 240.000 em vẫn thi trượt.

Hàng trăm ngàn HS “nhầm đường”

“Có thể nói đó là những HS đã chọn nhầm đường đi. Rõràng nếu được phân luồng, được định hướng chọn một con đường  học hànhphù hợp với năng lực  bản thân  hơn, hàng trăm ngàn HS đã không uổng phíba năm học THPT. Các em có thể đi theo những luồng khác ngay sau khitốt nghiệp THCS: học nghề, vào học tại các trường TCCN để sau cùngkhoảng thời gian  đó có một nghề trong tay, đồng thời vẫn đạt được trìnhđộ văn hóa bậc trung học” - TS Hoàng Ngọc Vinh, vụ trưởng Vụ Giáo dụcchuyên nghiệp (Bộ GD-ĐT), phân tích.

"Khôngphân luồng được HS sau mỗi bậc học trung học là một sự lãng phí  và sẽgia tăng gánh nặng lao động  không được đào tạo  cho xã hội."

TS Hoàng Ngọc Vinh (vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD-ĐT)

Tuyển sinh HS tốt nghiệp THCS  vào học TCCN là một chủtrương đã có nhiều năm. Đi liền với đó là rất nhiều trường TCCN xâydựng chương trình  đào tạo  phù hợp và tuyển sinh đầu vào đối với HS tốtnghiệp THCS. Nhưng hệ đào tạo  này luôn ế ẩm. Theo số liệu của chính BộGD-ĐT, hằng năm chỉ có 20.000-25.000 HS tốt nghiệp THCS  vào học TCCN.Con số này chỉ chiếm chưa tới 10% so với tổng quy mô đào tạo  TCCN hằngnăm.

Nếu so với số HS tốt nghiệp THCS  hằng năm không họctiếp lên THPT  thì số lượng  này cũng chẳng đáng kể: thống kê  của BộGD-ĐT cho thấy hằng năm có 550.000-580.000 HS tốt nghiệp THCS  nhưng vìnhiều lý do  không tiếp tục học lên THPT. “Nếu số HS này không được đàotạo nghề, cứ thế đi thẳng ra thị trường  lao động  thì không chỉ là mộtsự lãng phí về vốn con người, mà có thể còn tạo thêm gánh nặng cho xãhội trong hiện tại và tương lai nếu không được đào tạo  để trở thành laođộng có kỹ năng” - ông Vinh đánh giá.

Nhiều luồng bế tắc, một luồng quá thông

Hiện nay, luồng vào THPT  chiếm xấp xỉ 80% HS tốtnghiệp THCS. Hệ thống  trường THPT  công lập ở nhiều địa phương hiện naychỉ đáp ứng được 40-60% nhu cầu học tập của HS. Nhưng đã có hệ thốngtrường ngoài công lập ngày càng phát triển phục vụ nhu cầu này. Khôngít tỉnh thành còn đặt mục tiêu sau khi phổ cập xong THCS  tiến tới phổcập trình độ THPT.  Với cách hiểu phổ cập là tất cả HS sau khi tốtnghiệp THCS  đều được học lên THPT  đã khiến nhiều địa phương tạo ranhững chính sách khuyến khích  cho cả cơ sở giáo dục lẫn người học đingược lại chủ trương phân luồng.

Vì sao phân luồng sau THCS  và THPT  hiện nay chưa đạthiệu quả như mong muốn? Có rất nhiều lý do: do nhận thức của xã hội  đốivới học nghề, điều kiện đầu tư  mở rộng mạng lưới các cơ sở dạy nghề vàTCCN có chất lượng  còn hạn chế (nên chưa đủ sức thu hút các học sinhtốt nghiệp THCS  vào học). Bên cạnh đó, hệ thống  tư vấn hướng nghiệptrong nhà trường phổ thông hiện nay hoạt động  yếu, ở nhiều trường vẫnchưa quan tâm  và thực hiện công tác  hướng nghiệp cho HS.

Theo PGS.TS Đặng Danh Ánh (Viện Nghiên cứu  - đào tạovà tư vấn KHCN), phân luồng kém còn do sự phát triển giáo dục trung họcvà giáo dục ĐH chưa tính đến điều kiện kinh tế  - xã hội  ở mỗi vùngmiền, hệ thống  giáo dục trung học và sau trung học được thiết kế  thiếutính liên thông... Đặc biệt, việc làm  trong xã hội  cho những người họcnghề, học TCCN ngay sau khi tốt nghiệp THCS  cũng rất hạn chế, chưa tạođược nhiều đầu ra cho các trường dạy nghề và TCCN là một nguyên nhânquan trọng...

Hệ quả trước mắt của tình trạng đa số chỉ đi theo mộtluồng duy nhất lên bậc học cao hơn làm kỳ thi tuyển sinh đầu cấp THPTvà tuyển sinh ĐH, CĐ ngày càng căng thẳng, gắt gao. Trong khi đó, theoPGS Đặng Danh Ánh, theo trào lưu, sức ép tâm lý đối với các bậc phụhuynh, với HS và toàn xã hội  phải chạy đua để vào lớp 10, vào ĐH, CĐ sẽcàng tăng, gây tốn kém, lãng phí và những hiện tượng tiêu cực  trong xãhội như dạy thêm, học thêm tràn lan, gian lận thi cử...

Ông Ánh còn cảnh báo: sự cố gắng  quá sức của một bộphận không nhỏ những HS nhầm luồng còn kéo tụt mặt bằng chất lượng  giáodục ở những bậc học cao, tạo ra những sản phẩm  chất lượng  kém, trìnhđộ, năng lực  thật không tương xứng với bằng cấp. Còn về lâu dài, ở tầmvĩ mô, không phân luồng được sẽ làm mất cân đối cơ cấu đào tạo, dẫn đếnmất cân đối nguồn nhân lực, cơ cấu trình độ lao động.

Tìm câu trả lời cho những câu hỏi  trên không khó,nhưng việc giải quyết được những trở ngại để thông luồng thì Bộ GD-ĐTvẫn đang bó tay.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Tuyển sinh lớp 10 căng thẳng vì phân luồng yếu này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Tuyển sinh lớp 10 căng thẳng vì phân luồng yếu bạn tại đây.