Phòng chống tham nhũng: Nhìn thẳng sự thật là nền tảng thành công - Bản có dấu.
Phong chong tham nhung: Nhin thang su that la nen tang thanh cong - Bản không dấu.

“Phòng chống tham nhũng ở Việt Nam: thấy gì sau hai năm thi hành luật?”.

Trao đổi với Tuổi Trẻ sau khi Thủ tướng Chính phủ  ký nghị quyết ban hành chiến lược quốc gia  phòng chống tham nhũng đến năm 2020, ông Đặng Ngọc Dinh nói:

- PGS.TS Đặng Ngọc Dinh: Như tên gọi là chiến lược quốc gia  cho thấy tầm quan trọng  của vấn đề. Ở ta khi đề cập chiến lược này, chiến lược khác, người dân  quan tâm  việc chiến lược đó sẽ đi vào cuộc sống  như thế nào.

Theo tôi, nhiều vấn đề nêu ra trong chiến lược phòng chống tham nhũng đến năm 2020 là “đúng và trúng”, nghĩa là thực tế cuộc sống  đã được tiếp thu để thể hiện thành văn bản  chiến lược. đơn cử việc chiến lược thừa nhận tình hình tham nhũng vẫn diễn biến phức tạp trên nhiều lĩnh vực, nhất là trong quản lý, sử dụng đất đai, đầu tư  xây dựng, cổ phần  hóa doanh nghiệp  nhà nước, quản lý, sử dụng vốn, tài sản  nhà nước  gây hậu quả xấu về nhiều mặt, làm giảm sút lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng  và sự quản lý của Nhà nước, tiềm ẩn các xung đột lợi ích, phản kháng về xã hội, làm tăng thêm khoảng cách giàu nghèo.

Tham nhũng trở thành vật cản lớn cho thành công  của công cuộc đổi mới, cho sức chiến đấu của Đảng, đe dọa sự tồn vong của chế độ. Đó là sự thật và tôi nghĩ rằng nhìn thẳng vào sự thật là nền tảng cho việc thực hiện thành công  bất cứ chiến lược nào.

* Nhóm giải pháp đầu tiên được đề cập trong chiến lược này là tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạch định chính sách, xây dựng  và thực hiện pháp luật. Ông có đồng tình về nhóm giải pháp đầu tiên này không?

"Chỉ có quan chức mới có điều kiện tham nhũng. Vì vậy môi trường  làm việc  và thu nhập  của quan chức càng được công khai, minh bạch bao nhiêu càng hạn chế được tham nhũng bấy nhiêu"

PGS.TS ĐẶNG NGỌC DINH

- Tôi đồng tình với quan điểm  đó. Chúng ta biết rằng tổ chức đánh giá  tham nhũng quốc tế  thường được nhắc đến là một tổ chức không hề có một chữ nào về tham nhũng, đó là Tổ chức Minh bạch quốc tế  (Transparency International - TI). đối với tổ chức này, tiêu chí hàng đầu để chấm điểm  xếp hạng tình trạng tham nhũng chính là mức độ công khai minh bạch trong hoạt động  công quyền. Mặt khác tôi cũng nghĩ rằng khi đề cập giải pháp, trước hết chúng ta phải nói về nguyên nhân, phải “bắt mạch” được tình trạng tham nhũng ở VN.

Qua nghiên cứu, chúng tôi  thấy rằng tham nhũng ở VN khác với nhiều nước trên thế giới, nhất là một số nước châu Phi. Đối tượng tham nhũng không đơn thuần chỉ kiếm tiền  để ăn chơi sa đọa hoặc gửi ngân hàng  nước ngoài, mà ở VN người ta tham nhũng có thể chỉ để đầu tư  cho con em đi học nước ngoài, còn bản thân  vẫn giữ một đời sống như bao người khác. Đối tượng tham nhũng ở VN cũng không phải luôn gửi tiền ra nước ngoài  mà họ đầu tư  ngay trong nước, đầu tư  vào bất động sản, chứng khoán, nhà hàng...

Đối tượng tham nhũng có thể vừa là tội phạm nhưng vừa là nạn nhân, khi “tham nhũng diễn biến phức tạp trên nhiều lĩnh vực” như nhận định của chiến lược thì có thể trong lĩnh vực nào đó anh không tham nhũng anh có thể bị loại ra, hơn nữa chỗ này anh nhận hối lộ nhưng đi chỗ khác anh lại trở thành người đưa hối lộ.

Ví dụ ông bác sĩ nhận phong bì của bệnh nhân, nhưng ra phường làm giấy tờ nhà đất lại phải đưa phong bì. Tham nhũng ở VN đặc biệt ở chỗ đã tạo nên một thứ văn hóa mà chúng ta quen gọi là “văn hóa phong bì”. Ví dụ tại một hội thảo về phòng chống tham nhũng ở Đà Nẵng, chúng tôi  đã ghi nhận câu chuyện là người quét rác đường phố, trước cửa hàng phở đông người họ quét mạnh bụi mù lên nhưng không ai nói được, mất khách thế là chủ cửa hàng hối lộ một ít tiền để quét vào lúc khác.

Khi đã nói đến văn hóa thì rất khó thay đổi vì nhiều người đã buộc phải chấp nhận điều này như một phần trong cuộc sống. Ai cũng muốn đưa cho anh cảnh sát  giao thông, chị cán bộ văn phòng... ít tiền cho được việc. Người ta gọi đó là tham nhũng vặt. Nhưng người ta tham nhũng không hoàn toàn vì lương thấp, chúng ta đã chứng kiến nhiều quan chức càng giàu càng tham nhũng. Thật ra chỉ có quan chức mới có điều kiện tham nhũng. Vì vậy môi trường  làm việc  và thu nhập  của quan chức càng được công khai, minh bạch bao nhiêu càng hạn chế được tham nhũng bấy nhiêu.

* Quốc hội có thể xây dựng  một hệ thống  pháp luật  để phòng chống tham nhũng, trong đó có các đạo luật về minh bạch hóa, nhưng nhiều người cho rằng để vận hành tốt hệ thống  công quyền phải là sự liêm chính, là tinh thần phục vụ người dân  của các quan chức. Ông nghĩ sao?

- Đúng là pháp luật  không thể giải quyết hết những vấn đề thuộc về đạo đức, do vậy việc giáo dục đạo đức cho công chức là một phần không thể thiếu. Anh công chức có thể không làm sai nhưng anh vẫn tham nhũng được, ví dụ anh giải quyết giấy tờ cho người ta, hôm nay anh nói thiếu cái này, ngày mai anh bảo thiếu cái kia, đều đúng cả, nhưng tự người dân  hiểu là phải có “bôi trơn”.

Tôi quan tâm  đến trách nhiệm giải trình của bộ máy chính quyền  các cấp. Người dân  hoặc trực tiếp  hoặc thông qua các tổ chức như HĐND, như Quốc hội... phải thường xuyên bày tỏ được sự hài lòng về chất lượng  các dịch vụ  công đến đâu, nếu không thì các vị quan chức phải giải trình. Không phải ngẫu nhiên mà người ta nói rằng thiếu công khai, minh bạch, thiếu trách nhiệm giải trình là những người bạn đồng hành của tham nhũng.

Nên xây dựng  thêm các cơ chế để người dân  bày tỏ được thái độ  đối với một loại dịch vụ  công nào đó, hoặc cụ thể đối với người cán bộ, công chức nào đó thường xuyên giải quyết công việc  có liên quan đến dân. Có thể đó là hình thức bỏ phiếu hoặc trưng cầu ý kiến, miễn sao nâng cao trách nhiệm giải trình của cán bộ, công chức, nhất là đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý. Qua nghiên cứu  của chúng tôi, trong 12 hoạt động  được quy định  cần công khai hiện nay, người dân  thấy rằng chỉ có hai hoạt động  có khả năng giám sát, đó là: quản lý dự án đầu tư  xây dựng  cấp cộng đồng  (quy mô nhỏ) và huy động, sử dụng các khoản dân đóng góp.

* Ông kỳ vọng điều gì nhất từ chiến lược này?

- Phải xây dựng  một cơ chế sao cho người ta không thể tham nhũng. Về lâu dài phòng là chính, nhưng trước mắt chống phải nghiêm để tạo niềm tin  trong nhân dân. Cũng cần sớm xây dựng  cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng, đấu tranh chống tham nhũng. Chúng tôi  cho rằng đến nay vẫn còn thiếu chế tài cụ thể bảo vệ người tố cáo tham nhũng hoặc các nhân chứng. Bản thân  Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên  cũng không đủ quyền lực và sức mạnh để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ này.

V.V.THÀNH - M.QUANG thực hiện

Loại bỏ dần các cơ hội, điều kiện phát sinh tham nhũng

Chiến lược quốc gia  phòng chống tham nhũng đến năm 2020 đề ra mục tiêu ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng, loại bỏ dần các cơ hội, điều kiện phát sinh tham nhũng, góp phần xây dựng  bộ máy nhà nước  trong sạch, vững mạnh, hoạt động  hiệu quả, đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính; lành mạnh hóa các quan hệ xã hội  thông qua việc thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng; củng cố lòng tin của nhân dân và cộng đồng  quốc tế, thúc đẩy kinh tế  - xã hội  phát triển.

Với các giải pháp như sau: tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạch định chính sách, xây dựng  và thực hiện pháp luật; hoàn thiện chế độ công vụ, công chức, nâng cao chất lượng  thực thi công vụ; hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế, xây dựng  môi trường  kinh doanh  cạnh tranh bình đẳng, công bằng, minh bạch; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác  thanh tra, kiểm tra, giám sát, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử  trong phát hiện, xử lý tham nhũng...

Cụ thể, chiến lược đề ra việc minh bạch hóa quá trình soạn thảo, trình, ban hành chính sách, pháp luật; quá trình chuẩn bị, trình, ban hành quyết định, văn bản  hành chính gắn liền với việc cải cách thủ tục hành chính. Tổng rà soát, sửa đổi pháp luật  về bí mật nhà nước  theo hướng thu hẹp phạm vi bí mật nhà nước  ở mức cần thiết. Xây dựng  và thực hiện cơ chế bảo đảm quyền tiếp cận thông tin  của công dân về hoạt động  của cơ quan, tổ chức, đơn vị; hoàn thiện và tổ chức thực hiện nghiêm túc quy chế người phát ngôn của cơ quan  nhà nước; xây dựng  và ban hành luật về tiếp cận thông tin; có chế tài đối với người vi phạm  quyền được thông tin  của công dân…

Chiến lược cũng đề cập việc cải cách cơ bản chế độ tiền lương, phụ cấp bảo đảm để cán bộ, công chức có mức thu nhập  tương đương mức thu nhập  khá trong xã hội; thực hiện chính sách tiền lương hợp lý trong một số lĩnh vực đặc thù; nghiên cứu  bổ sung chính sách đãi ngộ đối với cán bộ, công chức…

Chiến lược này còn có nội dung  về xử lý nghiêm hành vi hối lộ trong hoạt động  sản xuất, kinh doanh, trong việc tham gia đấu thầu, đấu giá; xử lý nghiêm hành vi gian lận thương mại; công bố công khai danh tính các cơ quan, tổ chức, cá nhân  có vi phạm. Xây dựng, hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng đất đai, các nguồn lực công, bảo đảm công khai, minh bạch và xử lý nghiêm những sai phạm…

Nghiên cứu, xây dựng, sửa đổi pháp luật  theo hướng tăng hình thức phạt tiền; miễn trách nhiệm hình sự hoặc giảm hình phạt đối với những đối tượng đã thực hiện hành vi tham nhũng nhưng chủ động khai báo, khắc phục  hậu quả; hoàn thiện quy định  xử lý tài sản  tham nhũng; bổ sung quy định  nhằm ngăn chặn việc tẩu tán, bảo đảm cho việc thu hồi, tịch thu tài sản  do tham nhũng mà có...

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Phòng chống tham nhũng: Nhìn thẳng sự thật là nền tảng thành công!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Phòng chống tham nhũng: Nhìn thẳng sự thật là nền tảng thành công này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Phòng chống tham nhũng: Nhìn thẳng sự thật là nền tảng thành công bạn tại đây.