Những ngày này đang là mùa báo cáo kết quả kinh doanh  các doanh nghiệp  niêm yết tại Sở Giao dịch  Chứng khoán  Tokyo, Nhật Bản. Chỉ riêng trong ngày 15/5 đã có 434 công ty  đại chúng ở đây công bố tình hình lỗ lãi trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 3  vừa rồi. Dưới tác động của khủng hoảng kinh tế, hàng loạt doanh nghiệp  hàng đầu ở Nhật đã báo lỗ đậm.

Điển hình là trường hợp Toyota, hãng ôtô  lớn nhất thế giới, đã thua lỗ đầu tiên sau 71 năm. Trong năm tài khóa vừa kết thúc vào tháng 3  này, Toyota lỗ 437 tỷ yen, tương đương 4,4 tỷ USD, so với mức lãi 1.710 tỷ yen của năm tài khóa trước. Hitachi lỗ 787 tỷ yen. Toshiba lỗ 343 tỷ yen và nuôi kế hoạch  huy động số vốn 500 tỷ yen.

Dự báo có khoảng 30% trong số 3.820 công ty  đại chúng của nước này báo lỗ trong tài khóa 2008. Tình hình đối với các doanh nghiệp  Nhật u ám đến nỗi, tháng 4  vừa qua, Quốc hội nước này đã thông qua một đạo luật cho phép Chính phủ  cứu trợ những công ty  gặp khó. Có nguồn tin cho hay, hãng sản xuất hàng điện tử  Pioneer và hãng chip  Elpida đang đề nghị Chính phủ  Nhật hỗ trợ cho tổng số tiền 80 tỷ yen.

Tuy nhiên, không phải công ty  nào của Nhật cũng sẽ báo lỗ trong mùa kết quả kinh doanh  này. Nhiều doanh nghiệp  của nước này đang ở thời kỳ ăn nên làm ra, một phần do cũng như ở nhiều nơi khác trên thế giới, người tiêu dùng đang chuyển sang sử dụng những mặt hàng có giá cả phải chăng. Chẳng hạn, doanh số  của hãng sản xuất mì ăn liền Toyo Suisan Kaisha, hay hãng sản xuất đồ nội thất giá rẻ  Nitori thời gian  qua đều đã tăng vọt.

Trong năm 2008, lần đầu tiên doanh số  tại những siêu thị  bình dân của Nhật vượt doanh số  của các trung tâm  thương mại, cho thấy người Nhật đang có xu hướng dịch chuyển sang những mặt hàng bớt sành điệu hơn.

Tuy nhiên, có một lý do  khác dẫn tới sự phất lên của một số công ty  Nhật ở thời điểm này. Theo Giáo sư Yuko Kawamoto thuộc Đại học  Waseda, ở những thị trường  có mức độ cạnh tranh cao hơn, các công ty  thường sáng tạo hơn ở những thời điểm kinh tế  thuận lợi và khó khăn. Ở Nhật, doanh nghiệp  và người tiêu dùng thường tận dụng những thời điểm kinh tế  đi xuống để thử những dịch vụ  và sản phẩm  mới.

Trong “thập kỷ mất mát” của Nhật ở thập niên 1990, một số công ty  đã phất lên nhờ tung ra những sản phẩm  chất lượng  cao với mức giá rẻ.

Hai hãng bán lẻ của Nhật lớn mạnh trong “thập kỷ mất mát” là Uniqlo và Muji đặc biệt hoạt động  rất tốt trong lần suy thoái này. Công ty  mẹ của chuỗi bán lẻ quần áo bình dân Uniqlo là Fast Retailing đạt mức tăng trưởng doanh số  19% trong tháng 4  so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu tháng tăng trưởng thứ 6 liên tiếp. Công ty  mẹ Ryohin Keikaku của Muji, chuỗi bán lẻ kinh doanh  đa mặt hàng, từ chai nhựa tới nhà tiền chế, thì dự báo, doanh số  sẽ tăng 3% trong năm nay.

Muji là viết tắt của cụm từ Mujirushi Ryohin, trong tiếng Nhật có nghĩa là “hàng hóa chất lượng  nhưng không có thương hiệu”. Ở một quốc gia  mà người tiêu dùng bị ám ảnh bởi thương hiệu  như Nhật Bản, đây thực sự là một sự chuyển biến lớn. Ra đời từ thập niên 1990, ban đầu Muji là một thương hiệu  của chuỗi siêu thị  Seiyu, nhưng sau đó đã nhanh chóng phát triển và thoát khỏi cái bóng của Seiyu.

Nổi tiếng với phong cách  thiết kế  tối giản và giá cả phù hợp của sản phẩm, Muji hiện có khoảng 350 cửa hàng tại Nhật, cộng với 100 ở nước ngoài, chiếm 10% tổng doanh thu  của cả chuỗi. Hãng dự kiến sẽ mở rộng số cửa hàng ở thị trường  nước ngoài  trong thời gian  2 năm tới.

Tương tự nhu Muji, Uniqlo ra đời từ thập niên 1980 nhưng thực sự phát triển trong “thập kỷ mất mát”. Vào thời đó, các cửa hàng thời trang  ở Nhật có thể chia làm hai dạng, hoặc giá cực đắt, hoặc chất lượng  cực tồi. Những cửa hàng ở cấp độ giữa hầu như không có.

Chiến lược của Uniqlo đã tập trung vào hai điểm chính. Thứ nhất, hãng tập trung vào những sản phẩm  thời trang  cơ bản như áo thun, quần jeans… Đây là những trang phục  luôn có phong cách, nhưng không phải lúc nào cũng chạy theo xu hướng. Thứ hai, hãng sản xuất phần lớn các mặt hàng này ở Trung Quốc  để có mức giá rẻ, bất chấp thực tế là người Nhật thích hàng sản xuất nội địa hơn.

Ông Tadashi Yanai, người sáng lập  kiêm Chủ tịch  của Uniqlo, muốn đưa công ty  này phát triển thành hãng bán lẻ thời trang  lớn nhất thế giới. Với doanh số  năm 2008  là 586 tỷ yen, lợi nhuận  cao, 770 cửa hàng ở Nhật và 70 cửa hàng ở nước ngoài, tham vọng trên của Uniqlo là hoàn toàn có cơ sở. Năm 2009  này, tạp chí  Forbes của Mỹ đã xếp hạng ông Yanai ở vị trí người giàu nhất nước Nhật, với tài sản  6,1 tỷ USD.

Khi cuộc khủng hoảng này kết thúc, có lẽ ông còn giàu hơn thế.

(Theo VnEconomy, Economist)

Bạn có ý kiến gì về bài viết Vượt khủng hoảng kiểu Nhật này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Vượt khủng hoảng kiểu Nhật bạn tại đây.