Các dịch vụ  mới trên nền PDC

Nguồn: AkihabaraCuối tháng 1/2001, DoCoMo đã tung ra loạt ĐTDĐ  tương thích với Java đầu tiên tại Nhật Bản, cung cấp dịch vụ  "i-appli". i-appli là dịch vụ  cao cấp và cải tiến của i-mode, cho phép các thuê bao downlad và chạy những ứng dụng Java dung lượng nhỏ. Các ứng dụng này đáp ứng cả nhu cầu thông tin  lẫn giải trí  nơi người dùng  và được chia thành 2 loại: ứng dụng độc lập  và ứng dụng "trung tâm".

Ứng dụng độc lập, kiểu như game, có thể lưu được trong bộ nhớ điện thoại. Trong khi đó, ứng dụng "trung tâm" sẽ liên tục cập nhật thông tin  (thí dụ như bảng giá chứng khoán) về máy. Vì thế, chúng cần được kết nối với một máy chủ  để có thể thu nhận dữ liệu  thường xuyên.

Thông thường, các ứng dụng có dung lượng chỉ khoảng 10 kb và mỗi máy điện thoại  có thể lưu tối thiểu 5 ứng dụng như vậy bên trong bộ nhớ.

Nhưng với 3G, dung lượng và số lượng  các ứng dụng của i-Appli đã được tăng lên theo cấp số nhân. Lấy thí dụ, nếu như trước đây hình ảnh  thường được lưu bằng định dạng  .GIF thì nhờ có 3G, người dùng  điện thoại  sẽ có thể xem và lưu ảnh bằng định dạng  .JPEG linh động hơn.

Sau thành công  của i-appli, DoCoMo thừa thắng xông lên với một dịch vụ  mới toanh dựa trên nền tảng công nghệ  định vị GPS. I-area sẽ cung cấp thông tin  về thời tiết, quán ăn, tình hình giao thông v..v.... của 419 khu vực  trên khắp Nhật Bản, dựa trên mã quay số của điện thoại.

Nhờ có i-area, người dùng  sẽ tìm kiếm  thông tin  "bản địa" hết sức nhanh chóng và dễ dàng. Để truy cập  vào dịch vụ, bạn chỉ việc đến trang cổng của i-mode, sau đó click "i-area" để xem danh mục các thông tin  cung cấp. Do các trạm phát sóng (BTS) của i-mode tự động nhận dạng mã vùng của điện thoại  nên người dùng  không cần phải khai báo vị trí hiện tại của mình.

Dịch vụ này được DoCoMo cung cấp miễn phí, mặc dù một số nhà cung cấp  dịch vụ  (CP) có thể thu phí đối với một số dạng thông tin  nhất định.

Nhà mạng cầm trịch

Một trong những đặc trưng khác biệt nhất của ngành công nghiệp  di động Nhật Bản  là nó chịu sự dẫn dắt của các mạng di động. Nhà sản xuất  thiết bị và mạng di động hợp tác cùng nhau, tay nắm chặt tay để tung ra thị trường  những thiết bị cầm tay/ĐTDĐ thỏa mãn mọi nhu cầu của người dùng.

Các mạng di động chính là những người sở hữu điện thoại. Cũng vì thế, thương hiệu  của mạng di động sẽ chiếm thế áp đảo chứ không phải thương hiệu  của nhà sản xuất. Đầu tiên, thuê bao Nhật Bản  sẽ lựa chọn nhà cung cấp  dịch vụ  trước rồi mới chọn điện thoại. Điều này hoàn toàn khác với ở châu Âu, nơi các thương hiệu  điện thoại  gây dựng được một vị thế hết sức vững chắc, với những nhà sản xuất  lừng danh như Nokia  hay Ericsson. Chính họ sẽ chịu trách nhiệm nghiên cứu  và phát triển ra những mẫu điện thoại  mới.

Hoàn toàn trái ngược, tại Nhật, chính các mạng di động mới đi đầu về nghiên cứu  và phát triển. Công viên  Nghiên cứu  Yokosuka nằm ở ngoại ô Tokyo, do NTT DoCoMo lập ra, là một trong những trung tâm  R&D lớn nhất, nổi tiếng nhất thế giới  về công nghệ  3G.

Có thể nói, mô hình kinh doanh  của DoCoMo kiểu này thuộc loại độc nhất vô nhị. Nhiều nhà phân tích  tin rằng mối quan hệ  khăng khít giữa các mạng di động với nhà sản xuất  tại Nhật có đóng góp rất lớn tới mức độ sẵn sàng lẫn tinh vi của công nghệ  di động, cũng như tới sự hào hứng nơi người dùng  khi tiếp nhận các dịch vụ  giá trị  gia tăng.

Một lý do  khác nữa làm nên thành công  của Nhật Bản  trên thị trường  Internet  di động, đó là sự hiện diện sâu của các mạng di động trong toàn bộ hệ thống. Với người dùng  i-mode, DoCoMo vừa là nhà cung cấp  dịch vụ  di động, vừa là ISP. Người dùng  chỉ phải nhận duy nhất một hóa đơn cho tất cả các dịch vụ  đang dùng. Tương tự, họ cũng chỉ phải đăng ký thuê bao một lần duy nhất.

Trong khi đó, các mạng di động ở châu Âu  thường chỉ cung cấp mỗi dịch vụ  điện thoại  mà thôi. Dòng dữ liệu  cần phải đi qua cổng của một ISP  khác, đồng nghĩa với việc người dùng  sẽ phải tự mình đăng ký với các ISP.

Không thể không 3G!

Nguồn: AkihabaraCó thể nói, nhu cầu 3G tại Nhật thuộc loại mạnh và sớm nhất thế giới. Người dân  Nhật có nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ  multimedia  trên nền băng thông rộng di động. Sự thành công  mang tính hiện tượng của các dịch vụ  như i-mode, i-appli hay i-area càng chỉ rõ nhu cầu hướng đến những ứng dụng di động cao cấp hơn.

Kế đến, nhu cầu roaming quốc tế  cũng ngày càng cao. Người dân  Nhật thường xuyên ra nước ngoài  (cả đi công tác  lẫn du lịch  giải trí), tạo nên một thị trường  roaming khổng lồ.

Cuối cùng và cũng là động lực quan trọng  nhất dẫn tới sự phát triển mạnh của 3G là do lượng thuê bao di động tăng quá nhanh, dẫn tới sự thiếu hụt tần số nghiêm trọng. Dải tần 2G tỏ ra quá chật hẹp và bất lực trong việc thỏa mãn cả người dùng  lẫn các mạng di động. Để đáp lại, chính phủ  Nhật đã quyết định  đầu tư  mạnh tay cho việc triển khai mạng IMT-2000, thế hệ mạng 3G đầu tiên tại Nhật.

Với 3G, người dùng  đi bộ/trong nhà sẽ có thể truy cập  dữ liệu  với tốc độ 384 kb/giây. Ngay cả khi di chuyển trên các phương tiện cơ giới, họ cũng có thể truy cập  thông tin  với tốc độ 144kb/giây. Giới hạn tốc độ này cho phép các dịch vụ  như truyền hình  di động, video  theo yêu cầu, nhạc di động....triển khai "êm ái" và suôn sẻ.

Các mạng di động sẽ cung cấp cổng kết nối nội dung  (portal) cho nhiều dịch vụ. Khi truy cập  Internet  di động, portal sẽ là nội dung  đầu tiên đập vào mắt người dùng. Như đã nhắc tới ở trên, các nội dung  "ký sinh" trên portal đó có thể là chính thống hoặc phi chính thống (nội dung mở).

Nội dung chính thống đã được các mạng di động phê duyệt và thường là cung cấp miễn phí, chẳng hạn như thông tin  từ CNN  hoặc Đường sắt Nhật. Nếu nội dung chính  thống bị tính phí, thường thì các mạng di động sẽ giữ lại 9% gọi là "hoa hồng".

Có rất nhiều các CP hoặc nhà cung cấp  thông tin  đang hoạt động  tại Nhật. Trong số này, Recruit và Dai Nippon có quy mô lớn nhất. Với việc tạo điều kiện để người dùng  truy cập  các dịch vụ  nội dung, những mạng di động như DoCoMo nhận được phần trăm tiền phí, đồng thời tăng được doanh thu  từ lưu lượng truy cập.

Tuy nhiên, các CP ngày càng lo ngại rằng tiềm năng kiếm tiền  của họ sẽ bị hạn chế, khi mà mạng di động luôn là người nắm quyền áp đặt mức cước tối đa hàng tháng cho dịch vụ  nội dung. Hơn nữa, màn hình  nhỏ xíu của điện thoại  sẽ ngăn cản các CP bán quảng cáo  - một kênh doanh thu  cũng rất béo bở.

Tại Nhật, các ISP  cũng có thể kiêm nhiệm vai trò của CP. Nhưng dù cung cấp nội dung  trực tiếp  đến người dùng, vai trò của các ISP  vẫn không được như trên địa hạt Internet  truyền thống. Vì sao lại như vậy? Đó là bởi họ không cung cấp cửa ngõ Internet  mà chỉ bán các dịch vụ  nội dung. Dòng truy cập  được dẫn qua cổng ISP  của mạng di động và người dùng  không được phép tự lựa chọn ISP  theo ý mình.

Hơn nữa, các nhà cung cấp  nội dung, dù có phải là ISP  hay không, cũng không được phép truy cập  vào mạng lưới của các mạng di động. Để được cung cấp nội dung, họ bắt buộc phải được DoCoMo bật đèn xanh. Cách duy nhất để người dùng  truy cập  các nội dung  bên ngoài là phải gõ địa chỉ URL chính xác  (vốn rất dài dòng, khó nhớ và phức tạp). Tuy nhiên, chính phủ  Nhật luôn thúc giục các mạng di động mở cửa nền tảng của mình tới với các ISP  và CP mới.

Khi NTT DoCoMo mới triển khai cung cấp 3G hồi tháng 10/2001, những mẫu điện thoại  cồng kềnh, đắt đỏ, pin  yếu của hãng này đã khiến niềm tin  nơi 3G của người dùng  lung lay mãnh liệt. Nhưng rồi cuối cùng, 3G cũng đã cất cánh khi theo thời gian, các mạng di động bắt đầu tung ra những mẫu điện thoại  rẻ hơn, mạnh mẽ hơn. Họ cũng giới thiệu  những gói cước rẻ hơn, phủ sóng rộng hơn.

Tính tới cuối năm 2007, Nhật đã có tới 69 triệu người, chiếm 77,6% tổng số thuê bao di động/PHS cả nước. Thị trường  3G cũng đạt doanh thu  6403 tỷ yên, chiếm hơn 81,4% tổng giá trị  thị trường  di động (7.865 tỷ yên).

Kết luận

Có rất nhiều bài học có thể rút ra từ kinh nghiệm  triển khai 3G tại Nhật Bản, nhất là về cấu trúc của thị trường. Sự sinh sôi nảy nở mạnh mẽ của các ứng dụng mang tính địa phương, mối quan hệ  khăng khít giữa việc sản xuất điện thoại  với phát triển dịch vụ  chính là những thế mạnh không thể chối cãi. Quy trình  cấp phép minh bạch, kết hợp với một chuẩn mở, thông dụng cũng không kém phần quan trọng.

Sự hiện diện của Vodafone tại thị trường  Nhật cũng có ý nghĩa rất lớn. Vodafone đã mang cả một kho kinh nghiệm  về roaming quốc tế  và nền tảng mở tới cho xứ sở Phù tang. Tương tự, những kinh nghiệm  độc đáo của Nhật về công nghệ  Internet  di động lẫn dịch vụ  3G cũng rất đáng để thế giới  học tập.

Xuất phát từ nhu cầu dữ liệu  di động cao nơi người dùng, các mạng di động Nhật bản  đã rất nhạy bén tung ra những mẫu điện thoại  đa năng, đa mục đích, có khả năng tận dụng sức mạnh của 3G. Tiêu biểu trong trường hợp này là những chiếc điện thoại  tích hợp ăngten thu sóng truyền hình  hay những chiếc điện thoại  kiêm ví tiền, có khả năng thanh toán phi-tiếp-xúc.

Sự tăng trưởng chóng mặt của thị trường  3G Nhật Bản  cho thấy thất bại của châu Âu  chỉ là trường hợp cá biệt. Trên thực tế, chúng ta vẫn có thể triển khai thành công  3G và người dùng  vẫn có cơ hội tận hưởng  những điều kỳ diệu do công nghệ  này mang lại. Vấn đề là ngay từ đầu, các mạng di động có xuất phát đúng hướng hay không. Quan trọng  hơn, họ có luôn nghĩ đến người dùng, luôn lắng nghe  nhu cầu người dùng  trong suốt quá trình hay không.

Một nhiệm vụ quan trọng  nữa là các mạng di động cần tìm ra được những ứng dụng 3G "sát thủ" (killer application) để người dùng  không thể sống thiếu 3G, giống như cái cách mà SMS đang làm khuynh đảo thế giới  2G hiện nay. Về phần mình, người dùng  cũng cần mở lòng chào đón một thế giới  mới, nơi đàm thoại không còn là công nghệ  thống trị nữa.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Kỳ tích 3G Nhật Bản và vai trò của nội dung số này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Kỳ tích 3G Nhật Bản và vai trò của nội dung số bạn tại đây.