Bên lề buổi họp báo nhân Ngày Thế giới  không thuốc lá và Tuần lễ Quốc gia  không thuốc lá tổ chức sáng nay, tại Hà Nội, VnExpress.net đã có cuộc trao đổi với ông Lý Ngọc Kính về tình trạng người dân  vẫn hút thuốc lá tràn lan  nơi công cộng, dù lệnh cấm có từ lâu.

- Nghị định 45 của Chính phủ  từ năm 2005 đã quy định  cảnh cáo  hoặc phạt tiền 50.000-100.000 đồng với hành vi hút thuốc lá, thuốc lào nơi công cộng. Nhưng hiện nay nhiều người vẫn vô tư hút thuốc thậm chí ngay dưới biển cấm. Ông nghĩ sao về thực trạng này?

- Nghị định 45 về xử phạt hành chính quả thật quy định  thế nhưng không thực hiện được. Không phải vì chúng ta thiếu văn bản, chế tài vì từ năm 2000 nghị quyết của Chính phủ  đã nêu nội dung  này, sau đó Bộ Y tế cũng có chỉ thị, đến 2007 Chính phủ  lại ra chỉ thị về vấn đề này nhưng việc tổ chức thực hiện chưa tốt.

Tuy nhiên, không phải chỉ riêng lĩnh vực này mà nhiều lĩnh vực khác, luật quy định  cấm nhưng người dân  không thực hiện. Chẳng hạn, vấn đề xử phạt vì vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm, đây không chỉ là quy định  mà là ý thức chấp hành của người dân. Điều lạ ở Việt Nam  một người đi xe máy  có thể vượt đèn đỏ ở ngã tư khi không thấy cảnh sát  giao thông, nhưng khi sang nước ngoài  cũng là con người  ấy lại không dám vượt.

- Theo ông, vì sao người dân  lại không tuân thủ lệnh cấm hút thuốc lá?

- Thuốc lá là sản phẩm  được phép lưu hành, sản xuất, lại là chất gây nghiện. Để có thể làm quyết liệt là rất khó vì không thể cấm như thuốc phiện, mà chủ yếu bằng việc khuyên để người dân  hiểu thay đổi hành vi.

Hơn nữa, lợi nhuận  từ thuốc lá cực kỳ lớn, chỉ sau dầu khí, rượu bia. Lợi nhuận  kinh khủng nên nhà sản xuất  tìm mọi cách chống lại, sẵn sàng chi tiền, thậm chí lôi kéo thanh niên  hút thuốc lá bằng cách cho hút miễn phí, rồi tài trợ cho một số chương trình  từ thiện. Từ thiện một chút nhưng lại giết người.

- Theo ông, tại sao nước ngoài  cấm được mà Việt Nam  lại không?

- Trước hết, chế tài xử phạt của chúng ta chưa đủ mạnh, chưa đủ sức răn đe. Ở Hong Kong nếu hút thuốc lá nơi công cộng  có thể bị phạt 5.000 đôla Hong Kong tương ứng với 11 triệu đồng. Họ có hẳn một đội ngũ chuyên đi phạt những ai vi phạm.

Trong khi đó ở nước ta, việc xử phạt được giao cho công an, bảo vệ... và phạt 50.000-100.000 đồng, nhưng chả ai làm vì không bõ. Nếu chúng ta phạt nhiều hơn và trích hoa hồng cho những người đi phạt thì có lẽ quy định  cấm sẽ thực sự có hiệu quả hơn.

Hơn nữa, người dân  chưa quen sống và làm việc  theo pháp luật. Chúng ta có luật đầy đủ nhưng nhiều người vẫn quen nếp sống cũ, khó thay đổi.

- Từ năm 2007, Việt Nam  đã có in những khuyến cáo về tác hại của thuốc lá trên vỏ bao. Vậy cho đến nay, nhận thức của người dân  đã thay đổi như thế nào?

- Thực tế phần lớn người dân  vẫn chỉ có quan niệm chung chung về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe  trong khi vẫn thiếu hiểu biết đầy đủ về những bệnh do thuốc lá gây ra.

Hơn nữa, chúng ta mới chỉ có cảnh báo về tác hại của thuốc lá được in bằng chữ chiếm khoảng 30% diện tích trước và sau của bao thuốc nhưng thông điệp chưa đủ mạnh: "Hút thuốc lá có thể gây ung thư". Nếu cảnh báo bằng hình ảnh  sẽ gây ấn tượng mạnh và giúp người dân  hình dung được một cách rõ nhất những tác hại mà thuốc lá đem lại.

- Từng có đề xuất in cảnh báo bằng hình ảnh  nhưng cho đến bây giờ việc này vẫn chưa thực hiện được. Tại sao lại có sự chậm trễ như vậy?

- Việc đưa một chính sách vào thực tế phải có lộ trình và chúng ta vẫn đang theo đúng lộ trình. Nhưng công việc  này gặp rất nhiều khó khăn. Vấn đề này đã được đưa ra tại nhiều hội thảo, nhiều người cũng thấy đây là việc làm  đơn giản, thông tin  hữu ích nhưng do nhiều lý do  khác nhau, đặc biệt là phản ứng mạnh mẽ của các công ty  thuốc lá gây cản trở, nên đã trì hoãn việc thực hiện.

Khi đòi hỏi các công ty  thuốc là phải in bằng hình ảnh  thì họ bảo tốn kém, công nghệ  cao, không làm được trong nước. Nhưng hiện nay thuốc lá của nước ta xuất khẩu  sang các nước khác đều in lời quảng cáo  bằng hình ảnh. Chứng tỏ đây là lời bao biện của các công ty. Chúng tôi  sẽ cố gắng  thực hiện điều này vào năm 2010.

Nam Phương

Bạn có ý kiến gì về bài viết Thoải mái hút thuốc nơi công cộng vì không ai bắt phạt này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Thoải mái hút thuốc nơi công cộng vì không ai bắt phạt bạn tại đây.