Đồng tình với chủ trương phát triển công nghiệp  khai khoáng bô-xít và chế tạo nhôm kim loại, nhưng ĐBQH Nguyễn Minh Thuyết thấy báo cáo Chính phủ  gửi QH vẫn chưa giải đáp được 3 vấn đề mà dư luận  nhân dân quan tâm.

Đó là hiệu quả kinh tế  tác động đến môi trường  tự nhiên  và xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng.

Theo ông Thuyết, khai thác bô-xít ở Tây Nguyên là một "đại dự án liên quan đến rất nhiều vùng và rất nhiều ngành với số tiền rất lớn".

ĐBQH Nguyễn Minh Thuyết  và Nguyễn Lân Dũng đề nghị Quốc hội vào cuộc giám sát dự án bô-xít. Ảnh: VA

Theo Quyết định  167 của Chính phủ, dự án này từ nay đến năm 2025 sẽ cần huy động 190.000 -250.000 tỷ đồng vốn đầu tư. Có đến 4 nhà máy  alumin, trải dài ở 4 tỉnh là Lâm Đồng, Đắk Nông, Gia Lai, Bình Phước. Chưa kể, còn có rất nhiều công trình phụ trợ.

Ông Thuyết dẫn chứng, chỉ tính riêng việc xây dựng  một đường xe lửa dài 270km, với độ chênh của các điểm đến 700m, trên địa hình hết sức phức tạp, quanh co thì phải tiêu tốn 3,1 tỷ USD.

"Ô tô thì có thể đi được nhưng xe lửa thì chưa biết đi như thế nào, mà nếu được mời đi đường xe lửa chênh vênh như thế, tôi không biết  là mình có đủ dũng cảm để đi không. Tiền rất tốn. Ngoài ra, còn phải làm cảng ở Hòn Kê Gà hoặc Hòn Gió, tất cả những tiền này tính vào đâu?", ông Thuyết nêu một loạt câu hỏi.

Vị Phó Chủ nhiệm UB Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên Nhi đồng QH tự trả lời: "Nếu những tiền này được tính vào sản phẩm  alumin thì giá rất cao và như thế, sẽ hoàn toàn không có lãi. Nếu không tính vào mà coi là công trình dân dụng thì có thể nói là vô hình chung, chúng ta lấy tiền thuế của dân để làm lợi cho doanh nghiệp".

Ông Thuyết cũng đưa ra những tính toán đã được các nhà khoa học  chỉ ra. Đó là giá alumin chỉ bằng 12% giá nhôm thành phẩm. Alumin là khoáng sản thô, đã được Đại hội X BCH Trung ương Đảng  xác định phải hạn chế xuất khẩu. "Giá alumin trên thị trường  đang xuống thấp, nền kinh tế  đang gặp khó khăn, lãi lời chưa thấy đâu, vậy mà oái oăm là Việt Nam  lại đi vay vài trăm triệu đôla để làm những nhà máy  như ở Tân Rai, Nhân Cơ".

Trong khi đó, ngay Chủ tịch  Hội đồng quản trị  của TKV cũng nói là 50 ăn, 50 thua. "Nếu bây giờ mình bỏ tiền túi của mình ra thì có bao giờ mình đi kinh doanh  theo kiểu chưa nhìn thấy lãi mà đã kinh doanh  không?", ông Thuyết lưu ý.

Không quyết định  vội

Với thời gian  ngắn ngủi còn lại, ông Thuyết cũng bày tỏ quan ngại về các vấn đề môi trường, an ninh, lao động.

Như trong báo cáo củaChính phủ đã nói sẽ xây các hồ chứa nước trên Tây Nguyên vì đằng nàonước cũng chảy xuống Đồng Nai  rồi ra biển, ôngThuyết lo ngại, hiện nay đồng bằng Nam Bộ đang khát nước. Tin mới nhấtlà lượng nước của sông Mê Kông đang giảm xuống, nếu bây giờ xây các hồ,đập, liệu có ảnh hưởng đến đồng bằng Nam Bộ không?

Về bùn đỏ, với lượngalumin sản xuất ra, thì từ năm 2015, mỗi năm thải ra 10 triệu tấn bùnđỏ và hết đời của dự án này là thải ra 1,5 tỷ tấn. "Đấy là những quả bom bùn treo trên cao, trên đồng bằng Nam Bộ và Nam Trung Bộ", ông Thuyết cảnh báo.

Ông Thuyết cũng chỉ ra, vừa qua trong 300 công nhân  được đưa đi đào tạo, chỉ có 2 là người của địa phương.

"Nhưng sáng nay tôirất phấn khởi nghe một ĐBQH của một tỉnh Tây Nguyên nói là dự án sẽ nộp500 tỷ vào cho địa phương và 1.000 công nhân  sẽ được đi đào tạo. Đềnghị Quốc hội ghi nhận lại tất cả những con số đó, vài năm nữa chúng takiểm tra lại xem có đúng như thế không", ông Thuyết nhấn mạnh.

Về an ninh, quốc phòng, ông Thuyết cho rằng, rất may có điều chỉnh kịp thời của Bộ Chính trịcho nên sự việc mới khác. Nhưng nếu đọc lại Quyết định  167 thì mới thấyvẫn chưa lường trước được tình hình khó khăn này, cho nên trong Quyếtđịnh 167 cho phép đầu tư  vốn nước ngoài  đến 100%. "Chỗ này chúng tôi  cho rằng Chính phủ  có phần chủ quan", ông Thuyết cảnh báo.

Xin thêm thời gian  để nói cho hết ý, ông Nguyễn Minh Thuyết kiến nghị Quốc hội phải xem đây là "công trình quan trọng  quốc gia", vì toàn bộ quy hoạch đã tiêu một số tiền gấp 10 lần tiêu chí tiền cho một công trình quan trọng  quốc gia.

"Quốc hội phải thẩmtra và cuối năm nay chúng ta sẽ xem xét quyết định, không nên quyếtđịnh vội. Bởi vì nếu chúng ta không tính cả cụm dự án, mà chúng ta làmnhư Khí điện đạm Cà Mau, chúng ta cứ tách từng dự án ra để nói rằng nóchưa đến số tiền Quốc hội yêu cầu đưa vào công trình trọng điểm quốcgia, tôi cho như thế là lách luật", ông Thuyết khẳng định.

ĐB Nguyễn Lân Dũng cũng đề nghị Quốc hội vào cuộc giám sát.

"Nâng cao dân trí"

Phát biểu ngay đầu giờbuổi sáng, hai đại biểu đại diện cho Lâm Đồng và Đăk Nông cũng đã đọctrước Quốc hội bài tham luận kỳ vọng hiệu quả kinh tế  của hai dự án, sẽ"làm thay đổi bộ mặt kinh tế  - xã hội  Tây Nguyên" và mong cả nước ủng hộ.  Trưởng đoàn ĐBQH Đăk Nông Điểu K’ré: Công nghiệp bô-xít sẽ góp phần đáng kể tăng trưởng GDP, thêm nguồn thu cho ngân sách tỉnh. Ảnh: TTXVN

Theo Trưởng đoàn ĐBQH Đăk Nông Điểu K’ré, côngnghiệp bô-xít trên địa bàn sẽ góp phần đáng kể tăng trưởng GDP, thêmnguồn thu cho ngân sách tỉnh, tạo đà phát triển kinh tế  - xã hội  theohướng công nghiệp  hóa, hiện đại hóa, chuyển dịch kinh tế.

Tính riêng dự án tổ hợpbô-xít alumin Nhân Cơ giai đoạn 1 với công suất là 650.000 tấnalumin/năm, dự kiến các loại thuế phải nộp bình quân mỗi năm khoảng 547tỷ đồng, tạo việc làm, nâng cao trình độ sản xuất và tăng thu nhập  chongười dân.

Sự hình thành cùng kinhtế khu vực  sẽ kéo theo sự phát triển các ngành kinh tế  dịch vụ  như giaothông vận tải, thương mại, khách sạn, du lịch, vui chơi giải trí, dịchvụ ăn uống v.v... Đây là tiền đề tạo nên sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế  khu vực, từ thuần nông lâm nghiệp chuyển sang kinh tế  đa ngành.

Chưa kể hoạt động  khaithác bô-xít sẽ tạo ra những cộng đồng  dân cư mới, những đô thị mới đưaánh sáng văn hóa vào vùng sâu, vùng xa, nâng cao chất lượng  cuộc sống,nâng cao dân trí cho một số bộ phận không nhỏ dân cư.

Trưởng đoàn ĐBQH LâmĐồng Lê Thanh Phong cũng cho hay, việc khởi công dự án nhà máy  bô-xítTân Rai đã tạo luồng sinh khí mới phấn chấn trong cán bộ và nhân dântỉnh. Lâm Đồng xác định đó là một trong những công trình trọng điểm củatỉnh.

Đến nay, UBND  tỉnh đãquyết định thu hồi 943 ha đất của 743 hộ, tiến hành đền bù cho 586 hộ,trong đó có 100 hộ đồng bào dân tộc  thiểu số với số tiền 150 tỷ đồng.

Quan điểm của tỉnh là "khôngvì vấn đề môi trường  mà không khai thác tiềm năng tài nguyên  của địaphương để phát triển kinh tế. Nhưng cũng không vì mục tiêu phát triểnkinh tế, khai thác tiềm năng mà không đặc biệt quan tâm  đến môi trường", ông Phong quả quyết.

Bạn có ý kiến gì về bài viết "Không đưa dự án bô-xít ra Quốc hội là lách luật" này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết "Không đưa dự án bô-xít ra Quốc hội là lách luật" bạn tại đây.